Ο Ξενοφώντας ήταν Αθηναίος ιστορικός και φιλόσοφος, γιος του Γρύλλου και της Διοδώρας. Υπήρξε μαθητής του Σωκράτη και η συγγραφική παραγωγή του εκτείνεται πέρα από τον τομέα της Ιστορίας, σε θέματα φιλοσοφίας και πολιτισμού. Εκτιμήθηκε από τους φιλολόγους και τους γραμματικούς της Ελληνιστικής Εποχής ως συγγραφέας του βεληνεκούς του Ηροδότου και του Θουκυδίδη. Τα χειρόγραφα των έργων του επέζησαν στους σκοτεινούς χρόνους του Μεσαίωνα και το 16ο αιώνα μεταφράστηκαν σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες. Στις μέρες μας παραμένει σταθερή αξία, καθώς τα κείμενά του αποτελούν εγχειρίδιο εκμάθησης της αρχαίας ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση. Τα έργα του Κύρου Ανάβασις και Ελληνικά έχουν παρόμοιο περιεχόμενο και έγιναν γνωστά στον ελληνικό χώρο τον 4ο αι. π.Χ. Τα γεγονότα της Κύρου Αναβάσεως τα είχε πραγματευτεί και ο Σοφαίνετος από τη Στύμφαλο. Ωστόσο, η συγγραφική εκδοχή του Ξενοφώντα επικράτησε των υπολοίπων και ο ίδιος χαρακτηρίστηκε ως ιστορικός από την ύστερη ελληνιστική, αλλά κυρίως από τη ρωμαϊκή φιλολογική κριτική, για δύο λόγους: πρώτον, διότι εξαρχής συνδέθηκε με το κίνημα του Σωκράτη και, δεύτερον, γιατί είχε τον τρόπο να μεταδίδει με αδρές και καίριες εκφράσεις, με παραστατικότητα και ενθουσιασμό, όλα όσα γνώριζε και είχε παρακολουθήσει. Παρ' όλα αυτά, συγκριτικά με τον Θουκυδίδη, η στάση του απέναντι στα ιστορικά γεγονότα υπήρξε παθητικά αντικειμενική. Το στοιχείο αυτό μαζί με τη γλαφυρότητα του ύφους του τον έκαναν ιδιαίτερα "συμπαθή" στη διάρκεια των ρωμαϊκών χρόνων. Σίγουρα ο Ξενοφών δεν ήταν ιστορικός με την αυστηρή έννοια του όρου. Παρόλο που διέθετε ιστορική συνείδηση, η αφήγησή του παρουσιάζει χάσματα. Η συνοχή των γεγονότων διαταράσσεται από την παρεμβολή μεμονωμένων σκηνών, επικαιρικών λεπτομερειών, στρατιωτικών τεχνασμάτων (μηχανημάτων), ρητορικών λόγων, καθώς και από εντυπωσιακές σκιαγραφήσεις προσωπικοτήτων. Το στοιχείο αυτό ήταν ξένο στον Θουκυδίδη, αποτέλεσε όμως πρόδρομο της ελληνιστικής ιστοριογραφίας.
Xenophon (Ancient Greek Ξενοφῶν, Modern Greek Ξενοφώντας; ca. 431 – 355 BC), son of Gryllus, of the deme Erchia of Athens, was a soldier, mercenary and a contemporary and admirer of Socrates. He is known for his writings on the history of his own times, preserving the sayings of Socrates, and the life of ancient Greece.
Historical and biographical works: Anabasis (or The Persian Expedition) Cyropaedia Hellenica Agesilaus
Socratic works and dialogues: Memorabilia Oeconomicus Symposium Apology Hiero
Short treatises: On Horsemanship The Cavalry General Hunting with Dogs Ways and Means Constitution of Sparta