3,5/5 αστεράκια.
Τον Αναλφάβητο τον διάβασα αρκετούς μήνες πριν, αλλά όταν τελείωσα το βιβλίο ένιωθα πως δεν μπορούσα και δεν ήθελα να γράψω κάτι γι’ αυτό – κυρίως για προσωπικούς λόγους, μιας και τότε περνούσα ένα... reviewer's block, αλλά και γιατί πιθανότατα δεν θα είχα να γράψω κάτι καλό. Τότε, τουλάχιστον. Κι έτσι, ο καιρός περνούσε και έπρεπε να περάσουν σχεδόν πέντε μήνες, μέχρι που βαρέθηκα να το βλέπω στη αρχική μου σελίδα στο Goodreads και αποφάσισα τελικά να βάλω τα έρμα τα αστεράκια και να γράψω και δυο λόγια.
Για να μην παρεξηγηθώ, ας ξεκινήσω λέγοντας ότι σε γενικές γραμμές μού αρέσει ο Φίτζεκ. Τον γνώρισα όταν οι εκδόσεις Διόπτρα αποφάσισαν να κυκλοφορήσουν τα βιβλία του (αν και κάποια από αυτά κυκλοφορούσαν και παλιότερα στα ελληνικά, νομίζω η πλειοψηφία των αναγνωστών τον έμαθε μαζί με μένα). Έχω διαβάσει όλα τα βιβλία του που έχουν βγει μέχρι στιγμής από τον συγκεκριμένο εκδοτικό και γενικά έχω γράψει θετικά σχόλια γι’ αυτά. Από την άλλη, νομίζω πως είναι από τους λίγους συγγραφείς που έχουν βγει απανωτά τόσα βιβλία του σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα και ίσως κάπου "μπάφιασα" μαζί του. Θα μου πεις, "είσαι υποχρεωμένη να τον διαβάζεις, τότε;". "Όχι", θα σου απαντήσω, "αλλά αυτό είναι μια άλλη κουβέντα..." Και θα προσθέσω πως και η Coca Cola ξέρω πως δεν μου κάνει καλό, όμως δηλώνω εθισμένη σε εκείνη. Μπορεί να είναι κάτι παρόμοιο και η σχέση μου με τον Fitzek!
Ώρες-ώρες, όμως, οφείλω να πω πως αναρωτιέμαι πόσο ακόμα μπορώ να διαβάζω -εγώ προσωπικά, δεν θα μιλήσω γενικά για τους αναγνώστες- το ίδιο μοτίβο σε κάθε βιβλίο χωρίς να βαριέμαι ή να συγχύζομαι. Αυτό το μείγμα παράνοιας, φαντασίας και πραγματικότητας, όπου τίποτα και κανείς δεν είναι όπως φαίνεται και πίσω από κάθε πράξη κρύβεται κάτι άλλο. Και ναι, θα μπορούσε να πει κανείς πως αυτό απαιτείται από ένα ψυχολογικό θρίλερ και επιπλέον ο Φίτζεκ είναι εντελώς ξεκάθαρος προς τους αναγνώστες: αυτό γνωρίζει καλά, αυτό γράφει, αυτό προσφέρει στο κοινό του. Take it or leave it… Όμως, όμως… Πολλές φορές φτάνει σε ένα σημείο υπερβολής και από εκεί και πέρα το πράγμα καταλήγει τόσο υπερβολικό, που τελικά φαντάζει ψεύτικο.
Σε αυτό το βιβλίο, συγκεκριμένα, ο Fitzek έχει πλάσει έναν ήρωα που είναι αναλφάβητος και αυτό το γεγονός του προκαλεί πολλά προβλήματα στην καθημερινότητά του, αφού δεν μπορεί να αντεπεξέλθει σε διάφορες καταστάσεις που απαιτούν γνώση και χρήση του γραπτού λόγου. Όταν λοιπόν αντικρίζει ένα μικρό κορίτσι που έχει κολλήσει ένα σημείωμα στο τζάμι του αυτοκινήτου, με το οποίο φαίνεται ζητάει βοήθεια, συνειδητοποιεί ότι θα χρειαστεί κι εκείνος με τη σειρά του βοήθεια από κάποιον τρίτο, ώστε να ανακαλύψει τι συμβαίνει πραγματικά και να βοηθήσει και το κορίτσι. Από εκεί και πέρα, τόσο ο ήρωας όσο και ο αναγνώστης μπαίνουν σε έναν λαβύρινθο παράνοιας.
Σε δεύτερο επίπεδο, ο συγγραφέας θέτει ερωτήματα που έχουν να κάνουν με τον ανθρώπινο νου, τον ψυχισμό, την κληρονομικότητα, αλλά και το δικαίωμα επέμβασης στις ζωές των άλλων και τα όρια που υπάρχουν -ή πρέπει να υπάρχουν- σε αυτό, ακόμα και αν υποτίθεται πως γίνεται με γνώμονα το καλό του. Και όσο φτάνει στα τρίσβαθα της ανθρώπινης ύπαρξης και ψυχής, τόσο αποκαλύπτεται ένα σκοτάδι και μια διαστροφή που συναντάται στην πλειοψηφία των χαρακτήρων του συγγραφέα - επομένως είναι οικεία και στον φανατικό του αναγνώστη, αφού την έχει ξανασυναντήσει αμέτρητες φορές. Ο οποίος είναι αυτός που θα κρίνει, ξανά, την τελική έκβαση που έχει επιλέξει να δώσει ο συγγραφέας στην ιστορία του και να αποφασίσει αν είναι επαρκής ή όχι, αν τον εξέπληξε, τον ικανοποίησε, τον ξένισε ή τον γέμισε δυσπιστία ή/και εκνευρισμό.
Προσωπικά, δεν μπορώ να αρνηθώ ότι ευχαριστήθηκα την ανάγνωση του βιβλίου. Αλλά δεν μπορώ να αρνηθώ πως ναι, κάπου με κούρασε αυτή η επανάληψη. Ορίστε, το είπα! Βέβαια, όταν βγει το επόμενο βιβλίο του συγγραφέα, πιθανότατα θα το διαβάσω κι αυτό. Είπαμε, είναι εθιστικός ο άτιμος. Αλλά, από την άλλη, νομίζω πως αυτή τη φορά δεν θα το κάνω αμέσως. Προς το παρόν, νιώθω πως είμαι πλήρης από Fitzekικά δράματα και θα προτιμήσω να κρατήσω αποστάσεις για λίγο καιρό.