What do you think?
Rate this book
هشت گفتار دربارهی موسیقی ۵
کتاب هشت گفتار دربارهی موسیقی 5 مجموعهای از سخنرانیها، مصاحبهها و نوشتههای داریوش صفوت است که به روشن کردن تعریف و تحدید موسیقی اصیل ایرانی میپردازد.
پیرو شیوهی سقراط، دکتر صفوت بر این باور بود که اگر بتوان به تعریف حقیقی یک مفهوم پی برد، به حقیقت آن مفهوم پیبرده خواهد شد. از این رو دقیق و موشکافانه، بر آن بود که دریابد دقیقاً به چه چیز موسیقی اصیل ایرانی گفته میشود؟ خودش اینطور نقل میکرد که: «پس از مدت کوتاهی از آشناییام با عرفان، زمانی که در پاریس بودم، دو اتفاق عمده در موسیقیام افتاد: یکی اینکه به "حال" واقعی موسیقی ایرانی پی بردم و دوم اینکه جای درست پردههای ساز برایم مکشوف شدند».
از زمانی که دکتر صفوت بر تعریف مفهوم موسیقی ایرانی همت گماشت، سیری مداوم و پویا در او ایجاد شد، که از آن جهت که سیری کیفی بود، نمود بیرونیاش فقط بر کسانی مشهود بود که آشنا، یا به اصطلاح قدما «مَحرم» به اسرار این موسیقی بودند. از این رو، دکتر صفوت تلاش خستگیناپذیری میکرد تا این کیفیات را که به اصطلاح خودش «یُدرَک و لا یوصَف» بودند، یعنی درک میشدند ولی نمیشد آنها را وصف کرد یا برای علاقهمندان تشریح کرد.
در سخنرانیهای داریوش صفوت اغلب بر این موضوع بحث میشود که چه اثر و خاصیتی از یک موسیقی باید ساطع شود، و چه کمیت و کیفیتی باید داشته باشد تا بتواند به بهترین نحو روح و جوهر موسیقی اصیل ایرانی را منتقل کند. او این موسیقی را مانند امانتی میدانست که نسل در نسل، از گذشتگان باقی مانده به ارث رسیده است، و معتقد بود باید آن را همچنان، از گزند آلودگیها مصون نگاه داشت و پاک و منزه، به نسلهای بعد منتقل کرد. وی بر جنبهی باطنی موسیقی تاکید داشت، نه ردیف و گوشه و مضراب و تکنیک. بحث بر سر پدیدهشناسی آن جوهر اصیل بود، که در قالب عناصر موسیقی متجلی میشود.
ورای آهنگ و موسیقی، تأکید دکتر صفوت بر موسیقیدان بود، زیرا باور داشت که اصالت موسیقی، از موسیقیدان است، نه از موسیقی. در نتیجه، محور سخنرانیهایش بر این بود که موسیقیدان را با فلسفهی موسیقی که همچون ابزاری در دست موسیقیدان است آشنا کند، تا موسیقیدان بتواند از این ابزار، در راستای شناختن خود، بهترین بهره را ببرد. مانند یک دانشجوی جراحی که چاقوی جراحی را که در دست میگیرد، تا با دانش جراحی آمیخته نشود، فایدهی خاصی که مدنظر است، از آن حاصل نخواهد شد، و چه بسا که ضرر و زیان هم به بار بیاورد.
در این مجموعه، ابتدا پژوهشی کوتاه در دستگاه ماهور را ملاحظه مینمایید و سپس توضیحاتی دربارهی ردیف. پس از آن، تا پایان کتاب، با نگرش دکتر صفوت دربارهی موسیقی و موسیقیدان، از دیدگاه عرفان ایرانی آشنا خواهید شد.
پیرو شیوهی سقراط، دکتر صفوت بر این باور بود که اگر بتوان به تعریف حقیقی یک مفهوم پی برد، به حقیقت آن مفهوم پیبرده خواهد شد. از این رو دقیق و موشکافانه، بر آن بود که دریابد دقیقاً به چه چیز موسیقی اصیل ایرانی گفته میشود؟ خودش اینطور نقل میکرد که: «پس از مدت کوتاهی از آشناییام با عرفان، زمانی که در پاریس بودم، دو اتفاق عمده در موسیقیام افتاد: یکی اینکه به "حال" واقعی موسیقی ایرانی پی بردم و دوم اینکه جای درست پردههای ساز برایم مکشوف شدند».
از زمانی که دکتر صفوت بر تعریف مفهوم موسیقی ایرانی همت گماشت، سیری مداوم و پویا در او ایجاد شد، که از آن جهت که سیری کیفی بود، نمود بیرونیاش فقط بر کسانی مشهود بود که آشنا، یا به اصطلاح قدما «مَحرم» به اسرار این موسیقی بودند. از این رو، دکتر صفوت تلاش خستگیناپذیری میکرد تا این کیفیات را که به اصطلاح خودش «یُدرَک و لا یوصَف» بودند، یعنی درک میشدند ولی نمیشد آنها را وصف کرد یا برای علاقهمندان تشریح کرد.
در سخنرانیهای داریوش صفوت اغلب بر این موضوع بحث میشود که چه اثر و خاصیتی از یک موسیقی باید ساطع شود، و چه کمیت و کیفیتی باید داشته باشد تا بتواند به بهترین نحو روح و جوهر موسیقی اصیل ایرانی را منتقل کند. او این موسیقی را مانند امانتی میدانست که نسل در نسل، از گذشتگان باقی مانده به ارث رسیده است، و معتقد بود باید آن را همچنان، از گزند آلودگیها مصون نگاه داشت و پاک و منزه، به نسلهای بعد منتقل کرد. وی بر جنبهی باطنی موسیقی تاکید داشت، نه ردیف و گوشه و مضراب و تکنیک. بحث بر سر پدیدهشناسی آن جوهر اصیل بود، که در قالب عناصر موسیقی متجلی میشود.
ورای آهنگ و موسیقی، تأکید دکتر صفوت بر موسیقیدان بود، زیرا باور داشت که اصالت موسیقی، از موسیقیدان است، نه از موسیقی. در نتیجه، محور سخنرانیهایش بر این بود که موسیقیدان را با فلسفهی موسیقی که همچون ابزاری در دست موسیقیدان است آشنا کند، تا موسیقیدان بتواند از این ابزار، در راستای شناختن خود، بهترین بهره را ببرد. مانند یک دانشجوی جراحی که چاقوی جراحی را که در دست میگیرد، تا با دانش جراحی آمیخته نشود، فایدهی خاصی که مدنظر است، از آن حاصل نخواهد شد، و چه بسا که ضرر و زیان هم به بار بیاورد.
در این مجموعه، ابتدا پژوهشی کوتاه در دستگاه ماهور را ملاحظه مینمایید و سپس توضیحاتی دربارهی ردیف. پس از آن، تا پایان کتاب، با نگرش دکتر صفوت دربارهی موسیقی و موسیقیدان، از دیدگاه عرفان ایرانی آشنا خواهید شد.
160 pages, Paperback
First published January 1, 2016
2 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
No one has reviewed this book yet.