Beter weten

by Floris Van Den Berg

Klimaatverandering, dreigende zoetwaterschaarste, botsing tussen de vrije wereld en de islam, mondiale mensenrechtenschendingen, uitputting van grondstoffen, het wankele economische de problemen waar wij voor staan zijn moeilijk te bevatten. Kan de filosofie helpen om houvast te vinden in een snel veranderende wereld?

In Beter weten brengt Floris Van den Berg tal van de grote problemen samen in een consistente, rationele en holistische visie. Hoe moet ik mijn leven leiden? Hoe ziet een rationeel doordacht wereldbeeld eruit? Dat levert een monumentaal, grensverleggend en fascinerend denkavontuur op over de grote vragen van het leven waarin Van den Berg elementen uit liberalisme, humanisme, scepticisme, wetenschappelijke naturalisme maar ook atheïsme en veganisme aan elkaar breit. Want kritisch rationeel denken leidt tot ongemakkelijke humanisme moet uitgebreid worden tot ecohumanisme door ook dieren en toekomstige generaties in de morele cirkel op te nemen.

Dit boek is een avontuur in denken. Het lezen daagt uit tot denken én handelen. Maar er is geen keuze.

Floris Van den Berg (1973) is filosoof en dus atheïst en veganist. Hij is auteur van onder meer Hoe komen we van religie af?, Filosofie voor een betere wereld, en De vrolijke veganist.

Genres: Philosophy

876 pages, Kindle Edition

First published September 4, 2015

About the author

Floris van den Berg is a Dutch philosopher, mostly known for his atheism campaign in the Netherlands.

Reviews

[Tom Roth · Rating 4 out of 5]

Voor kenners van van den Bergs eerdere boeken, zoals "Filosofie voor een betere wereld", zal een groot deel heel bekend voorkomen. Dat maakt het boek echter niet minder interessant. Het verschil met eerder werk zit 'm in het feit dat de filosofische beschouwingen geordend zijn in een aantal overzichtelijke blokjes, zoals Veganisme, Liberalisme, Atheïsme etc. Daarnaast is het ook een positief punt dat het boek een afwisseling is van filosofische essays, interviews met voorbeelden van van den Berg, brieven, boekbesprekingen en portretten van andere filosofen. Dit zorgt voor afwisseling in schrijfstijl en dat vond ikzelf erg prettig. Het nadeel van het feit dat het boek uit een boel 'losse' componenten bestaat, is dat er veel overlap is tussen sommige essays. Zo worden het piecemeal engineering van Popper, het schadeprincipe van Mill en het sentientisme van Singer meerdere keren redelijk uitgebreid behandeld, wat een beetje irriteert.

Voor carnistische, religieuze, intolerante personen zal dit boek geen prettige ervaring zijn, omdat je je aangevallen zult voelen en uit je comfort zone wordt gehaald. De toon van van den Berg kan soms confronterend, arrogant, recht voor z'n raap en moreel superieur overkomen. Echter, de argumentatie is objectief te zien weinig op aan te merken. Het afwijzen van de argumentatie, puur omdat van den Bergs toon niet aan staan, zou een vorm van shooting the messenger genoemd kunnen worden.

Als je er van houdt om uitgedaagd te worden en kritisch over je eigen levensstijl na te denken is dit zeker een aanrader. Maar zoals van den Berg zelf zegt: filosoferen is handelen. Je kunt niet alle argumenten aannemen en vervolgens de conclusie verwerpen, omdat je geen grote veranderingen in je levensstijl aan wilt brengen.

[Xander · Rating 2 out of 5]

Ik kocht dit boek omdat ik na een interview met Van den Berg nieuwsgierig werd naar zijn visie op ethiek, religie, etc. Dit werk werd op internet aangekondigd als een synthese van zijn eerder verschenen boeken, die elk een afzonderlijk thema - atheïsme, humanisme/secularisme, veganisme - behandelden.

Tijdens het lezen van de inleiding bekroop me al een onwennig gevoel: de rest van het boek wordt omschreven als een verzameling essays, interviews, brieven, etc. die grofweg onder verschillende thema's zijn ingedeeld. Gedurende het lezen raakte ik steeds meer teleurgesteld en ik heb het boek dan ook na 2/3 gelezen te hebben, weggelegd.

Veel onderwerpen komen op verschillende plaatsen veelvuldig terug en het ontbreekt aan een structuur en een rode lijn. Toegegeven: Van den Berg claimt ook nergens dat dit een doorwrocht filosofisch werk is (sterker nog, hij stelt dat je alles los van elkaar kunt lezen). Toch had het wat mij betreft - voor een verzamelwerk dat zijn magnus opus heet te zijn - wat meer een eenheid moeten zijn.

Daarnaast vind ik de argumentatie erg wisselend. Op sommige momenten schrijft Van den Berg een vurig betoog voor zijn standpunten (o.a. het ontmantelen van het creationisme). Op andere momenten lijkt hij half schijtlollig, half intimiderend een poging te doen om de lezer te overtuigen door ridiculisering van zijn tegenstanders.

Nu is de vraag of dit soort boeken überhaupt gelezen wordt door religieuze/niet-seculier denkende mensen, maar de verdwaalde gelovige zal hier weinig geduld mee hebben. En ik vind het als atheïst ook erg vervelend; dan lees ik liever Herman Philipse of Paul Cliteur die geleerder en respectvoller overkomen. Van den Berg lijkt soms wel een klein kind dat heel hard tegen een speelgoedauto schopt.


EDIT: Ik heb het boek uit nieuwsgierigheid tóch uitgelezen en met name de laatste drie hoofdstukken vormen een soort 'afsluitend geheel', waarin Van den Berg's wereldbeschouwing duidelijk(er) wordt en alle losse aspecten (atheïsme, liberalisme, humanisme, veganisme, duurzaamheid en vrijdenken) tot één conclusie leiden in het hoofdstuk over 'Verlichtingsfundamentalisme'.

Hoewel het voor mij toch nog wel onsamenhangend blijft (losse essays, interviews en columns), moet ik toch gedeeltelijk terugkomen op mijn oorspronkelijke oordeel. Ik heb té vroeg het boek weggelegd (met name door de lange hoofdstukken in het midden van het boek) en daardoor de kernboodschap gemist. Ik raad lezers dan ook aan niet (te) snel op te geven....