Praski elementarz

by Aleksander Kaczorowski

Ten elementarz ma już dwadzieścia lat, a wciąż jest najlepszym przewodnikiem po Pradze, czeskiej historii, literaturze i wyobraźni. Nowe, poprawione i rozszerzone wydanie zbioru esejów Aleksandra Kaczorowskiego to barwna opowieść o najważniejszych postaciach literackiego świata XX-wiecznej Pragi – od Franza Kafki przez Jaroslava Haška, Karela Čapka, Jiříego Weila po Bohumila Hrabala, Josefa Škvoreckiego, Milana Kunderę, Otę Pavla i Václava Havla. To także osobista historia pasji znakomitego bohemisty – początków jego fascynacji Czechami, odkrywania mało wówczas znanych pisarzy, pierwszych spacerów po Libni i Žižkovie. Od Praskiego elementarza zaczęła się w Czarnym na dobre "środkowoeuropejska passa". Z okazji dwudziestopięciolecia wydawnictwa nie tylko wznawiamy Praski elementarz, ale wpisujemy go na listę lektur obowiązkowych każdego miłośnika Europy Środkowej.

Genres: Nonfiction, Polish Literature, Reportage, Poland, Travel

280 pages, Paperback

First published January 1, 2001

About the author

Polski bohemista, tłumacz, eseista i dziennikarz.

Reviews

[Martyna Nowicka · Rating 5 out of 5]

mam nadzieję, że na Uniwersytecie Trzeciego Wieku jest bohemistyka

[Klaudyna Maciąg · Rating 4 out of 5]

Fascynująca przeprawa przez Pragę, historię Europy i losy największych czeskich twórców ostatniego stulecia. Odrobinę nierówna, bo niektórym postaciom autor poświęca zaledwie kilka stron, innym zaś kilkanaście, ale nie zmienia to faktu, że czyta się tę książkę z ogromną ekscytacją.

Żałuję, że nie jest dłuższa, bo mam apetyt na więcej.

[Michal Pivarči · Rating 5 out of 5]

"Kundera hit the nail on the head when, years later, he recalled his meeting with the eminent russian physicist Pyotr Leonidovich Kapica and his wife just a few months after the Soviet invasion of Czechoslovakia. They met in the Paris apartment of Louis Aragon, who, despite his Stalinist past, condemned the Soviets for the 'fraternal aid' given to the Czechs and Slovaks in August 1968. Kundera recalls in a note by the author of the post-revolutionary edition of The Joke how Kapica and his wife pleaded with Aragon not to break off his contacts with Moscow, because only then would he be able to continue helping people like them. 'You must not confuse the russian people with the russian government!' pleaded Mrs Kapicova.

'The russian people are far worse than their government!' said an enraged Aragon. 'Oh, how I agreed with him,' Kundera recalls with typical exaltation.

At the end of the communist era, nothing captured the feelings of the inhabitants of Polish, Czech or Hungarian cities better than Kundera's memorable sentence: 'Faced with the eternity of the russian night, I experienced in Prague the violent demise of Western culture.'"

--

Aleksander Kaczorowski is an outstanding Polish bohemist, translator of Czech literature (among others prose by Hrabal, Bondy and Škvorecký), journalist and writer. He has long been a scholar of post-war Czech literature, and the latest in his series of successful Czech biographies, the one on Ota Pavel has been nominated for the major Polish literary prize Nike.

This is his "Prague Syllabary", which was finally published in Czech this year after 20 years thanks to Martin Veselka's translation. Experienced Czechophile Mariusz Szczygieł said about it: "It was not my syllabary, it was my university", and indeed Kaczorowski is a great guide to our country. This collection of essays tells not only about Prague and writers whose voice has always been heard in society thanks to the peculiarities of our historical development, but also about the history of change in the 20th century, about totalitarian systems and about man in the face of great politics. And it is also a personal story of a man enchanted by the Czech world, who once "got sick of Prague", as he says. A must-read for all lovers of Central Europe and Czech literature.

--

"In the hospital where Ota Pavel finally died after nine years of suffering, he understood that the most important and best moments of his life were those he spent by the river, even though he became a famous sports journalist, met the most famous Czech footballers, cyclists and runners, and travelled abroad. He was happiest when his father took him fishing and told him how he had hunted lions in Africa. Even though he'd only actually seen them in the zoo.

"It may happen," Piotrek said, "that the concentration camps will reopen, even tomorrow, and even just a short distance from us. And again they will take innocent people to them who only wanted to live, and the greatest joy of their lives was catching fish, playing cards or playing football on Sundays."

A few weeks later, the war in Bosnia began. During the summer we watched footage of Serbian concentration camps on TV."

[Piotr · Rating 4 out of 5]

Elementarz praski - jeśli przez to rozumieć ten przecudowny korowód związanych z Pragą XX-wiecznych pisarzy. Poszukiwacze krajoznawczych wskazówek mogą być nieco zawiedzeni.
Ale wielbiciele czeskiej literatury - ani trochę!
I wygląda na to, że trzeba będzie w końcu sięgnąć po Kafkę ... co ze wstydem muszę przyznać.

Znakomity przyczynek do burzliwej najnowszej historii naszych sąsiadów; perspektywa jaką AK przyjął naprawdę nietuzinkowa. Czesi powinni pomału szykować dla Autora jakiś Wielki Order Zasługi.
Choć idę o zakład, że On sam wolałby pewnie beczkę Staropramena raz w miesiącu...

[Káťa Mordačová · Rating 5 out of 5]

Kdybych se byla bývala odstěhovala z Prahy , tak bych po přečtení téhle knihy toho hořce litovala a chtěla zpět. Naštěstí můžu ale být vděčná že bydlím v Praze. A možná k trochu pyšná (trochu, protože všechny ty kulturní klenoty popsané v knize patří Čechům)
Taková česká verze 1913 od Floriána Illiese ❤️‍🔥

[Bartłomiej Birecki · Rating 5 out of 5]

Mariusz Szczygieł swymi słowami celnie opisał tę pozycję. To nie li tylko elementarz, lecz cały uniwersytet.

[Kat · Rating 4 out of 5]

Piękna książka, piękna opowieść o Pradze. Byłoby pięć gwiazdek, gdyby nie część 60-85%, gdzie autor stracił polot i werwę (Hrabal, Kundera i kawałek Havla).

[Senga krew_w_piach · Rating 4 out of 5]

Mistrz gawędy Aleksander Kaczorowski prowadzi nas praskimi ulicami i opowiada o Czechach i ich stolicy podążając śladami największych czeskich pisarzy. Biografie autorów pokazują, że chociaż przywykliśmy uważać, że czeska literatura jest swojska, pełna swady, humoru i dystansu do rzeczywistości, to losy twórców były często tragiczne, skomplikowane i uwikłane w politykę i układy. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku Czechosłowacja postawiły na przywracanie tożsamości poprzez kulturę, a przede wszystkim literaturę, dlatego pozycja pisarzy była tam bardzo ważna, a ich głos był opiniotwórczy i bardzo ceniony w społeczeństwie. Dlatego pisarze angażowali się w sprawy państwowe, dawali uwodzić systemowi i przeżywali gorzkie rozczarowania. Ten zbiór po części szkiców biograficznych, po części esejów, opowiada nie tylko o Pradze i literatach, ale o historii przemian w XX wieku, systemach totalitarnych i człowieku wobec wielkiej polityki. Dobrze, że Aleksander Kaczorowski zdecydował się napisać książki o wybranych bohaterach „Elementarza”, bo po jego lekturze zdecydowanie chce się wiedzieć więcej.

[Zuzana Šejtková · Rating 5 out of 5]

Vždycky je zajímavé a poučné, kouknout se na sebe a vlastní historii očima cizince. Kaczorowski je cizinec, ale tak nějak "náš", přeci jen, Poláci nám rozumí mnohem lépe než mnozí jiní. Jednotlivé kapitoly věnované zásadním autorům české literatury jsou plné zajímavých detailů, o kterých jste třeba vůbec netušili. Navíc se dívají nejen na samotného autora a jeho díla, ale i na širší rámec jeho tvorby, v kontextu evropské kultury, ale třeba i osobních vzpomínek autora. Určitě by si tuhle knížku měl přečíst každý, kdo se aspoň trochu zajímá o českou literaturu.

[Bartek Zajdel · Rating 4 out of 5]

Dla miłośników czeskiej literatury pozycja obowiązkowa.
"... dla naszej części Europy tak charakterystyczne są te momenty w dziejach, kiedy po długich okresach zastoju czas jakby się zrywał z łańcucha i gnał do przodu, żeby nadrobić zaległości, bo za chwilę znów przyjdą czasy, kiedy nie będzie się działo nic... "
8/10

[Monika · Rating 3 out of 5]

Za mało wiem. O czeskiej literaturze, historii itp. No to czytam. Może kiedyś się to poskłada w jakiś obraz.

[Piotr Potapinski · Rating 5 out of 5]

Nie mam teraz wyjścia - muszę czytać więcej czeskiej literatury, dużo więcej.

[Tomasz · Rating 3 out of 5]

Książka jest nie jest zła, natomiast po Praskim Elementarzu oczekiwałem więcej o mieście, a dostałem zbiór ciekawych i mniej ciekawych felietonów na temat pisarzy.

[Lila · Rating 5 out of 5]

!

[Pielgrzym Ołówkowy · Rating 5 out of 5]

Aleksander Kaczorowski to diva af dziękuję za te książkę

[madziar · Rating 3 out of 5]

Książka byłaby znakomita, gdyby nie fakt, że Kaczorowski miał ambicje, by opisać wszystkich znaczących praskich pisarzy, krążących gdzieś na orbicie wokół Hrabala. Bo i Hrabala jest tu najwięcej - widać u pisarza szczerą fascynację "hrabalowszczyzną" z całym jej dobrodziejstwem - pijalniami piwa, czeskim stylem życia i magiczną Pragą samą w sobie. Patrząc na opisane tu historie (Jaroslav Seifert, Jaroslav Hasek, Franz Kafka, Karel Capek, Jiri Kolar, Ota Pavel, Milan Kundera, Vaclav Havel i inni) można niemal bez pudła stwierdzić, którzy są dla Kaczorowskiego niezwykle zajmujący a którzy co najwyżej interesujący. Wszystko to sprawia, że momentami książkę czyta się bardzo dobrze a w innych miejscach to dłużyzny. Nie znam pierwszego wydania, ale wydaje mi się, że w obecnym - rozszerzonym - kilka fragmentów jest dopisane zupełnie innym stylem. Cała opowieść dużo by zyskała, gdyby autor dodawał jeszcze więcej własnych spostrzeżeń.

[Anna · Rating 5 out of 5]

Lektura obowiązkowa dla wszystkich wielbicieli czeskiej literatury. Przywodzi na myśl opowieści o Czechach autorstwa Mariusza Szczygła.

[Magdalena · Rating 5 out of 5]

Byłam sceptyczna po lekturze innej pozycji autora, ale “Praski elementarz” to książka zupełnie innego formatu! Rzeczywiście jest w niej coś z elementarza, a z tyłu widnieje też polecenie od Mariusza Szczygła, który nazwał ją swoim uniwersytetem. „Praski elementarz” jest bardzo edukacyjną pozycją, w przyczynkowy sposób opowiada o historii Czechów w XX wieku, jednocześnie pozostając w ramach biografii kolejnych opisywanych postaci.

Zostaję z wieloma przemyśleniami, ale również z refleksją, źe w tym literackim korowodzie brakuje kobiet (co nie jest zarzutem wobec autora). Cała nadzieja w XXI wieku.

[Iza Hille · Rating 4 out of 5]

Lektura po raz drugi, przed wycieczką do Pragi. Idealnie tłumaczy pewne różnice kulturowe między Polską a Czechami, skupiając się jednocześnie na czeskich autorach.

[Tomasz Skórski · Rating 4 out of 5]

Znakomite.