โองการแช่งน้ำและข้อคิดใหม่ในประวัติศาสตร์ไทยลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา

by จิตร ภูมิศักดิ์

"โองการแช่งน้ำ และ ข้อคิดใหม่ในประวัติศาสตร์ไทยลุ่มน้ำเจ้าพระยา" เล่มนี้ เป็นผลงานเชิงวิชาการเรื่องเอก ที่ "จิตร ภูมิศักดิ์" ตั้งใจศึกษาค้นคว้า หาข้อมูล และทำการวิเคราะห์วิจารณ์วรรณคดีโบราณ "โองการแช่งน้ำพระพิพัทธ์" ถือเป็นวรรณคดีที่นับว่าเก่าแก่ ใช้อ่านในพิธีถือน้ำ ซึ่งเป็นพิธีการกระทำสัตย์สาบานต่อกษัตริย์ เมื่อผู้ดื่มน้ำนี้ได้คิดทรยศเป็นอื่น ก็ขอให้มีอันเป็นไปตามคำสาปแช่งในโองการ

โดยผู้เขียนเชื่อว่าพิธีนี้มีมาตั้งแต่ก่อนการสถาปนากรุงศรีอยุธยาสมัยพระเจ้าอู่ทอง จนกระทั้งค้นพบข้อเท็จจริงต่าง ๆ ทางประวัติศาสตร์ เปิดเผยถึงเค้าลางของความจริงที่น่าศึกษาอื่น ๆ อีกมากมาย จนรวบรวมมาเป็นข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับการมีอยู่ของรัฐไทยลุ่มน้ำเจ้าพระยาก่อนสมัยกรุงศรีอยุธยา

394 pages, Paperback

Published January 1, 2020

About the author

จิตร ภูมิศักดิ์ (25 กันยายน พ.ศ. 2473 — 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2509) เป็นนักคิดด้านการเมือง นักประวัติศาสตร์ และนักภาษาศาสตร์ นับเป็นนักปราชญ์และนักปฏิวัติทางความคิดและวิชาการคนสำคัญของประเทศไทย จิตรเป็นนักวิชาการคนแรกๆ ที่กล้าถกเถียงและคัดค้านปราชญ์คนสำคัญ ด้วยวิธีคิดที่มีเหตุผลและลุ่มลึก มีความโดดเด่นจากผลงานการค้นคว้าทางวิชาการที่แปลกใหม่และลึกซึ้ง ขณะเดียวกันจิตรยังมีความคิดต่อต้านระบบเผด็จการและการใช้อำนาจกดขี่ของชนชั้นสูงมาโดยตลอด

จิตรเสียชีวิตในปี พ.ศ. 2509 หลังเข้าร่วมต่อต้านการปกครองด้วยระบบทหาร โดยถูกพวกอาสาสมัครฝั่งตรงข้ามและเหล่าทหารล้อมยิง

Reviews

[Usanisa · Rating 4 out of 5]

หนังสือเล่มนี้ จิตร ภูมิศักดิ ได้สำรวจตวจสอบที่มาและความเข้าใจผิดต่อ "โองการแช่งน้ำพระพัทธ์" โดยให้รายละเอียดตั้งแต่ที่มา โครงสร้าง รูปแบบที่ใช้ในการอาลักษณ์โองการแช่งน้ำ รวมถึงวรรณคดีที่คล้ายคลึง (หรือกระทั่งเป็นญาติวงศ์) ของโองการฯ มาให้ผู้อ่านได้เปิดโลกทรรศน์เกี่ยวกับวรรณคดีชิ้นนี้ใหม่ ข้อสังเกตที่ผู้เขียนได้จากการค้นคว้ามิใช่เพียงว่า โองการฯ เป็นวรรณคดีที่มาจากยุคเก่าก่อนการสร้างกรุงศรีอยุทธยา แต่ยังพบร่องรอยการพัฒนาสังคม วัฒนธรรมของชนชาติไทลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาที่มีพัฒนาการความเป็นเมือง เป็นชุมชน ของตนในระยะเดียวกับชุมชนชาติไทสุโขทัยและชุมชนชาติไททางเหนือโดยรอบ นี่คือข้อสังเกตที่ผู้ศึกษาประวัติศาตร์ควรจะนำมาเป็นข้อคิดในการศึกษาประวัติศาสตร์ชาติไทยต่อไปในอนาคต เพื่อให้หลุดจากกรอบการศึกษาแบบเก่าที่ยึดเอาความคิดที่ว่า ชนชาติไทเกิดและพัฒนาหลังการสร้างกรุงศรีอยุทธยา
หมายเหตุ หากผู้ใดไม่คุ้นชิน หรือไม่สนใจลงรายละเอียดในด้านรูปฉันทลักษณ์ก็สามารถข้ามบาทบทที่เกี่ยวข้องกับด้านฉันทลักษณ์ กาพย์ กลอนที่จิตรได้อุตส่าห์เรียบเรียงมาเปรียบเทียบได้ แต่หากจะคิดว่าเป็นการอ่านเอาความเพลิดเพลินในภาษาถิ่น ก็ขอแนะนำให้ลองอ่านออกเสียงดังๆ จะรู้สึกสนุกสนานทีเดียว