What do you think?
Rate this book
Waddenwolf: de opzienbarende geschiedenis van een jonkheer die de Waddenzee wilde droogleggen
In de ijskoude winter van 1866, op een verlaten havezate in het achterland, schrijft jonkheer Pieter Jan Willem Teding van Berkhout een plan dat de toekomst van Nederland voorgoed veranderen zal. Door de bouw van een dam tussen Ameland en het Friese vasteland zal de Waddenzee transformeren tot Waddenpolder. Maar alles loopt anders. Op het geïsoleerde eiland wordt de bleke aristocraat een werker met slib onder de nagels die vecht tegen de Staat en de waterwolf. Intussen morren de gelovigen omdat de dam de duivel op het eiland brengt. Als de huishoudster van de pastoor een Mariaverschijning beleeft, rijst de vraag of haar noodlottige voorspelling zal uitkomen.
Een verhaal over het grootste, mislukte Nederlandse waterbouwkundige project in de 19de eeuw.
Een verhaal over het grootste, mislukte Nederlandse waterbouwkundige project in de 19de eeuw.
358 pages, Paperback
First published August 21, 2020
2 people are currently reading
32 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 6 of 6 reviews
March 7, 2021
We kunnen het ons nu nauwelijks voorstellen: de Waddenzee ingepolderd. Toch is dat iets wat een wonder mag heten. Meerdere keren zijn er plannen voor gemaakt en voor bijna allemaal geldt dat het daarbij is gebleven. Behalve bij het plan van Jonkheer Pieter Jan Willem Teding van Berkhout (1825-1895). Hij is daadwerkelijk begonnen aan de voorbereidingen van de inpoldering van de Waddenzee tussen Ameland en de Friese kust. Het is niet zo vreemd dat daar weinig over bekend is. En als Corine Nijenhuis zich er niet in had vast gebeten, dan zou het verder de vergetelheid zijn ingegleden. Maar in deze aansprekende historische roman staan alle feiten op een rij en krijgen we er een geromantiseerd beeld van de bedenker van dit alles bij.
Corine Nijenhuis (1925) oogstte in 2015 veel lof met haar buitengewone biografie Een vrouw van staal over het 100-jarige binnenvaartschip dat zij in 2007 kocht om er een woonboot van te maken. Het ontrafelen van een geschiedenis beviel haar en dus ging ze voor haar volgende boek op zoek naar een onderwerp, dat de nodige research met zich mee zou kunnen brengen. Het moest gaan over een groots, mislukt project uit het verleden, dat vergeten is, maar dat wel degelijk van grote invloed had kunnen zijn als het wel gelukt was. En zo kwam ze bij het Waddenproject van de Jonkheer terecht.
Het wordt een hele zoektocht naar informatie over het project, maar uiteindelijk lukt het de nodige documenten en alle feiten boven water te krijgen. Toch is het daarmee niet klaar: de persoon van Jonkheer Mr. P.J.W Teding van Berkhout moet de feiten aanvullen om tot een compleet verhaal te komen. En dat lijkt bijna onmogelijk: er is heel weinig over zijn persoon bekend. Zelfs bij zijn nazaten. Maar voor iemand die cum laude afstudeerde aan de Schrijversvakschool is het een welkome uitdaging. De Waddenwolf zal een historische roman worden, waarin de feiten en de fantasie beide een rol spelen. Dankzij de vrijheid die dat geeft, is de Waddenwolf een prettig leesbaar stukje geschiedenis geworden.
Als oudste in het gezin wordt van Pieter Jan verwacht dat hij rechten studeert en de toekomstige beheerder van de havezate Hoenlo, en het daarbij behorende landgoed in Olst, zal worden. Zijn jongere broer heeft meer keuzevrijheid en wil waterstaatsingenieur worden. Een vakgebied waarin ook Pieter Jan geïnteresseerd is. Zijn moeder is erg op haar positie en de bijbehorende status gesteld, ze verwacht dat Pieter Jan zich aan de conventies en verplichtingen van zijn adellijke afkomst houdt. Zijn vader geeft daar minder om en is meer ingenomen met de successen van zijn jongere broer. Tussen de broers botert het niet. De plannen van Pieter Jan worden in de familie dan ook bepaald niet omarmd.
De familieverhoudingen zijn niet erg affectief en maken van de jonkheer een eenzame strijder. Want hij bijt zich vast in zijn plannen voor een dam van Ameland naar de Friese kust waarbij hij rekent op een geleidelijke aanslibbing door vruchtbaar slik. Als het genoeg aangeslibd is, kan er omdijkt worden. Hij trekt geldschieters aan, probeert de Provinciale Staten van Friesland en de Staat te interesseren. Het kost allemaal heel veel moeite, geld en tijd. Uiteindelijk kan er begonnen worden. Hij gaat op Ameland wonen in een armoedige bouwkeet om dichter bij de mensen en het werk te zijn.
Maar het zit niet mee: hij moet vechten tegen de Staat en de Waterwolf, zoals de eilanders en de kustbewoners in Friesland zeggen als een zware zeestorm de kusten en dus ook zijn dam belaagt. Of dat nog niet genoeg is, beleeft de huishoudster van de pastoor een Mariaverschijning met een noodlottige voorspelling over de dam. Pieter Jan wordt gezien als de kwade genius: de Waddenwolf.
Ondanks de taaie materie over de realisering van de dam (geldstromen, ambtelijke tegenwerking en de werkzaamheden zelf) en vooraf de wetenschap dat het zal mislukken, blijft het een boeiend verhaal. De tijdgeest van de 19de eeuw komt goed uit de verf en de (verzonnen) persoonlijkheid van de jonkheer maakt er een geloofwaardig verhaal van. Je moet wel over heel veel wilskracht beschikken om zo volhardend je plannen ten uitvoer te willen brengen. De geschetste persoonlijkheid sluit goed aan bij een citaat uit een schrijven van Pieter Jan Willem Teding van Berkhout zelf:
“Mijn leven is veelal geweest een leven vol teleurstelling. Van jarenlange moeitevolle arbeid en inspanning die tot geen resultaat heeft geleid, zoodat mijn vermogen, in plaats van toegenomen te zijn, daarentegen is verminderd. Veel heeft daartoe bijgedragen, de jarenlange kosteloze deelneming aan de belangen der Maatschappij tot landaanwinning op de Friesche Wadden, welke onderneming ik steeds als eene volkomen goede onderneming heb beschouwd en nog beschouw, maar waarvoor het nodige kapitaal tot uitvoering niet te verkrijgen was.
Ik hoop dat het mijne nagedachtenis niet te zeer zal benadelen. In deze heb ik slechts het goede gewild.” – Pieter Jan Willem Teding van Berkhout – Deventer, januari 1889
De hele recensie kun je ook lezen op mijn blog: https://mijnboekenkast.blogspot.com/2...
Corine Nijenhuis (1925) oogstte in 2015 veel lof met haar buitengewone biografie Een vrouw van staal over het 100-jarige binnenvaartschip dat zij in 2007 kocht om er een woonboot van te maken. Het ontrafelen van een geschiedenis beviel haar en dus ging ze voor haar volgende boek op zoek naar een onderwerp, dat de nodige research met zich mee zou kunnen brengen. Het moest gaan over een groots, mislukt project uit het verleden, dat vergeten is, maar dat wel degelijk van grote invloed had kunnen zijn als het wel gelukt was. En zo kwam ze bij het Waddenproject van de Jonkheer terecht.
Het wordt een hele zoektocht naar informatie over het project, maar uiteindelijk lukt het de nodige documenten en alle feiten boven water te krijgen. Toch is het daarmee niet klaar: de persoon van Jonkheer Mr. P.J.W Teding van Berkhout moet de feiten aanvullen om tot een compleet verhaal te komen. En dat lijkt bijna onmogelijk: er is heel weinig over zijn persoon bekend. Zelfs bij zijn nazaten. Maar voor iemand die cum laude afstudeerde aan de Schrijversvakschool is het een welkome uitdaging. De Waddenwolf zal een historische roman worden, waarin de feiten en de fantasie beide een rol spelen. Dankzij de vrijheid die dat geeft, is de Waddenwolf een prettig leesbaar stukje geschiedenis geworden.
Als oudste in het gezin wordt van Pieter Jan verwacht dat hij rechten studeert en de toekomstige beheerder van de havezate Hoenlo, en het daarbij behorende landgoed in Olst, zal worden. Zijn jongere broer heeft meer keuzevrijheid en wil waterstaatsingenieur worden. Een vakgebied waarin ook Pieter Jan geïnteresseerd is. Zijn moeder is erg op haar positie en de bijbehorende status gesteld, ze verwacht dat Pieter Jan zich aan de conventies en verplichtingen van zijn adellijke afkomst houdt. Zijn vader geeft daar minder om en is meer ingenomen met de successen van zijn jongere broer. Tussen de broers botert het niet. De plannen van Pieter Jan worden in de familie dan ook bepaald niet omarmd.
De familieverhoudingen zijn niet erg affectief en maken van de jonkheer een eenzame strijder. Want hij bijt zich vast in zijn plannen voor een dam van Ameland naar de Friese kust waarbij hij rekent op een geleidelijke aanslibbing door vruchtbaar slik. Als het genoeg aangeslibd is, kan er omdijkt worden. Hij trekt geldschieters aan, probeert de Provinciale Staten van Friesland en de Staat te interesseren. Het kost allemaal heel veel moeite, geld en tijd. Uiteindelijk kan er begonnen worden. Hij gaat op Ameland wonen in een armoedige bouwkeet om dichter bij de mensen en het werk te zijn.
Maar het zit niet mee: hij moet vechten tegen de Staat en de Waterwolf, zoals de eilanders en de kustbewoners in Friesland zeggen als een zware zeestorm de kusten en dus ook zijn dam belaagt. Of dat nog niet genoeg is, beleeft de huishoudster van de pastoor een Mariaverschijning met een noodlottige voorspelling over de dam. Pieter Jan wordt gezien als de kwade genius: de Waddenwolf.
Ondanks de taaie materie over de realisering van de dam (geldstromen, ambtelijke tegenwerking en de werkzaamheden zelf) en vooraf de wetenschap dat het zal mislukken, blijft het een boeiend verhaal. De tijdgeest van de 19de eeuw komt goed uit de verf en de (verzonnen) persoonlijkheid van de jonkheer maakt er een geloofwaardig verhaal van. Je moet wel over heel veel wilskracht beschikken om zo volhardend je plannen ten uitvoer te willen brengen. De geschetste persoonlijkheid sluit goed aan bij een citaat uit een schrijven van Pieter Jan Willem Teding van Berkhout zelf:
“Mijn leven is veelal geweest een leven vol teleurstelling. Van jarenlange moeitevolle arbeid en inspanning die tot geen resultaat heeft geleid, zoodat mijn vermogen, in plaats van toegenomen te zijn, daarentegen is verminderd. Veel heeft daartoe bijgedragen, de jarenlange kosteloze deelneming aan de belangen der Maatschappij tot landaanwinning op de Friesche Wadden, welke onderneming ik steeds als eene volkomen goede onderneming heb beschouwd en nog beschouw, maar waarvoor het nodige kapitaal tot uitvoering niet te verkrijgen was.
Ik hoop dat het mijne nagedachtenis niet te zeer zal benadelen. In deze heb ik slechts het goede gewild.” – Pieter Jan Willem Teding van Berkhout – Deventer, januari 1889
De hele recensie kun je ook lezen op mijn blog: https://mijnboekenkast.blogspot.com/2...
May 20, 2022
Bizar dat we zo weinig weten van dit megalomane idee. Als het plan niet was mislukt, hadden we nu geen Waddenzee.
Tof om daar een roman over te lezen, knap geschreven, soms had het wat uitgedund mogen worden, maar het bleef boeien tot het einde.
Tof om daar een roman over te lezen, knap geschreven, soms had het wat uitgedund mogen worden, maar het bleef boeien tot het einde.
March 6, 2023
“Mijn leven is veelal geweest een leven vol teleurstelling. Van jarenlange moeitevolle arbeid en inspanning die tot geen resultaat heeft geleid, zoodat mijn vermogen, in plaats van toegenomen te zijn, daarentegen is verminderd. Veel heeft daartoe bijgedragen, de jarenlange kosteloze deelneming aan de belangen der Maatschappij tot landaanwinning op de Friesche Wadden, welke onderneming ik steeds als eene volkomen goede onderneming heb beschouwd en nog beschouw, maar waarvoor het nodige kapitaal tot uitvoering niet te verkrijgen was.
De Nederlandse auteur Corine Nijenhuis (1965) werkte na de Rietveldacademie als zelfstandig ruimtelijk vormgever. Daarna volgde zij de avondopleiding aan de Schrijversvakschool Amsterdam, waar ze cum laude afstudeerde. Zij debuteerde in 2011 met de non-fictie roman ‘Luchtcowboy’. In 2015 volgde ‘Een vrouw van staal’, de buitengewone biografie van een binnenvaartschip. Met ‘Waddenwolf – De opzienbarende geschiedenis van een jonkheer die de Waddenzee wilde droogleggen’ heeft ze nu weer een voltreffer van een boek uit.
‘Waddenwolf’ is een historische roman over jonkheer Pieter Jan Willem Teding van Berkhout, die van jongs af het idee had om een dam te bouwen tussen Ameland en het Friese vasteland. Met deze dam zou de Waddenzee transformeren tot Waddenpolder. Ondanks het feit dat Pieter een jurist is, wil hij van dit project zijn levenswerk maken.
De jonkheer was niet de eerste met het idee. In 1846 had Worp van Peijma, een boer en hobbymatig waterbouwkundige uit Ternaard, al het idee om het Wad droog te leggen en in 1850 had ingenieur Benjamin van Diggelen van Rijkswaterstaat ook die plannen. Maar Pieter was de eerste die de plannen werkelijk uitvoerde.
Pieter Teding van Berkhout wist vooraanstaande personen te overtuigen en richtte samen met vijf commissarissen ‘De Maatschappij tot landaanwinning op de Friesche Wadden’ op. Via de staat, de provincie Friesland en met het uitgeven van aandelen sprokkelde hij de nodige financiële middelen bij elkaar om zijn levenswerk te kunnen verwezenlijken. De jonkheer kent heel veel tegenwerking zowel van de Nederlandse regering als van zijn familie. En dan is er nog Marijke, de huishoudster van de pastoor van Ameland. Zij heeft een Mariaverschijning gezien. Maria gaf haar de boodschap dat er geen zegen rust op de dam waarvan de bouw net begonnen is. De dam zal volgens de moeder van Jezus binnen de tien jaar vernietigd worden…
De jonkheer is bezeten van de dam en verlaat zijn juristenpraktijk in Deventer om in een uiterst primitieve barak in Ameland te wonen, om zo de werken beter in het oog te kunnen houden.
‘Waddenwolf’ van Corine Nijenhuis is een prachtige roman, met een vertelling die op historisch werkelijkheid berust aangevuld met de interpretatie van de auteur van hoe het leven van Pieter Teding van Berkhout heeft kunnen zijn.
Dit is een historische roman over een stukje vergeten Nederlandse geschiedenis, over een onbekende tragische held die de Waddenzee wilde droogleggen, maar te kampen kreeg met veel tegenslagen en teleurstellingen. Mochten de werken voltooid zijn, zou Nederland er een stukje anders uit gezien hebben en zou er geen sprake zijn van de Waddeneilanden en de Waddenzee.
De Nederlandse auteur Corine Nijenhuis (1965) werkte na de Rietveldacademie als zelfstandig ruimtelijk vormgever. Daarna volgde zij de avondopleiding aan de Schrijversvakschool Amsterdam, waar ze cum laude afstudeerde. Zij debuteerde in 2011 met de non-fictie roman ‘Luchtcowboy’. In 2015 volgde ‘Een vrouw van staal’, de buitengewone biografie van een binnenvaartschip. Met ‘Waddenwolf – De opzienbarende geschiedenis van een jonkheer die de Waddenzee wilde droogleggen’ heeft ze nu weer een voltreffer van een boek uit.
‘Waddenwolf’ is een historische roman over jonkheer Pieter Jan Willem Teding van Berkhout, die van jongs af het idee had om een dam te bouwen tussen Ameland en het Friese vasteland. Met deze dam zou de Waddenzee transformeren tot Waddenpolder. Ondanks het feit dat Pieter een jurist is, wil hij van dit project zijn levenswerk maken.
De jonkheer was niet de eerste met het idee. In 1846 had Worp van Peijma, een boer en hobbymatig waterbouwkundige uit Ternaard, al het idee om het Wad droog te leggen en in 1850 had ingenieur Benjamin van Diggelen van Rijkswaterstaat ook die plannen. Maar Pieter was de eerste die de plannen werkelijk uitvoerde.
Pieter Teding van Berkhout wist vooraanstaande personen te overtuigen en richtte samen met vijf commissarissen ‘De Maatschappij tot landaanwinning op de Friesche Wadden’ op. Via de staat, de provincie Friesland en met het uitgeven van aandelen sprokkelde hij de nodige financiële middelen bij elkaar om zijn levenswerk te kunnen verwezenlijken. De jonkheer kent heel veel tegenwerking zowel van de Nederlandse regering als van zijn familie. En dan is er nog Marijke, de huishoudster van de pastoor van Ameland. Zij heeft een Mariaverschijning gezien. Maria gaf haar de boodschap dat er geen zegen rust op de dam waarvan de bouw net begonnen is. De dam zal volgens de moeder van Jezus binnen de tien jaar vernietigd worden…
De jonkheer is bezeten van de dam en verlaat zijn juristenpraktijk in Deventer om in een uiterst primitieve barak in Ameland te wonen, om zo de werken beter in het oog te kunnen houden.
‘Waddenwolf’ van Corine Nijenhuis is een prachtige roman, met een vertelling die op historisch werkelijkheid berust aangevuld met de interpretatie van de auteur van hoe het leven van Pieter Teding van Berkhout heeft kunnen zijn.
Dit is een historische roman over een stukje vergeten Nederlandse geschiedenis, over een onbekende tragische held die de Waddenzee wilde droogleggen, maar te kampen kreeg met veel tegenslagen en teleurstellingen. Mochten de werken voltooid zijn, zou Nederland er een stukje anders uit gezien hebben en zou er geen sprake zijn van de Waddeneilanden en de Waddenzee.
January 9, 2021
Het is Corine Nijenhuis gelukt om uit alle succesverhalen over de winning van land over zee, gesymboliseerd door de Waterwolf, dát verhaal te vinden over de grootste waterbouwkundige tragedie van de 19e eeuw. Het is haar ook nog eens gelukt om een bijzonder mooi en integer verteld, meest waarschijnlijk biografische verhaal over jonkheer Pieter Jan Willem Teding van Berkhout (1825-1895) en zijn Amelandse Dam, boven water te krijgen. Het onderzoek naar al die technische bijzonderheden, juridische stukken en vergaderingen zal vast vaak veel van haar geduld hebben moeten vergen. Over het privéleven van Pieter is niet veel bekend gebleven. Ze heeft virtuoos zelf de gaten ingevuld om een saamhorig ontroerend verhaal te schrijven:
“Waddenwolf is een op waarheid gebaseerde geschiedenis. Het is een samensmelting van historische feiten en mijn interpretatie van hoe het leven van een gedreven man heeft kúnnen zijn.”
“Waddenwolf is een op waarheid gebaseerde geschiedenis. Het is een samensmelting van historische feiten en mijn interpretatie van hoe het leven van een gedreven man heeft kúnnen zijn.”
March 28, 2022
Boeiend om over de poging tot inpoldering tussen Holwerd en Ameland te lezen. Een groots project dat uiteindelijk om allerlei redenen mislukte. Het verhaal over de hoofdpersoon jonkheer Teding van Berkhout is te veel en te lang om te blijven boeien. Er zit vrij veel herhaling of variatie op hetzelfde in het boek.
Read
February 3, 2023Prachtig verhaal
Displaying 1 - 6 of 6 reviews