Čiji to trag vidim u krošnjama?

by Milan Vurdelja

Unknown Binding

Published January 1, 2020

Reviews

[Uroš Đurković · Rating 4 out of 5]

Koordinate ovog romana u imaginarnom atlasu književnosti nalazile bi se negde između Gatalice i Milenka Bodirogića. Ćoškasta, oštra, reljefna, a neretko i izveštačena lepota Vurdeljinog stila, zna da pleni – privlačeći odbija i odbijajući prvilači. Sva u oprekama satkana, ova knjiga, inovativno komunicirajući sa nasleđem Künstlerroman-a, ujedinjuje povest o životu sjajnog slikara Lazara Drljače (odnosno, u delu – Brkljače) sa pronicljivim refleksijama o prirodi, usamljenosti, umetnosti, telu, religiji, koje se mogu doživeti, uz puno ograda, kao jedan ispovedni lavirint, pisan za ime i u ime drugog. Oslonjen na Kišov senzibilitet, ali i na neiskorenjivu melanholiju „Romana o Londonu”, Vurdelja dostojanstvo meša sa neprijatnošću, mir sa nespokojem, a nespokoj sa smislom, zdravlje sa bolešću, biofiliju sa tanatofilijom, prestavljivo sa neprestravljivim, toplinu sa jezom, povučenost sa prisustvom i, naravno, centralnoevropski sa balkanskim mitopoetskim prostorom. Iz ovih spojeva izranja Brkljača/Drljača, poslednji bogumil „uzglobljen u nesporazumu” (9) – u povesti poznat, ali istovremeno i sasvim imaginaran, tekstualan lik, predstavljen kroz valere intime. Kao i mesnat i apstraktan lik, on poput Toroa obitava u kolibi na Boračkom jezeru, budi se sa svetom kao iz „Peščanika” ili Prustovog „Traganja...”, rve se sa spasenjem kao Tolstoj i pokušava da se preseli u savremenost sa kojom je u stalnom raskoraku.

„Postoji li mogućnost da se priroda unakazi? Zar ona ne živi od katastrofa u sebi, nadomešćujući ih jednostavnom deobom dana i noći? Po principu te deobe, dolaze sve druge: nadolaženje i uzmicanje mora u susretu sa kopnom, listanje krošanja i pritajeno pucanje istih grana u mraznim noćima, sušom izbrazdana zemlja koja se posle poplava preobražava u blatnu masu bez dna; sve te deobe kojima priroda zamagljuje kopču između života i smrti...” (133)

Nisam siguran da li bi po njoj snimio film (i šta bi od predloška uopšte ostalo, imajući u vidu njegove umetničke metode), ali ova knjiga bi se dopala Terensu Maliku. I ne samo zbog kamea Hajdegera i Gadamera, imaginiranja prirode ili spominjanja Edvarda Hiksa, već zbog njene tumaralačke celine. Ne treba u tom svetlu nipošto zanemariti ilustracije Ivana Praštala, koje knjizi daju jedan nov kvalitet – sablasnu atmosferu kao produžetak posebno uznemirujućim scenama.

Ovo je knjiga sva iz najavljivanja, ali gusta i obećavajuća i osećam da se njome otvorila prilika za nešto novo, veliko i našoj književnosti potrebno. Navijam iz sveg srca da se to obistini.

[Jadranka · Rating 4 out of 5]

Osoben stil pisanja, geografske slike i filozofski stil su odlični putokazi na putu da Vurdelja postane dobar pisac. Ocena je ovakva samo zbog trenutnog mog mucenja da uhvatim konce sa životnom filozofijom Lazara Brkljače.