Metafysica. Van orde naar ontvankelijkheid

by Gert-Jan van der Heiden

Genres: Philosophy

352 pages, Paperback

Published January 26, 2021

Reviews

[Nena · Rating 3 out of 5]

Zeer uitgebreid werk voor de geschiedenis van de Metafysica. Gert-Jan van der Heiden weet waar hij het over heeft, en dat is duidelijk. Zoals een andere review ook zegt is het publiek alleen onduidelijk. Voor een eerstejaars vak is dit erg taai om te lezen af en toe. Het boek wordt een inleidingswerk genoemd, maar met het level van detail en nuance gaat dit veel dieper dan een inleidingswerk.

Het boek is in vier delen opgedeeld: I. Wat is Metafysica?; II. Zijn en Schijn; III. Taal en Waarheid; IV. Zijn en Grond. Hoewel deel 1, 2 en 4 goed bij elkaar aansluiten, raakt deel 3 het onderwerp even kwijt. Taal, discussie en hermeneutiek zijn zeker belangrijk voor de metafysica, maar het level van detail en nuance wat Van der Heiden in dit hoofdstuk stopt (bovenop het niveau van de rest van het boek) maakt dat het een boek op zich beschouwd kan worden, en dat ik mezelf meerdere keren af moest vragen hoe dit nou precies verhoudt met de hoofdvraag. Daarnaast heeft Van der Heiden de neiging om van denker naar denker te springen en ideeën door elkaar heen te introduceren en omvatten - hier had iets meer structuur in mogen zitten.

Ik heb dit boek moeten lezen voor het vak Metafysica wat Van der Heiden geeft op de Radboud, en daarvoor is het uitstekend. Ik denk niet dat ik het zo snel voor mijn plezier had gelezen.

[Xander · Rating 4 out of 5]

Uitstekend inleidend overzichtswerk in het vakgebied Metafysica door hoogleraar Gert-Jan van der Heiden. De auteur kiest ervoor om met zijn aanpak te laveren tussen een chronologisch overzicht en een thematische uitzeenzetting. Dit resulteert in een zeer toegankelijke en leerzame tocht langs de belangrijkste mijlpalen in de metafysica.

Van der Heiden centreert zijn boek rond de concepten zijn, denken en waarheid. Daarmee omvat hij grotendeels alle thema's en vragen die deel uitmaken van de metafysica als tak van de filosofie. Hierbij behandelt hij klassieke denkers als Plato en Aristoteles, moderne denkers als Descartes, Kant en Nietzsche alsook de postmoderne perspectieven op het vakgebied (vooral de bekende Franse namen).

Zelden tref je als lezer een academicus die én vakkundig is én uitstekend kan schrijven - in de filosofie is dit nóg zeldzamer dan in de wetenschappen. Van der Heiden is echter een uitstekend schrijver en weet met een pakkende stijl de lezer te boeien terwijl hij in zijn rol als docent zijn stof helder en duidelijk weet over te brengen. Dit maakt het boek tot een absolute must-read voor iedereen die geïnteresseerd is in het vakgebied Metafysica.

Het enige minpuntje aan dit boek is dat Van der Heiden zijn specialisatie in de hermeneutiek (te) zwaar laat meewegen, waardoor hij later in het boek (hoofdstukken 6 tot 10) verzandt in detaildiscussies, irrelevante denkers en een te grote nadruk op de postmoderne (Franse) filosofie. Ter illustratie: Hegel krijgt slechts 10 pagina's terwijl de ideeën van Dilthey, Gadamer, Deleuze, Baudrillard en Derrida tientallen pagina's gegund worden. Het lijkt erop dat Van der Heiden gaandeweg het schrijven zijn oorspronkelijke focus wat uit het oog verloor ten faveure van zijn eigen vakgebied. Dit is jammer want hierdoor verliest dit vermakelijke en interessante boek wat van zijn glans en moet je als lezer moeite doen om verder te gaan.

Toch rond Van der Heiden zijn Metafysica (2021) af met een uitstekend Deel 4 en een fascinerende epiloog waarin hij - naast een samenvatting geven van het voorgaande - zijn eigen poging doet om een brug te slaan tussen het klassieke denken en de postmoderniteit van het 'einde van alle metafysica'. Absoluut een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in filosofie, metafysica of een (of meer) van de behandelde denkers!

[Cliff · Rating 4 out of 5]

Edit: Bij nader inzien doe ik er een sterretje boven op. Ik denk dat als ik het niet hoefde te lezen voor de cursus ik er meer van had genoten.

Het boek begint heel sterk. Ik vond deel I en II, behalve erg interessant, ook fantastisch helder en prikkelend geschreven. Deel III, daarentegen, was erg lastig om doorheen te komen. Ik was als lezer in een web van nuances beland waarvan ik geen idee had hoe deze met het onderwerp te maken hadden.

Deel IV pakt de draad weer even op. Ik vind het perspectief van de metafysica die zichzelf opheft, "metafysuïcide", een erg interessant perspectief. Duizendmaal interessanter dan het zielloze analytische perspectief wat je doorgaans te horen krijgt. Echter raakt hoofdstuk 12 zichzelf weer kwijt in uitputtende nuances.

Ten slotte eindigt het boek met een epiloog, een fantastische conclusie die het boek, wellicht te laat, haar structuur verschaft. Als een heerlijke crème brûlée na een matige magnetron maaltijd zorgt dit ervoor dat ik alsnog enigzins tevreden op mijn diner terugblik.

Kortom, het boek begint sterk, is in het middendeel het spoor volledig bijster en herpakt zichzelf weer op het eind.

[Daniël Zevenhuizen · Rating 3 out of 5]

Het is niet duidelijk voor wie dit boek geschreven is. Als voor nitwits: te degelijk taalgebruik. Als voor ingewijden: te weinig keuzes en te veel een bloemlezing. Daardoor blijft de conclusie wat magertjes. Wel handig als naslagwerk of opfrisser. De degelijke taal draagt er wel aan bij dat het niet heel verwarrend is.

[Iris van der Knaap · Rating 5 out of 5]

Wat een fantastisch boek zeg. Ik heb het moeten lezen voor de cursus Metafysica die ik - gelukkig - ook van Gert-Jan van der Heiden kreeg op de Radboud Universiteit. Vrij vreselijk om als tentamenstof te moeten leren, want het is echt een behoorlijk pittig boek:

"Zijn als de grond van het zijnde betekent dat het zijnde gedurende zijn bestaan in het zijn verwijlt en daar voor ons beschikbaar is om ons op te bezinnen en erbij te verwijlen."

Met dat soort zinnen zit dit boek dus boordevol. Maar stiekem ben ik heel blij dat mij dit verplicht werd dit semester, want deze had ik niet willen missen. Het vat via een prachtige rode draad de geschiedenis van en veranderingen in de metafysica samen, van Plato tot de hedendaagse filosofie. Het is zeer ingewikkeld (dat kan ook bijna niet anders met een boek dat 'het zijn' tracht te verklaren), maar niet zó ingewikkeld dat je afhaakt. Met een beetje geduld in je leestempo kom je er wel. En de schrijfstijl is gewoon echt genieten. Met regelmaat haast poëtisch. Ik had 'm van mijn huisgenoot geleend die dezelfde cursus heeft gevolgd, maar ik ben van plan voor haar een nieuwe kopie te kopen en deze (inclusief aantekeningen in potlood) gewoon lekker in mijn eigen boekenkast te laten staan.

"Dreigde het atoomtijdperk in de vorm van kernwapens, kernafval en kernreactoren onze leefomgeving te bedreigen, inmiddels hebben onze technologieën zo'n impact gehad dat onze leefomgeving als geheel, de aarde, zucht en steunt onder onze horigheid aan het beginsel van grond."

[Loki :) · Rating 3 out of 5]

klaarblijkelijk wel een erg lang epiloog

[Nathan borger · Rating 4 out of 5]

Ik vond dit boek oprecht heel leuk om te lezen! Erg filosofisch. Het niveau was ook wel echt te doen alleen soms was het wel ineens best vaag. Als er iets minder niveauverschil binnen het boek was en als hij iets minder in herhaling zou vallen had ik het vijf sterren gegeven. Maar wel veel interessante inzichten waar je misschien niet direct iets aan hebt, maar wel indirect, bijvoorbeeld dat je creativer gaat denken door dit boek. Vooral met het punt dat de werkelijkheid toevallig is zoals het is en ook net zo goed totaal anders had kunnen zijn ben ik het heel erg eens.

[Frank Louis · Rating 5 out of 5]

Zeer leesbaar boek ivm de evolutie, verandering van de betekenis van metafysica doorheen de westerse cultuur.