การที่หนังสือเล่มนี้ได้รับรางวัลซีไรท์ทำให้เกิดข้อกังขากับเกณฑ์การตัดสินพอสมควร หากไม่นับตอนปีไส้เดือนที่เสียงแตกเป็นสองฝั่ง เล่มสิงโตนี้ ดูเสียงจะไปทางลบซะเป็นส่วนใหญ่ อาจจะด้วยความคาดหวังของผู้อ่านเองด้วย ผมเองก็คาดหวัง เพราะส่วนตัวก็ชอบงานวายที่คุณเค้าเขียนเหมือนกัน
รวมเรื่องสั้นเก้าเรื่อง เลือกเปิดด้วย "จะขอรับผิดทั้งหมดแต่เพียงผู้เดียว" ซึ่งโดยการดำเนินเรื่องที่ค่อนข้างบีบคั้นและใจร้าย น่าจะสามารถช็อคผู้อ่านหลายคนได้พอควร ถือเป็นงานเปิดที่ดี แต่หลังจากนั้น เรื่องราวก็ซ้ำไปซ้ำมา เหมือนเปลี่ยนโลกเปลี่ยนรายละเอียดของตัวละคร แต่แก่นเรื่อง ประเด็นที่ต้องการสื่อยังเหมือนเดิม เปลี่ยนไพ่ขาว เป็นกุหลาบขาว เปลี่ยนกุหลาบขาว เป็นดวงตาสีขาว สร้างกองกำลังในโลกสมมุติมาไล่ล่ากลุ่มชนที่แตกต่างจากฝั่งตัว ภายใต้ค่านิยมความเชื่อเดียวกับยุคสมัยที่ชาวญี่ปุ่นยังไล่ล่าเผ่าไอนุ หรือการกวาดล้างเผ่าพันธ์ยิวไม่มีผิด อาจกล่าวได้ว่าการนำเรื่องสั้นที่มี "สาร" ใกล้เคียงกันแบบนี้มารวมต่อเนื่องกัน แม้จะสร้างโลกสมมุติใหม่ในทุกเรื่อง แต่กลับทำให้ผลงานทั้งหมดขาดความหลากหลายน่าติดตามไปอย่างน่าเสียดาย
อย่างไรก็ตาม ผมคิดว่าหลายเรื่องจะสามารถมีศักยภาพมากกว่านี้ หากได้โอกาสพัฒนาเป็นเรื่องยาว โลกสมมุติเหล่านั้นอาจสร้างความน่าเชื่อถือให้เราได้มากกว่าความแฟนตาซีที่สื่อ "สาร" ออกมาอย่างตรงไปตรงมา และอาจจะเพิ่มความซับซ้อนให้ได้ขบคิด ถกเถียงกันมากกว่าที่เป็นอยู่
และถึงแม้หลายคนจะเห็นว่าผลงานเล่มนี้ไปไม่ถึงมาตรฐานของรางวัล แต่ผมไม่เห็นด้วยกับความเห็นประเภทที่แซะอายุผู้เขียน เด็กก็เขียนได้เท่านี้อะไรแบบนั้น ซึ่งผมมองว่าไม่สร้างสรรค์เลย เป็นความจริงที่ว่านี่คือผลงานของเด็ก และการวิเคราะห์ผลงานโดยอาศัยคุณลักษณะหรือชีวิตส่วนตัวของผู้เขียนจะไม่สามารถเลี่ยงได้ แต่ในเมื่อมันออกมาแล้ว มันวางแล้ว คุณอ่านแล้ว คุณติชมให้ก่อประโยชน์สิครับ ทุกคนพัฒนากันได้ทั้งนั้น ดีกว่าจะมาใช้คำเชือดเฉือนแบ่งกลุ่มเหยียดงานเด็ก งานผู้ใหญ่ มันไร้สาระมาก
อีกข้อนึง สิ่งที่ผมเห็นดีด้วยมากๆ คือการที่ซีไรท์เลือกเล่มนี้แหละ วงน้ำหมึกต้องลุกไหม้ ข้อครหา ข้อถกเถียงเกิดขึ้นมากมายเต็มไปหมด แม้ซีไรท์จะต้องหมดความน่าเชื่อถืออย่างสิ้นเชิงไปกับการตัดสินใจครั้งนี้ แต่คุณก็ทำให้เกิดการตั้งคำถามอันจะนำไปสู่การพัฒนาวงการหนังสือแลวงการสนามรางวัลในบ้านนี้เมืองนี้ได้อีกครั้งแล้วครับ
ปล. เสียดาย "สมาชิกในหลุมหลบภัย" ที่ตอนจบไม่ก่อให้เกิดอะไรใดๆ เลย, อดัมกับลิลิธก็เหนื่อยและเอียนมาก พอ! แต่ชอบ "โอนถ่ายความเป็นมนุษย์" ขอรับ งานกึ่งๆ จะวายเรื่องนี้ผมให้ B บอกแล้วคุณเค้าต้องมาทางนี้