Yaya na Leki

by Moussa Don Pandzou, Lieven Miguel Kandolo, Nyanchama Okemwa (Foreword)

Hoe voelt het om als zwarte Belg, met roots in de kolonies, op te groeien in België anno nu? Hoe voer je de gezamenlijke en toch eenzame strijd voor gelijkwaardigheid? Welke gevechten kies je uit? Wat offer je daarvoor op? En welke oorlog woedt er ondertussen binnenin je? In Yaya na Leki treden zachte activisten Moussa Don Pandzou en Lieven Miguel Kandolo met elkaar in gesprek. Empathisch, open, eerlijk. Grote en kleine broer beslaan een lange geschiedenis, van panafrikanisme tot Black Lives Matter, en gaan daarbij geen schuldgevoel of depressie uit de weg. Via een oud genre, de briefwisseling, brengen ze nieuwe inzichten. Voor wie de huidige strijd voor dekolonisatie en tegen racisme beter wil begrijpen. ‘Mijn zoektocht naar mijn identiteit is nog maar net begonnen. Ik wil me niet neerleggen bij een tweederangspositie. Ik ben een volwaardig mens, met volwaardige deelidentiteiten.’

Genres: Nonfiction

140 pages, Paperback

First published January 1, 2021

Reviews

[Marijne Van Boeckel · Rating 5 out of 5]

‘De relatie tussen België en mezelf lijkt soms op die van een toxisch stel, waarbij ik degene ben die partnergeweld moet ondergaan. Je krijgt slaag, keer op keer, maar blijft hopeloos verliefd en hoopt op betere tijden. Misschien is dat de reden waarom ik zoveel belang hecht aan Belgische excuses.’

Yaya Na Leki is een kort maar krachtig boek, waarin grote broer Moussa en kleine broer Lieven elkaar intieme brieven uitwisselen. In de brieven zijn ze openhartig, eerlijk, straight to the point en raken ze verschillende onderwerpen die hen nauw aan het hart liggen. Dekolonisatie, de media, het onderwijs, vooroordelen en of er zoiets bestaat als ‘zwart privilige’.

Dit boek is een aanrader voor iedereen die zich wil verdiepen in anti-racisme. De band tussen Moussa & Lieven is voor de lezer voelbaar tot diep vanbinnen. Ik heb enorm genoten van hun brieven.

[Manon Coulon]

Ondanks ik Lieven en Moussa Don niet persoonlijk ken, was ik benieuwd een boek te lezen dat zo dicht bij huis kwam. Ik volg het werk van beide mannen al een tijdje en was erg benieuwd om een dieper gesprek tussen beiden te lezen.

'Yaya na Leki' leest vlot, en kaart verschillende belangrijke en interessante onderwerpen aan, die sóms eigen zijn aan onze generatie, en váák aan het leven in België met een migratieachtergrond.
Inhoudelijk herkende ik verschillende meningen en gedachten van mijzelf en mensen om me heen.

Inhoudelijk heb ik mijzelf soms kritische vragen gesteld, soms gaat het gesprek diep, soms vraag ik me af of het niet wat kort door de bocht is. Maar ook dit heeft zijn charmes, want een gesprek verloopt nu eenmaal op die manier.

Wat ik het allerfijnste vond aan dit boek is dat het mij heel erg heeft doen stilstaan bij hoe (weinig) we tegenwoordig in gesprek gaan. De briefwisseling is een ideale manier om ruimte te geven aan de ander om te spreken, iets wat ik zo gewoon ben vanuit mijn positie als sociaal werker. Wat dus volgt is voor mij interessant: de brief pusht je om ook jou visie te delen, wetende dat er een ontvanger is die wacht op je antwoord en die je brief met aandacht zal lezen.

Deze manier van in gesprek te gaan lijkt met de jaren soms verloren te gaan. Onze aandachtspanne is verkleind, ons geduld is soms beperkt, en we leven in een wereld waar we toegang hebben tot miljoenen meningen, dus we hebben de keuze, de luxe om ons te associëren met diegenen die dezelfde visie delen als ons. Dat is die felle polarisering, die ons het comfort geeft om steeds dieper te duiken in onze eigen visie en steeds meer afstand te nemen van gedachten die van de onze afwijken.

Daarnaast kunnen vele mensen hun ei kwijt op sociale netwerken, maar komt dat wel aan bij de mensen waar we echt mee in gesprek willen gaan.. Onze naasten? Durven we ook met hen onze diepere gevoelens, onze analyses over de maatschappij en onze dromen en angsten te delen? Dat vond ik in 'Yaya Na Leki' wel knap. En dat neem ik vooral mee: durf vragen te stellen, zelfs, en vooral aan degenen waarvan je denkt alles te weten. Je vrienden, je naasten, je familie.

Het gesprek over mentale welzijn bij mannen (met een migratieachtergrond) lag me nauw aan het hart. Dat jullie steun en liefde mogen vinden bij elkaar. Iedereen verdient het.

[Merijn Vdge · Rating 5 out of 5]

Wat een kanjer van een boek. Echt. Ik vond het zeer inspirerend om te lezen. Ik hou van de vele diepe lagen die er inzitten en vooral ook van de vele nuanceringen die worden toegevoegd. Het getuigt van een sterke open houding tav verschillende meningen en argumenten. Een kwetsbaarheid die niet iedereen is gegeven. Dat siert beide heren.
Het boek biedt veel herkenningspunten aan. Wat verrassend is, gezien de eigen identiteit - zo dacht ik - helemaal verschillend was. Niet dus, zo blijkt, hoewel er nog steeds verschillende posities zijn omwille van verschillende deelidentiteiten die we hebben. Dat toont net dat er nog een strijd te voeren valt.
Het is net door die ontelbare identiteiten dat we vinden wat ons kan binden. Laat dat het narratief worden voor de toekomst en voor een verdere strijd naar rechtvaardigheid. Must read.

[Ivo Shimwa · Rating 5 out of 5]

I love the book. Heel inspirerend en goede concept om moeilijke thema’s bespreekbaar te maken. Grote broer Moussa en kleine broer Leki sturen brieven naar elkaar. Het gaat van #BLM, zoeken van je identiteit in een andere werelddeel, Panafrikanisme, Congo, enzo veel meer. Ik heb veel bijgeleerd en het is het eerst boek dat ik dit jaar uitlees.

[Quinten · Rating 4 out of 5]

'Yaya na Leki' verscheen oorspronkelijk als briefwisseling in De Standaard. In boekvorm zijn de brieven hopelijk een lang(er) leven beschoren. Veel van hetgeen de twee jongemannen zeggen is herkenbaar als je de ontwikkelingen in bepaalde delen van onze maatschappij volgt. Maar voor mij lag de sterke van het boek vooral in de intieme dimensie van deze gesprekken: je krijgt een erg persoonlijke inkijk in de ervaringen, dromen, wensen, teleurstellingen en twijfels (!!) die ze hebben. Daardoor krijg je mijn inziens een veel beter en genuanceerde beeld van niet alleen de jongemannen zelf, hun (verschillende) sociaal-culturele achtergronden en de beweging(en) waarin ze actief zijn. Het toekomstbeeld dat ze schetsen is niet louter positief en klinkt soms uitdrukkelijk pessimistisch. Niettemin heeft dit boekje mezelf een tikkeltje meer hoop gegeven voor wat de toekomst zal brengen.

[Sarah El Massaoudi · Rating 4 out of 5]

Een laagdrempelig boek dat inkijk geeft in de verschillende perspectieve van twee antiracisme activisten met betrekking tot dekolonisering, identiteit, strijd voeren en meer. Gevuld met sterke uitspraken maar ook veel zachtheid.

Dank je wel aan de auteurs voor deze eerlijke en openhartige briefwisseling. Ik heb ervan genoten.

[Khanyisile · Rating 5 out of 5]

Moussa Don Pandzou was mijn docent Samenleven in Diversiteit op Erasmushogeschool Brussel. Ik vond het heel interessant om meer te lezen uit het perspectief van een Afro-Belg en te leren uit de brieven die aan elkaar werden geschreven.

Het heeft zijn geïnspireerd en ik zal dit verhaal meenemen voor de toekomst.

[Lulu · Rating 5 out of 5]

Excellent récit sous forme de lettres entre deux hommes racisés Afropéens. Chaque page fait réfléchir, sur différents thèmes que sont BLM, la (dé)colonisation, la Belgique, l'arrivée dans le pays d'accueil, la nostalgie du pays d'origine, le statut d'homme, l'islam, la religion ... je le relirai.

[Joyreadsbuku · Rating 5 out of 5]

I love how they incorporated so many topics in UNDER 150 pages. Amazing.

[Emilio Geysels · Rating 4 out of 5]

De diversiteit binnen de diversiteit is een belangrijke les om te leren als buitenstaander. Een aanrader voor iedereen