Zure manwijven in tuinbroeken: karikaturen van de Tweede Golf zijn hardnekkig, niet in de minste plaats onder de nieuwe generatie feministen die nu op aan het opstaan is. Zij zetten zich grootmoedig af tegen deze beelden, vaak ongehinderd door enige kennis. Genderstudies heeft echter niet stil gestaan sinds vrouwen zich baas in eigen buik verklaarden. In deze frisse factcheck van het feminisme ontkracht Linda Duits zeven mythes over feminisme. Ze analyseert wat er daadwerkelijk gebeurde in de Tweede Golf en spiegelt dat aan de praktijken van jonge feministen: van Dolle Mina tot Feministen Tegen Wilders, van praatgroepen tot hashtag-activisme. Met humor en veel voorbeelden ontsluit dit boek wetenschappelijke kennis voor iedereen met een mening over man/vrouw-verschillen.
Hoewel er best wel wat theorie wordt beschreven, komt het niet zo over. Een vlot geschreven boek die onder andere de, voor mij redelijk onbekende, geschiedenis van het feminisme beschrijft. Met als gevolg dat ik nog meer waardering en respect heb voor de mannen en vrouwen die toen zijn opgegroeid. Daarnaast worden er mythes ontrafeld en uitgelegd hoe zulke mythes ('de mannen hatende feminist') zijn gecreëerd. In het laatste deel wordt de huidige situatie voorgelegd en de lezer op het hart gedrukt bewust te zijn van zijn/haar eigen gekleurde visie op de wereld. Dit boek leest goed door en zet aan tot nadenken. Aanrader voor iedereen.
Veel nieuwe inzichten en kennis opgedaan. Een volledige beschrijving van feminisme in een sociale, culturele en historische context. Verrassende perspectieven en een kritische kijk op wat ik eerder nog weleens als vanzelfsprekend beschouwde.
Vandaag de dag deinzen niet weinig jonge vrouwen én mannen ervoor terug zich feminist te noemen. Als het op de geschiedenis van de vrouwenbeweging aankomt, hebben we immers gapende gaten in ons collectieve geheugen die overspannen worden door ingesleten clichés en karikaturen: feministen zijn muf, van humor gespeend, zeurderig en mannenhaters. Hoewel dat laatste zeker waar is bij de radicaalfeministen die alles en iedereen met mannelijke genitalia als onderdrukkend en medeplichtig aan het patriarchaat wegzetten, berust het gros op verkeerde veronderstellingen.
Met ‘Dolle Mythes’ wil de Nederlandse sociaalwetenschapster Linda Duits onze gaten opvullen. Ze leidt haar boek in met een korte geschiedenis van het feminisme in de westerse landen: van de Eerste Feministische Golf die zich vanaf 1840 op gang trok rond kwesties als onderwijs, werk en gelijke rechten en in de 20ste eeuw leidde tot passief en actief stemrecht voor vrouwen, over de Tweede Feministische Golf die zich in de jaren ‘60, ‘70 en ‘80 toespitste op wat het betekent om vrouw te zijn en de achterstelling van vrouwen op vele terreinen tot de terugslag en het postfeminisme van de jaren ‘90 met de girlpower van The Spice Girls, de dagboeken van Bridget Jones, de heropleving van het F-woord bij de Riot Grrrls en de aanzet tot een feminisme 3.0, 4.0 of zelfs 5.0 nu.
De verdere hoofdstukken beslaan de eerder genoemde clichés. Humorloos? Dan had je de Dolle Mina’s eens moeten bezig zien die speelden met de naam ‘Versierde Kutten’, maar dan toch kozen voor een mediavriendelijkere naam en bekendheid verworven met ludieke acties voor gelijkheid zoals het nafluiten van mannen en het afzetten van openbare wc’s met een roze lint. Zeurderig? In praatgroepen - in het Engels veelzeggender ‘conscious raising groups’ - werden vrouwen zich bewust van hun eigen identiteit, los van het huwelijk en de opvoeding van kinderen. Het persoonlijke was immers politiek in de tweede feministische golf. En mannenhaters? In de geschiedschrijving over de Dolle Mina’s wordt de rol van de mannelijke medeoprichters en activisten al eens gebagatelliseerd en zelfs weggepoetst.
Verder buigt Duits zich over het verwijt ‘lesbisch’ dat Tweede Golvers naar het hoofd geslingerd kregen. Daar was iets vreemds mee aan de hand omdat ze dit beeld zelf creëerden om vervolgens te stellen dat er geen sprake van was. Vrouwengroepen waren vaak een plaats waar vrouwen hun heteroseksualiteit in vraag stelden en experimenteerden met andere vormen van seksualiteit. Over pornografie en prostitutie had je radicaal tegengestelde bewegingen: volledig anti bij de radicaalfeministen tot pro en toejuichend bij pro-seksfeministen.
Tot slot haalt Duits de weinige ruimte aan voor vrouwen van kleur binnen het voornamelijk witte mainstreamfeminisme. Daar is wel veel van aan. Vrouwen van kleur waren er wel degelijk binnen de Tweede Golf in Nederland, maar ze richtten hun eigen praatgroepen en kranten op voor onderwerpen die niet op de witte feministische agenda stonden zoals alledaags racisme, zelfstandig verblijfsrecht en armoede. De les hier is dan ook: intersectionaliteit of kruispuntdenken is meer dan een hashtag. Feminisme moet intersectioneel zijn, anders negeert het gewoon grote groepen vrouwen.
Dit boek is een handige, korte opfriscursus voor wie al wat feministische noties heeft en een opmaat naar meer wil (zie gebruikte literatuur en namenregister achteraan). Het zit overzichtelijk in elkaar: de zes hoofdstukken volgen elkaar logisch op en brengen elk het toen, de ontwikkelingen en het nu onder de aandacht. Verplicht leesvoer voor wie af wil van het clichématige denken over feministen.
Wat een tof boek is dit! Linda Duits schrijft heel leuk en toegankelijk, legt duidelijk uit en vertelt ook over haar eigen ontwikkelingen. Hoewel het boek al iets ouder is, vond ik het nog steeds erg leerzaam om te lezen.