Afstandsmoeders: over vrouwen die gedwongen hun kind afstonden, 1956-1984

by Christel Don

Ze werden vernederd en weggestopt, ze kregen hun kind vaak niet te zien na de bevalling en werden geïnstrueerd om er nooit meer over te spreken; tussen 1956 en 1984 stonden vele duizenden vrouwen hun kind af ter adoptie. Na tientallen jaren hebben deze vrouwen besloten het stilzwijgen te doorbreken. Ze vertellen over hun jeugd, over de periode van hun zwangerschap en bevalling, maar ze beschrijven bovenal hoe de beslissing om, onder dwang, afstand te nemen van hun kind tot op de dag van vandaag hun leven beïnvloedt.

In Afstandsmoeders belicht journalist Christel Don een verontrustend en vergeten hoofdstuk uit de Nederlandse geschiedenis, een hoofdstuk waarover niet langer gezwegen mag worden.

Genres: Nonfiction, History

224 pages, Paperback

First published January 28, 2021

Reviews

[Suus · Rating 4 out of 5]

Verdrietige verhalen over een onderbelicht stukje geschiedenis. Ongelofelijk wat voor onrecht deze vrouwen destijds is aangedaan. Het boek van Trudy Scheele-Gertsen, die zelf een afstandsmoeder is, kan ik ook van harte aanbevelen.

[Karlijn · Rating 4 out of 5]

Stukje bizarre Nederlandse geschiedenis die ik hiervoor nog niet kende, opgetekend vanuit het perspectief van tien zogenoemde ‘afstandsmoeders’, die stuk voor stuk een bijzonder, afschuwelijk en soms ook mooi verhaal vertellen.

[Tamára]

Gezien de achtergrond van de auteur had ik meer een verhaal verwacht over de geschiedenis van afstandsmoeders. Dat is dit boek niet. In dit boek zijn de persoonlijke verhalen van afstandsmoeders opgetekend. Daarom ga ik dit boek ook geen rating geven: het voelt raar om een x-aantal sterren te geven aan zulke persoonlijke verhalen. Wel kan ik het van harte aanraden om dit boek te lezen.

[Hannie · Rating 4 out of 5]

Ik las eerder dit jaar een ander boek van deze journaliste en zodoende stuitte ik ook op dit boek. Net als het andere boek gaat het over een periode in de Nederlandse geschiedenis die eerder verzwegen werd. Op zich wist ik wel dat er vrouwen onder druk zijn gezet om afstand van hun kind te doen als ze ongehuwd zwanger raakten, maar dat het op zo’n grote schaal gebeurde wist ik niet. Doordat de verhalen vanuit de vrouwen worden verteld komen ze meer binnen. Hoewel de vrouwen allemaal anders zijn en onder andere omstandigheden opgroeiden en de er ook verschil zit in hoe ze zwanger raakten, zijn er ook overeenkomsten. Want bijna allemaal voelden ze zich gedwongen hun kind af te staan. Het is goed dat de schrijfster dit onderwerp heeft belicht in dit boek.

[Rianne Heartfilia · Rating 3 out of 5]

Ik kan mij niet voorstellen te leven in een wereld waarin vrouwen zo behandeld worden. De vrouwen die hun kind moesten afstaan omdat ouders er niks mee te maken wilden hebben. Waarin verkrachting de schuld is van de vrouw want "je had maar niet mooi moeten zijn". Tuurlijk. Maar 1984 is nog niet zo lang geleden en niet zo heel anders denk ik zo. Nog steeds is verkrachting de schuld van een vrouw, natuurlijk is de discussie niet zo simpel en natuurlijk is elk verhaal anders. Maar het is 2021, is het niet een keer klaar nu?

Als we meer open mogen zijn over dit soort onderwerpen zou een jong koppel misschien niet in paniek hun kind in de prullenbak gooien.

Christel Don heeft een boek gemaakt dat belangrijk is. Dat hopelijk mensen doet denken dat zij niet hun dochters (of zoons) zo weg zouden duwen wanneer zij juist zoveel support nodig hebben. De verhalen of eigenlijk de ervaringen die de vrouwen delen via het boek zijn hart verscheurend. Mijn hart maakte een kleine sprong van geluk toen een van de vrouwen zei dat haar ouders niet boos waren geweest, alleen in shock. Zo, dat was nieuw. Ik kan mij niet voorstellen wat je voelt, ik weet niet eens of ik zelf wel kinderen wil maar dat haalt niet weg dat wat je hiermee doormaakt, geen pretje is. (En dat is zacht uitgedrukt).

[Yasmin · Rating 4 out of 5]

Hartverscheurende vertellingen over een onderbelicht stukje geschiedenis. Bizar hoe dit pakweg 50 jaar geleden nog de norm was voor ongehuwde vrouwen. Boosmakend hoe alleen de vrouw zwart werd gemaakt, en alle keus haar ontnomen werd.
4 sterren (ipv 5), niet vanwege de persoonlijke verhalen, maar omdat het voelt alsof de schrijfster de totstandkoming van de 'afstandcultuur' nog wat uitgebreider had mogen belichten, bijvoorbeeld door de destijds betrokken instanties/tehuizen voor ongehuwde moeders te benaderen.

[Miranda Friederich · Rating 5 out of 5]

Wat een heftige verhalen en wat verschrikkelijk dat dit vroeger gebeurde met ongehuwde moeders. Gelukkig is het tegenwoordig wel anders! Een aanrader om te lezen!

[R.I.X.T. · Rating 4 out of 5]

Hartverscheurend..

[Stephanie Herlaar · Rating 4 out of 5]

Een boek waarvan ik dacht dat ik het echt moest gaan lezen, want deze vrouwen en meisjes werden moeder in de periode dat ik ook moeder werd.
Zo moeilijk je te realiseren dat je zelf zoveel geluk gehad hebt dat je een ander leven had en je je kinderen kon en mocht houden.

[Elianne van Elderen]

Zoals meerdere mensen op goodreads vinden: het voelt raar om dit boek met persoonlijke verhalen een rating te geven. Ik vond het in ieder geval wel heel helder, en ik denk dat (juist door de interviewer uit de verhalen te laten en het in de ik-persoon op te schrijven, zoals in het nawoord verantwoord wordt) het goed werkt. Natuurlijk had dit ook een boek kunnen zijn geschreven over afstandsmoeders en uiteenzetting van de werkwijzen van instanties en families destijds, maar ik denk dat die dingen ook naar voren komen in deze verhalen. Het is natuurlijk verre van volledig (ook nergens wordt gezegd dat wel te zijn, integendeel), maar juist door het klein te maken, tastbaar te maken, persoonlijk te maken slaagt de schrijfster, maar eigenlijk alle vrouwen uit het boek, erin om dit belangrijke onderwerp aan te kaarten en voelbaar te maken. (Dit in tegenstelling tot wanneer het boek geschreven was vanuit een soort helikopterperspectief dat probeert verslag te doen van iets dat toch nooit volledig beschreven kan worden, aangezien juist de emoties en persoonlijke gevoelens en trauma's zo'n belangrijk onderdeel van het hele onderzoek zijn).

[Liesbeth · Rating 5 out of 5]

Wat een verschrikkelijke verhalen. Heb regelmatig mijn tranen moeten wegslikken. Hoe deze meisjes/jonge vrouwen zijn behandeld, alles in de geest van de tijd... Wat zijn we ver gekomen dat 1. er veel betere voorlichting is, 2. de meeste taboes doorbroken zijn, 3. er gelegaliseerde abortus is, en 4. dat godsdienst niet meer zo'n grote rol in de maatschappij speelt en de schaamte dus ook minder is. Voor mij wederom een bewijs wat godsdienst kan aanrichten. En dat er nauwelijks voorbehoedsmiddelen waren of überhaupt voorlichting waar de baby's vandaan komen. Het leed van deze meisjes heeft heel hun levenlang geduurd. En dan denk ik dat ik het heel goed heb gehad toen ik opgroeide, maar deze verhalen spelen rond de tijd dat ik geboren werd! Deze adoptiekinderen zijn dus van mijn leeftijd. Dit had mijn ouders kunnen overkomen. Laten we alsjeblieft niet terug gaan in de tijd. De recente ontwikkelingen met abortus in de USA geven wel aan dat onze vooruitgang zo weer teruggezet kan worden. Brr. Goed dat dit opgeschreven is. Weg met schaamte.

[Jorieke · Rating 4 out of 5]

De rechtbank Den Haag oordeelde op 26 januari 2022 dat de Raad voor de Kinderbescherming, en dus de Staat, niet structureel juridisch verwijtbaar heeft gehandeld, omdat de handelswijze van de Raad voor de Kinderbescherming samen zou hangen met de tijdgeest...

Ik hoop die niemand ooit meer in een zogenaamde 'tijdsgeest' hoeft waarin je als vrouw schuldig bent aan je eigen verkrachting, je geblinddoekt moet bevallen, je keuzes worden gemanipuleerd en het vooral de bedoeling is dat je er nooit meer over praat.

[Catharina Hart · Rating 4 out of 5]

Prachtig en bondig boek met relaas van 10 moeders die kinderen hebben moeten afstaan, van begin jaren zestig tot ver in de jaren zeventig. Het is echt ongelofelijk hoe "het systeem" is omgegaan met deze vrouwen en meisjes. En als je het zo, zonder opsmuk, verteld ziet worden, komt echt goed over hoe deze gebeurtenissen hebben geschuurd in het leven van deze vrouwen en gezinnen.

[Amber · Rating 5 out of 5]

Mijn oma was een afstandsmoeder op slechts 15 jarige leeftijd, we hebben er nooit over kunnen praten omdat ze vroeg is overleden maar het is duidelijk dat ze enorm getraumatiseerd was en ook haar dochter (mijn tante). Wat een verdriet, en wat een onderbelicht stuk geschiedenis.

[Sanne Noa · Rating 5 out of 5]

Heftig. Wou het bijna niet uitluisteren

[Hannah · Rating 3 out of 5]

De verhalen zijn zo persoonlijk, zo intiem en intens. Ik heb het in een keer uitgelezen. Het raakte me.

[Esther · Rating 5 out of 5]

Indrukwekkend. Mooi en met respect geschreven.

[Myrthe]

Dit boek bracht we tranen in de ogen heftige waargebeurde verhalen! Ik vind het moeilijk om een rating te geven omdat het waargebeurd is😅 maar zeker aan te raden om te lezen

[Bea Mantel · Rating 5 out of 5]

Heftig boek over recente geschiedenis. Wat een gevolgen van een verkrachting. Helaas is dat tegenwoordig ook nog steeds je eigen schuld. Wel is er nu meer begeleiding van verwerking. Wat opvalt: meisjes/vrouwen wisten in die tijd van niks (Nu moet je oppassen voor jongens! Hoe dan?) en (met de kennis van nu) lieten voor zich beslissen. Sommigen van de slachtoffers moeten de gifbeker tot voorbij de bodem leegdrinken.... Een aangrijpend boek.

[Hanneke Wildschut · Rating 5 out of 5]

Schokkerende verhalen van tien afstandsmoeders.
Het verdriet, de wanhoop, de pijn, het niet begrepen worden, het uitgestoten zijn, het geheim houden, de hoop, de angst, al die emoties waar geen ruimte voor was. Als kind uit '67 realiseer ik me dat mijn leeftijdsgenoten niet allemaal de jeugd hebben gehad die ik heb gehad en dat hun moeders niet altijd waren wie ik dacht. Wat een stil verdriet!
Goed dat dit opgeschreven is én schande dat er niet meer aandacht voor deze slachtoffers is.

[Laura]

Verschrikkelijk dat dit soort praktijken een halve eeuw geleden nog plaats vonden in Nederland.
Ik heb besloten het boek geen sterren te geven omdat het apart voelt om zulke persoonlijke verhalen te beoordelen.

[Saar Steverlinck · Rating 3 out of 5]

Wat schrijnend.

[AMMS · Rating 2 out of 5]

Heel erg schrijned om zulke verhalen te lezen van deze vrouwen

[Lotje Sch · Rating 4 out of 5]

schokkend, verdrietig