Τα Χειρόγραφα του Φθινοπώρου

by Τάσος Λειβαδίτης

Τα κάγκελα του κήπου υγρά απ' τη βροχή σαν τους φτωχούς που τους αφήνουν έξω
αλλά καθώς βραδιάζει ένα φλάουτο κάπου ή ένα άστρο συνηγορεί για όλη την ανθρωπότητα -
σαν ήμασταν παιδιά κρυβόμαστε κάτω απ' τη σκάλα κι όταν βγαίναμε είχαμε αφήσει εκεί ένα βασιλικό πεπρωμένο
η σιωπή κάνει τον κόσμο πιο μεγάλο, η θλίψη πιο δίκαιο
κι αργότερα νέοι αγκαλιάσαμε το πρώτο δέντρο και του διηγηθήκαμε τα περασμένα
άχαρες μέρες που φύγατε κι όμως αφήσατε μια ανάμνηση συγκινητική
κι εγώ που υπήρξα τρελός για το αύριο κοιτάζω τώρα με αγωνία
να προχωρούν οι λεπτοδείχτες στα ρολόγια.
Ώσπου μια νύχτα ένας διαβάτης περνάει στο δρόμο τραγουδώντας.
Που έχεις ξανακούσει το τραγούδι αυτό; Δε θυμάσαι.
Κι όμως η νοσταλγία όλων όσων ονειρεύτηκες τρέμει μες στο τραγούδι. Στέκεσαι στο παράθυρο κι ακούς σα μαγεμένος. Κι άξαφνα σε κάποια στροφή του δρόμου το τραγούδι σβήνει.Όλα χάνονται. Ησυχία.
Και τώρα τί θα κάνεις;

Genres: Poetry

160 pages, Paperback

First published January 1, 1990

About the author

Ο Τάσος Λειβαδίτης (Αναστάσιος-Παντελεήμων Λειβαδίτης; English: Tasos Livaditis), γιος του Λύσανδρου και της Βασιλικής, γεννήθηκε στην Αθήνα το βράδυ της Αναστάσεως του 1922. Σπούδασε νομικά, όμως τον κέρδισε η λογοτεχνία και συγκεκριμένα η ποίηση. Ανέπτυξε έντονη πολιτική δραστηριότητα στο χώρο της αριστεράς με συνέπεια να εξοριστεί από το 1947 έως το 1951. Στο Μούδρο, στη Μακρόνησο και μετά στον Αϊ Στράτη κι από κει στις φυλακές Χατζηκώστα στην Αθήνα, απ’ όπου αφέθηκε ελεύθερος το 1951. Το «Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου» θεωρήθηκε «κήρυγμα ανατρεπτικό» και κατασχέθηκε. Τελικά το δικαστήριο τον απάλλαξε λόγω αμφιβολιών.

Στο ελληνικό κοινό ο Τάσος Λειβαδίτης εμφανίστηκε το 1946, μέσα από τις στήλες του περιοδικού Ελεύθερα Γράμματα (τεύχ. 55,15-11-46) με το ποίημα «Το τραγούδι του Χατζηδημήτρη». Το 1952 εξέδωσε την πρώτη του ποιητική σύνθεση με τίτλο «Μάχη στην άκρη της νύχτας» και εργάστηκε επίσης σαν κριτικός ποίησης στην εφημερίδα Αυγή, από το 1954.Στίχοι του μελοποιήθηκαν από τον Μίκη Θεοδωράκη, στο δίσκο «Πολιτεία» (1961), «Της εξορίας» (1976), «Πολιτεία Γ' - Οκτώβρης '78» (1976), «Τα Λυρικά» (1977), «Λειτουργία Νο2: Για τα παιδιά που σκοτώνονται στον πόλεμο» (1987), τον Μάνο Λοΐζο στο δίσκο «Για μια μέρα ζωής» (1980), τον Γιώργο Τσαγκάρη στο δίσκο «Φυσάει» (1993) με ερμηνευτή το Βασίλη Παπακωνσταντίνου και τη συμμετοχή του ηθοποιού Γιώργου Μιχαλακόπουλου, τον Μιχάλη Γρηγορίου στο δίσκο «Σκοτεινή πράξη, ένα Ορατόριο σε ποίηση Τάσου Λειβαδίτη» (1997) και από το συγκρότημα Όναρ στο δίσκο «Αλαντίν, τελειώσαν οι ευχές σου» (2003).

Ο Τάσος Λειβαδίτης πέθανε στην Αθήνα 30 Οκτωβρίου 1988, στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο από ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής. Μετά το θάνατό του εκδόθηκαν χειρόγραφα ανέκδοτα ποιήματά του με τον τίτλο «Χειρόγραφα του Φθινοπώρου».

Reviews

[Eleni · Rating 4 out of 5]

''Ω, θλίψη, σε μάθαμε από παιδιά, σχεδόν πριν γνωρίσουμε τον κόσμο"

[Lena · Rating 5 out of 5]

Υπέροχος, ευαίσθητος και τρυφερός ποιητής ο Λειβαδίτης μιλά για θέματα όπως η μοναξιά, το αστικό τοπίο, άνθρωποι που υποφέρουν σιωπηλά, το παρελθόν και η ελπίδα για το μέλλον. Όλα τα ποιήματα φαίνεται να είναι γραμμένα κάτω από το πρίσμα της καταλυτικής επίδρασης μιας εποχής του χρόνου, του φθινοπώρου. Η επιλογή της ανάγνωσης ανήκει στον αναγνώστη: μελαγχολία ή περισυλλογή, σχετικά με την ομορφιά της ανθρώπινης ψυχής;

[Νεκτάριος Καλογήρου · Rating 4 out of 5]

Οταν διαβάζεις Λειβαδίτη σε πιάνει μια κάποια απογοήτευση, ειδικά στα τελευταία του έργα.
Τα χειρόγραφα του φθινοπώρου εμπεριέχουν όλα εκείνα που χαρακτηρίζουν τον μεγάλο Ελληνα ποιητή και είναι ποτισμένα με έντονη την αίσθηση της απογοήτευσης του ανθρώπου που φτάνει στη δύση της ζωής του χωρίς να έχει προηγουμένως ζήσει όλα εκείνα που θα ήθελε.
Αποφύγετε την ανάγνωση του έργου σε καλοκαιρινή περίοδο και οπωσδήποτε αποφύγετε κάθε επαφή μαζί τους εάν είστε σε νηφάλια κατάσταση :)

[Konstantinos · Rating 4 out of 5]

4,5/5* για αυτήν την συλλογή από πεζά και ποιήματα του Λειβαδίτη , ο οποίος στέκει εδώ κλασικός, ρομαντικός και συνήθως αποφθεγματικός στο κάθε του τέλος.

[Vicky · Rating 5 out of 5]

"Μια νοσταλγία για πράγματα που δε γνώρισα,
ένα άρωμα από παλιά βιβλία"

[Mistress of the Bleeding Sorrow · Rating 5 out of 5]

''Όλα τελειώνουν και μόνο το φθινόπωρο παραμένει αιώνια νέο σαν τα πιο λυπημένα ποιήματα.''

[Smaragdi Giota · Rating 3 out of 5]

Μια μελαγχολική συλλογή ποιημάτων.

[Notmarialab · Rating 2 out of 5]

He was either drunk or very suicidal

[Irini Gergianaki · Rating 5 out of 5]

Πολυαγαπημένη ποιητική συλλογή, από αυτές που "θα διάλεγα αν έμενα μόνο με λίγα βιβλία"
Στίχοι μουσικοί,γεμάτοι χαρμολύπη, ποίηση βαθιά λυρική που αγγίζει τον ανθρώπινο ψυχικό πόνο, το χρόνο που φεύγει αδυσώπητος, τη ματαιότητα.

"κι από όλες τις τύχες προτιμήσαμε εκείνη του ταξιδιώτη που δεν ξέρει το άστρο που τον οδηγεί..." (...) Ω, ελπίδες της νιότης μας μείνατε στη μέση του δρόμου. Εμείς συνεχίσαμε και να που φτάσαμε απόψε εδώ, σ'αυτόν τον άγνωστο τόπο, χωρίς αποσκευές, μα μ'ένα τόσο ωραίο φεγγάρι"

[Argiris Fakkas · Rating 4 out of 5]

Εξαιρετική η ποίηση του Λειβαδίτη, λυρική και ονερική. Θα έλεγα ότι έχει επιδράσεις από τον υπερρεαλισμό, ορισμένα του ποιήματα μου θύμισαν πολύ Σαχτούρη. Από τα ποιήματα αυτής της έκδοσης μου άρεσαν περισσότερο αυτά του Α' μέρους που είναι πιο μακροσκελή, αν και υπήρχαν αρκετά πετυχημένα και στο Β' και Γ' μέρος.

Τα ποιήματα που ξεχώρισα ήταν τα εξής: Ο πρώτος στίχος, Αναχώρηση, Ο ωραίος σταθμάρχης, Δειλινό, Η δεσποινίς Ευρυδίκη, Το πατρικό σπίτι, Μικρή νυχτερινή ονειροπόληση, Η πρώτη μέρα του κόσμου, Τρωικός πόλεμος, Οδύσσεια, Μικρή Ιλιάδα, Φθινοπωρινό σούρουπο, Ιανουάριος, Εξαφανίσεις, Καλοκαίρι, Άγνωστοι ομηρικοί στίχοι, Πορεία, Ω θλίψη.

Μερικοί στίχοι που ξεχώρισα: Κι η Μαρία που το βραδινό αεράκι παράσερνε τις κορδέλες του κάπελου της σε άλλους αστερισμούς -ποτέ δεν τη φτάσαμε. Κι αγάπησα με πάθος καθετί που δεν ήταν γραφτό να γνωρίσω. Κι έζησα όλη τη ζωή μου σ' ένα όνεριο και την αθανασία σε μερικά κονιάκ. Κάποιο πρωινό ένα πουλί κάθησε στο αντικρινό δέντρο και κάτι σφύριξε. Ω, αν καταλάβαινα τι ήθελε να μου πει, ίσως να είχα βρει το νόημα του κόσμου

Πόσοι φίλοι που έφυγαν χωρίς ν' αφήσουν διεύθυνση, πόσα λόγια χωρίς ανταπόκριση κι η μουσική σκέφτομαι είναι η θλίψη εκείνων που δεν πρόφτασαν ν' αγαπήσουν. Ώσπου στο τέλος δε μένει παρά μια θολή ανάμνηση απ' το παρελθόν (πότε ζήσαμε;) και κάθε που έρχεται η άνοιξη κλαίω γιατί σε λίγο θα φύγουμε και κανείς δε θα μας θυμηθεί.

Α, είμαι τρελός για υστεροφημία, θα θελα να μιλούν για μένα δυο και τρεις χιλιετηρίδες κι ούτε αυτό θα μου ήταν αρκετό.

Και μια μέρα θέλω να γράψουν στον τάφο μου: έζησε στα σύνορα μιας ακαθόριστης ηλικίας και πέθανε για πράγματα μακρινά που είδε κάποτε σ' ένα αβέβαιο όνειρο.

Κι η ωραία απάντηση που δίνει σε όλα με τη σιωπή του ο έναστρος ουρανός.

Μόνον αφήστε με μες στ' όνειρο, γιατί εκεί κανείς δεν πεθαίνει.

Όμως εσύ σωπαίνεις, γιατί δε μιλάς, πες μου γιατί ήρθαμε εδώ; από που ήρθαμε; Κι αυτά τα ιερογλυφικά της βροχής πάνω στο χώμα τι θέλουν να πουν; Ω αν μπορούσες να τα διαβάσεις, όλα θ' άλλαζαν. Όταν τέλος, ύστερα από χρόνια, ξαναγύρισα, δε βρήκα παρά τους ίδιους έρημους δρόμους, το ίδιο καπνοπωλείο στη γωνιά κι όλοκληρο το άγνωστο την ώρα που βραδιάζει.

Κι εγώ αποκοιμιόμουν στο σκαλοπάτι ενός παραμυθιού.

Ω ελπίδες της νιότης μας μείνατε στη μέση του δρόμου. Εμείς συνεχίσαμε και να που φτάσαμε απόψε εδώ, σ' αυτόν τον άγνωστο τόπο, χωρίς αποσκευές, μα μ' ένα τόσο ωραίο φεγγάρι.

Κι εγώ ένας αρχαίος διαβάτης που χάνεται στο βάθος.

Τι έχει σημασία για μένα; αναρωτιόμουν συχνά. Δεν ήξερα. Όμως ήξερα ότι απ' τη στιγμή που θα το μάθαινα, δε θα 'χε πια καμία σημασία.