سرمایه‌داری مافیایی: مقدمه‌ای بر بهشت‌های مالیاتی

by احمد سیف

آنچه در جهان امروز شاهد آن‌ایم «سرمایه‌داری برای فقرا» و «سوسیالیسم برای ثروتمندان» است. سودها شخصی است و زیان‌ها اجتماعی. قمار در کازینوهای جهانی به‌گونه‌ای انجام می‌گیرد که «ز هر طرف که شود کشته» به سود قماربازان بازارهای مالی است. بیش از نیمی از تجارت جهان، یک‌سوم کل سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، و حدود 85 درصد کل بانکداری بین‌المللی بیرون از حوزۀ برقراری قوانین ملی جریان دارد. همچنین نیمی از دارایی‌های مالی بانک‌ها در این بهشت‌های مالیاتی انباشته شده است. جالب اینکه تقریبا همۀ بنگاه‌های فراملیتی از بهشت‌های مالیاتی استفاده می‌کنند و برخلاف تصور برخی، عمده‌ترین بهره‌گیران از این بهشت‌های مالیاتی نه قاچاقچیان اسلحه و موادمخدر، بلکه بنگاه‌های وال‌استریت و دیگر مراکز مالی در جهان سرمایه‌داری‌اند. منافع استفاده از بهشت‌های مالیاتی تنها فرار از پرداخت مالیات نیست، بلکه این بهشت‌ها امکانات زیادی برای پنهان‌کاری در اختیار نخبگان مالی می‌گذارند تا ضمن استفاده از امکانات عمومی در جوامع خود بتوانند از قوانین و مقررات این جوامع، ازجمله قوانین مربوط به ارث، قوانین جزایی و بسیاری قوانین دیگر، طفره روند. پس از افشاگری‌های آوریل 2016 – اسناد پاناما – روشن شد که سهم بخش قمارخانه‌ای اقتصاد جهانی نه‌تنها ناچیز نیست، بلکه اساسی است. سرمایه‌داری مافیایی کنکاشی است در ابعاد و زوایای بهشت‌های مالیاتی با تکیه بر اسناد پاناما.

184 pages, Paperback

First published January 1, 2020

Reviews

[Tirdad · Rating 3 out of 5]

سیف در این کتاب به نقد و بررسی یکی از عوارض نظام سرمایه‌سالارانه می‌پردازد. روی‌کرد سیف را از این جهت می‌پسندم که به‌جای طرح بحث‌های هویتی و جدل‌های فلسفی غالباً بی‌حاصل میان اردوگاه چپ و راست، استدلال‌های خود در نقد وضع موجود را بر نتایج عینی و قابل اندازه‌گیری بنا می‌کند.
کتاب با شرح اجمالی اسناد لورفتهٔ پاناما در رابطه با فرارهای مالیاتی بنگاه‌های چندملیتی آغاز شده و در هر فصل جنبه‌ای ازعوارض اقتصاد مافیایی و غیرشفاف مورد بررسی قرار می‌گیرد. آمار و ارقام گزارش‌شده در کتاب جالب و در برخی موارد شگفت‌آور است. ساختار فصول کتاب چندان منسجم و به‌هم‌پیوسته نیست؛ مجموعه‌ای از یادداشت‌ها حول مبحثی خاص توصیف بهتری از کتاب است.
نظام‌های مالیاتی فشل و عقب‌مانده در کشورهای درحال توسعه، فرار سرمایه از این کشورها و ارتباط این‌دو با حیاط خلوت مالیاتی اریستوکراسی مالی غیر پاسخ‌گوی جهانی از جالب‌ترین نکات کتاب است. تصوراولیه این است که کشورهای در حال توسعه با ارائه‌های نرخ‌های پایین و جذاب مالیاتی می‌کوشند سرمایه‌های خارجی را جذب کرده و از این طریق به رشد و توسعه خود سرعت ببخشند. اما سیف در این کتاب با ارائهٔ مدارکی نشان می‌دهد که تبدیل کشوری به بهشت مالیاتی نه‌تنها دردی از آن دوا نخواهد کرد بلکه روند فرار سرمایه را سرعت بخشیده و تشکیل سرمایه‌ ثابت که از ملزومات توسعه است را کند می‌کند.

[Francis Underwood · Rating 3 out of 5]

یه کتاب اقتصادی که بالاخره به مساله اقتصاد سیاسی توجه کرده و اون رو در حاشیه افتصاد ندونسته اما باز هم در ارايه راه حل هایی که میده سیاست رو در حاشیه قرار میده. اما از این جهت که بهشت های مالیاتی رو باز کرده کتاب بسیار خوب و مفیدیه.