Vuistrecht en wisselgeld: Nederland en de Frans-Duitse oorlog, 1870-71

by Paul Moeyes

De confrontatie die zou leiden tot het Duitse Keizerrijk en de Eerste Wereldoorlog

1 maart 1871. De Duitse overwinnaar viert de capitulatie van Parijs met een triomfantelijke intocht in de Franse hoofdstad. Als een laatste daad van verzet hebben de Parijzenaren een provisorische barricade opgeworpen in de doorgang onder de Arc de Triomphe, zodat de Duitse troepen om de boog heen moeten marcheren.

Het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog is nauwelijks denkbaar zonder de oorlog die veertig jaar eerder enorme impact had op de machtsverhoudingen in Europa: de Frans-Duitse oorlog van 1870-1871. Pruisen, onder leiding van rijkskanselier Otto von Bismarck, streefde ernaar de verschillende Duitse staten te verenigen tot één Duits keizerrijk. Frankrijk voelde zich hierdoor als Europese grootmacht bedreigd. Overtuigd van de superioriteit van het Franse leger verklaarde Napoleon III Pruisen de oorlog. Maar wat een klinkende overwinning had moeten worden werd een smadelijke nederlaag. Kleine Europese landen als Nederland sloegen het krijgstoneel der giganten met groeiend ongemak gade. Door gebiedsannexatie en territoriale uitruil stond ook hún toekomst op het spel.

Vuistrecht en wisselgeld is een prachtig vertelde en rijk geïllustreerde reconstructie van een onderbelichte oorlog die leidde tot de eenwording van Duitsland en die Europa voorgoed veranderde. Een oorlog waarvan, zo blijkt uit dit boek, de toenmalige Nederlandse pers uitvoerig verslag deed.

424 pages, Paperback

First published January 12, 2021

Reviews

[Peter A. van Tilburg · Rating 5 out of 5]

Zeer lezenswaardig verslag van de aanleiding van de Frans-Duitse oorlog, van de oorlog zelf en de gevolgen van de vrede. Het boek is geïllustreerd met interessante taferelen en prenten.
Het verloop van de oorlog is goed uitgelgd waarbij de overwegingen bij de Duitsers en de Fransen goed geanalyseerd zijn. De Nederlandse verslaglegging van de oorlog wordt goed toegelicht en biedt een goed zicht op hoe in Nederland dit conflict ervaren werd.
Weer confronteren om te lezen wat kortzichtige menselijke inzichten en fouten tot gevolg kunnen hebben. Dit is vooral zichtbaar bij keizer Napoleon III en de Fransen, deze oorlog had zeer eenvoudig voorkomen kunnen worden maar de eerlijkheid gebied om te zeggen dat Bismarck wellicht een andere aanleiding gevonden had om zijn streven naar Duitse eenwording te realiseren. Dat moest toch gebeuren na de veroveringen op Denemarken en Oostenrijk in de jaren daarvoor, het werk moest afgemaakt worden.

[Simon · Rating 3 out of 5]

Een geschiedenisboek natuurlijk, maar goed en boeiend geschreven. Het gaat over de Frans-Duitse oorlog van 1870/1871, maar beschreven vanuit Nederlands perspectief. Nederlands was neutraal, maar de angst voor overheersing door grootmachten was groot. Thorbecke was minister-president. Hij vond een sterke defensie niet de eerste voorwaarde voor het voortbestaan van een kleine staat. Een klein land had bestaansrecht vanwege zijn innerlijke kracht, zijn gezonde politieke bestel en een herkenbare cultuur (pag. 353). Waarvan akte.

[Victor · Rating 4 out of 5]

Voor mij een goed sluitstuk in een onbekend stuk geschiedenis.
Zaadje van interesse geplant bij de Siegessäule zo'n 3 jaar geleden nu naar tevredenheid beantwoord.
Het NL perspectief heeft een fijn afstandelijk en realistisch beeld van ontwikkelingen. Hoewel ik me wel afvraag waarom we zo veel voorgesteld krijgen uit het Venlo's en Arnhems dagblad.
Rijk geïllustreerd (heerlijk!) En duidelijk duiding gegeven bij afbeeldingen en quotes. Fijne Epiloog.
Fijn boek, dat van mij wederom 50 pagina's korter had mogen zijn. Aanrader

[Eduard · Rating 3 out of 5]

Interessant omdat het om een wat ‘vergeten’ oorlog gaat. De vele citaten uit de Nederlandse kranten worden op een gegeven moment wat hinderlijk in de vaart van het verhaal.