اشک‌های اویدیپوس

by Wajdi Mouawad, پرهام آل‌داود (Translator)

اویدیپوس، رانده و مانده و از عرش به فرش آمده، رهسپار سفری بی‌پایان می‌شود؛ سفری در مکان و زمان که اویدیپوس و دختر وفادارش آنتیگونه را به آستانۀ شهر آتن در قرن بیست‌ویکم می‌رساند. آتن درگیر رکودی فاجعه‌بار است و و غرق در خون و اشک و آتش. اویدیپوس که پیشتر با حلّ معمای حل‌ناپذیری مردم شهرش را نجات داده، این بار نیز تلاش می‌کند تا گره از کار هم‌وطنان گرفتارش بگشاید.
وجدی معوض که خود در کودکی در اثر جنگی خانمان‌سوز آواره شد، در این نمایشنامه تراژدی سوفوکلس را دستمایه قرار داده تا داستان جنگ و تبعید و آوارگی را به روی صحنه بیاورد. این داستان از عهد باستان تا به حال همین بوده، اما آدمی به امید زنده است و نوع‌دوستی و همبستگی: «قدرت خردکنندة هر توانایی است/ تنها راه پایداری دوستی است/ دوستی! دوستی!»

Genres: Plays

64 pages, Paperback

Published December 1, 2020

About the author

Né au Liban le 16 octobre 1968, Wajdi Mouawad est contraint d’abandonner sa terre natale à l’âge de huit ans, pour cause de guerre civile. Débute une période d’exil qui le conduit d’abord avec sa famille à Paris. Une patrie d’adoption qu’il doit à son tour quitter en 1983, l’État lui refusant les papiers nécessaires à son maintien sur le territoire. De l’Hexagone, il rejoint alors le Québec.

C’est là qu’il fait ses études et obtient en 1991 le diplôme en interprétation de l’École nationale de théâtre du Canada à Montréal. Il codirige aussitôt avec la comédienne Isabelle Leblanc sa première compagnie, Théâtre Ô Parleur.
En 2000, il est sollicité pour prendre la direction artistique du Théâtre de Quat’Sous à Montréal pendant quatre saisons.
Il crée cinq ans plus tard les compagnies de création Abé Carré Cé Carré avec Emmanuel Schwartz au Québec et Au Carré de l’Hypoténuse en France.

Depuis septembre 2007, il est directeur artistique du Théâtre français du Centre national des Arts d’Ottawa et parallèlement s’associe avec sa compagnie française en janvier 2008 à l'Espace Malraux, scène nationale de Chambéry et de la Savoie.

Il est en 2009 l’artiste associé du Festival d’Avignon, où il avait présenté Littoral dix ans auparavant et Seuls en 2008.

Spectacles
Comédien de formation, il joue sous la direction d’artistes comme Brigitte Haentjens dans Caligula d’Albert Camus 1993, Dominic Champagne dans Cabaret Neiges noires 1992 ou Daniel Roussel dans Les Chaises d’Eugène Ionesco 1992, mais interprète aussi des rôles dans sept de ses propres spectacles.

Sa carrière de metteur en scène s’amorce au sein du Théâtre Ô Parleur, avec deux pièces de son frère Naji Mouawad : Al Malja 1991 et L’Exil 1992.
Son parcours lui donne à explorer aussi d’autres univers : Voyage au bout de la nuit de Louis-Ferdinand Céline, Macbeth de Shakespeare 1992, Tu ne violeras pas de Edna Mazia 1995, Trainspotting de Irvine Welsh 1998, Œdipe Roi de Sophocle 1998, Disco Pigs de Enda Walsh 1999, Les Troyennes d’Euripide 1999, Lulu le chant souterrain de Frank Wedekind 2000, Reading Hebron de Jason Sherman 2000, Le Mouton et la baleine de Ahmed Ghazali 2001, Six personnages en quête d’auteur de Pirandello 2001, Manuscrit retrouvé à Saragosse opéra de Alexis Nouss 2001, Les trois Sœurs de Tchekhov 2002, Ma mère chien de Louise Bombardier 2005.

C’est à la même époque du Théâtre Ô Parleur qu’il commence à signer les mises en scène de ses propres textes : Partie de cache-cache entre deux Tchécoslovaques au début du siècle 1991, Journée de noces chez les Cromagnons 1994 et Willy Protagoras enfermé dans les toilettes 1998, puis Ce n’est pas de la manière qu’on se l’imagine que Claude et Jacqueline se sont rencontrés coécrit avec Estelle Clareton 2000. Il écrit également un récit pour enfants Pacamambo, un roman Visage retrouvé, ainsi que des entretiens avec André Brassard : Je suis le méchant !

Il monte Littoral 1997 (qu’il adapte et réalise au cinéma en 2005), puis Rêves 2000, Incendies 2003 (qu’il recrée en russe au Théâtre Et Cetera de Moscou) et Forêts 2006. En 2008, il écrit, met en scène et interprète Seuls.

En 2009, il se consacre au quatuor Le sang des promesses.
Celui-ci rassemble Littoral dans une version recréée la même année, Incendies, Forêts et le spectacle Ciels.

En 2010, il joue sous la direction de Stanislas Nordey dans Les Justes d'Albert Camus.

Reviews

[Hanieh Raeiszadeh · Rating 5 out of 5]

خواندن این نمایشنامه بار دیگر به من ثابت کرد که وجدی معوض نمایشنامه‌نویس محبوبم است:انسانی ریزبین و متعهد که از هیچ‌یک از وقایع جهان معاصر به سادگی نمی‌گذرد،همه را به دقت رصد می‌کند و به جهان اساطیر و گستره خیال پیوندشان می‌دهد.
از طرف دیگر، باید اشاره کنم که پرهام آل‌داود ترجمه‌ای دقیق با فارسی شسته‌و‌رفته و زیبا از این اثر ارائه کرده که لذت خواندنش را دوچندان کرد.حفظ سبک و لحن فرانسه با کمک نثر فارسی آهنگین و زبانی آرکائیک باعث شده که متن فارسی در عین انتقال ویژگی‌های متن بیگانه و بازنمایی فضای آن،بوی ترجمه ندهد و مانند اثری فارسی با مخاطب ارتباط برقرار کند.

[Parisa · Rating 4 out of 5]

کریفه: هیولایی در ورودی آتن هست که هر زندگی را می درد.
آنتیگونه: چه هیولایی؟
کریفه: شکل خاصی ندارد مگر شکل زندگی های خرد شده. 
اویدیپوس: نشانش چیست؟
کریفه: بحران، ریاضت، فساد، لیبرالیسم، سود، چه می‌دانم، نمی‌شود آن را واضح دید و اساس هم بر همین است. وصف ناپذیر بودن. نام ناپذیر بودن. وقتی حرف می زند صدماتش را حس میکنیم، بی آنکه از سخنانش سردربیاوریم.آنکه ما را از هم می دارد نقل نشدنی است.
اویدیپوس: با این حال تو نقل کن. کدام قربانی را از شما طلب می کند؟
کریفه: رویاها، خوشی، زندگی.
اویدیپوس: هر هیولایی را می توان زمین زد.
کریفه: حتی همین امید را هم می درد.
آنتیگونه: چطور این کار را می کند؟ 
کریفه: راه بیشه ای تعیین می کند که کسی اجازه ندارد از آن خارج شود. راهی خشک و سخت. جدول بی نهایتی بکار می برد با خانه های بینهایت که در هر کدام، اعداد و ارقام و تواریخ و قوانین و حاصل جمع هایی برنده مثل تیغ جا خوش کرده اند که با کسر زندگی های ما محاسبه می شود. و این حساب، بسته در خود، هیچ تناقضی، هیچ ضدیتی را تحمل نمی کند. شورشها را به خاک و خون‌ می کشد.مثل امشب. ما را تقسیم می کند و تکه تکه می کند تا قدرتش را چند برابر کند.
اشکهای اودیپیدوس ..‌ مجدی معوض (د) ...پرهام آل داود … ۵۲



آنان که بسی زود رفته اند
دیگر نیازی به ما‌ ندارند
دیگر نباید زاری کنیم
بهتر آنکه بخوانیم
آنانکه بسی زود رفته اند
دیگر نیازی به ما ندارند
نیایش اگر می کنیم برای خود می کنیم
زاری اگر می کنیم برای خود می کنیم 
آنانکه بسی زود رفته اند
دیگر نیازی به ما ندارند
پیر با جوان فرقی ندارد
اندوه برای زندگان است
آنانکه بسی زود رفته اند
دیگر نیازی به ما ندارند
اشکهای اودیپیدوس ..‌ مجدی معوض (د) ...پرهام آل داود … ۵۱



بازسازی دنیا اغلب اوقات نتیجه اش فقط آماده سازی عصیانگران امروز برای بدل شدن به بورژواهای فرداست.
اشکهای اودیپیدوس ..‌ مجدی معوض (د) ...پرهام آل داود … ۳۵

[Alice · Rating 3 out of 5]

Pour ceux qui aime pas les lectures classiques/les pièces de théâtre antique. Cela là est écrite par un auteur du XXIeme s’inspirant de récit de Sophocle donc elle mélange personnages antiques avec histoire/refs contemporaines ce qui est beaucoup plus sympa et compréhensible.
En plus le livre fait 40pages ça se lit en moins d’une heure😘

[bookworm · Rating 4 out of 5]

برخورد انسان معاصر و اسطوره ای به شدت جذاب بود.

[Christelle · Rating 5 out of 5]

"
CORYPHÉE. Nous, nous n'avons pas réussi là où Œdipe a réussi.

ŒDIPE. Ne t'afflige pas. La sphinge qui attaque ta cité, étranger, si c'est la même que celle qui a cherché à détruire la mienne, semble avoir gagné en monstruosité, en horreur et en méchanceté.

ANTIGONE. Il faut pourtant l'abattre.

CORYPHÉE. Comment? Elle est partout et nulle part, elle est impossible à défier, elle n'existe pas et nous fait souffrir. Elle s'impose à nous non pas en hors-la-loi, mais, au contraire, en ayant pour elle la loi.

ŒDIPE. Si c'est toujours la même sphinge qui revient, posant toujours la même question, de manière plus cachée et plus dévoyée, il faut lui faire toujours la même réponse.

CORYPHÉE. L'humain. Oui. Tu as raison. L'humain reste la réponse à toute forme de terreur. Mais l'humain ne semble plus croire en lui-même pour se penser comme la réponse contre le malheur. Parfois, le courage manque et la terreur fait peur. Quand on ose se dresser contre l'injustice, on le paie souvent de sa vie. Je ne sais pas si j'ai ce courage. J'aimerais, mais je ne sais pas. Alexandros est mort de cela. Du manque de courage qui semble être le lot de mon époque. Son assassinat est le nom du désarroi de chacun. La Grèce semble enfermée dans une grotte où vit un monstre qui a bloqué l'entrée d'une pierre trop lourde.

Des éclats de rumeurs violentes au loin.

ANTIGONE. La colère gronde.

"

p.36 des Larmes d'Œdipe, de Wajdi Mouawad