Jump to ratings and reviews
Rate this book

De dwaler

Rate this book
De verhalen in De dwaler zijn sprankelend, prikkelend, poëtisch en altijd ongewoon. Ze laten een wereld zien die op de onze lijkt, maar het net niet is. Zo besluit een man midden in een chique woonwijk op straat te blijven liggen, en vraagt een vrouw uit medelijden een wildvreemde mee naar zee. Een buitenaardse verkenner onderzoekt of de mens meer is dan bladgroen en een schoolklas wordt voor een spelletje levend stratego wel heel erg verdeeld door hun docent. Empathie komt uit de kraan, in een hijskraan ben je het verst verwijderd van de doden, en alleen in De dwaler kun je vissen in de gangen van een ziekenhuis.

208 pages, Kindle Edition

Published February 16, 2021

4 people are currently reading
138 people want to read

About the author

Roos van Rijswijk

6 books15 followers
Roos van Rijswijk (1985) is a columnist for Advalvas en wrote plays for Theatergroep Thomas. Her stories have been published in Tirade, De Revisor, De Gids en Das Magazin.
Foto (c) Irwan Droog

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
8 (8%)
4 stars
47 (52%)
3 stars
27 (30%)
2 stars
6 (6%)
1 star
1 (1%)
Displaying 1 - 14 of 14 reviews
Profile Image for Mireille.
563 reviews91 followers
March 9, 2021
Verhalenbundels mogen de laatste jaren op hernieuwde aandacht rekenen met de Week van het Korte Verhaal. Terecht, want er verschijnen mooie boeken, zoals De dwaler van Roos van Rijswijk. Vijf jaar na haar debuut is er nu deze verzameling met kleurrijke voorkant, gevuld met enkele eerder verschenen verhalen.
De eerste zinnen van het eerste verhaal, Sluit je ogen, slepen je het boek binnen: ‘Het zou prettig zijn als je je ogen wilde sluiten. Ik heb liever niet dat jullie me zien.’ Een vreemdeling van buiten de Aarde, die we al snel als alien zouden typeren, komt als verkenner hier rondkijken of de mens gevaarlijk is voor hun soort (het antwoord is overigens nee, al wordt er wel gesproken van ‘dichtbevolkte gebieden uitdunnen’). Het deed me direct een beetje denken aan De wezens van Matt Haig, met als overeenkomst dat beide verhalen me het gevoel geven dat er elders in het heelal een rijkere cultuur te vinden is.

De vertellingen van Van Rijswijk hebben gemeen dat je zonder veel uitleg direct midden in een verhaal zit. Heerlijk vind ik het als je zelf moet uitzoeken over wie het gaat en wat voor denkpatroon de hoofdpersoon volgt. In elk verhaal gebeurt iets ongewoons in een verder normale wereld. Deze absurdistische trekjes laten je nadenken over de wereld om je heen en bij sommige dingen vraag je je af waarom iets eigenlijk abnormaal is. Waarom zouden we inderdaad niet met z’n allen een dagje op straat liggen naar Alfreds voorbeeld? Zijn we echt zo belangrijk dat we na een week nog overal gemist worden?

Sommige verhalen doen je verlangen naar meer antwoorden. Neem ‘Het beest van Ravensberg’. Een onderzoeker is als een moderne dokter Frankenstein al drie jaar bezig met een schijnbaar schimmig project. ‘Niemand wist waar hij thuis, ver weg van de universitaire laboratoria, mee bezig was. (…) Ravensberg nam een slok koud geworden koffie en staarde zonder iets te zien naar het wezen vol draden op zijn behandeltafel.’ Hij heeft een creatie geschapen, een ding dat leeft met een voorgeprogrammeerde beperkte woordenschat. Door een stomme fout van de wetenschapper kan het beest echter meer. Is het nu een gevaar voor de wereld? Brrr, creepy. Hopelijk lezen mensen met dergelijke aspiraties dit verhaal en denken ze wel twee keer na voordat ze verder sleutelen.

Ethische onderwerpen komen door de bundel heen terug. In ‘Schoon’ heeft men in een bepaalde wijk ervoor gezorgd dat de inwoners qua inkomen, klasse en culturele smaak bij elkaar passen, zodat de dosis EmpEnhance in het kraanwater verhoogd kon worden. Dat goedje zorgt ervoor dat mensen empathischer zijn en dat werkt nog beter bij anderen die op je lijken. Voorkom je meer conflicten als je het volk invoelender maakt? In het Nederland van nu keuren we dit direct af, maar toch biedt het stof tot nadenken.

Het is fascinerend hoe de auteur mensen lijkt te doorzien. Het laatste, poëtisch aandoende verhaal gaat over het afgelopen jaar. ‘Ik heb niets te vertellen. Alles wat er aan de hand is, is er al.’ Over hoe de wereld in brand staat en iedereen naar een andere plaats wil, dat je wel in een vogel zou willen veranderen om de mensheid van boven te zien. Maar hoe je uiteindelijk toch weer terugkeert naar je vertrouwde stekkie. ‘Het is niet dat vertellen niet meer kan. Ontsnappen is de onmogelijkheid.’

Wellicht loop ik vooruit op volgend jaar als ik zeg dat De dwaler een goede kanshebber is voor de J.M.A. Biesheuvelprijs. Houd deze schrijfster in de gaten! Ik ga in elk geval eerder werk van Roos van Rijswijk opzoeken.
Profile Image for Marcia.
1,122 reviews118 followers
February 19, 2022
Van alledaagse situaties, poëtisch en klein zoals in het verhaal ‘De jongens’, tot surreële vertellingen over geesten, een pandemie en het graf van Annie M.G. Schmidt: verhalenbundel De dwaler heeft het allemaal. Roos van Rijswijk heeft humor, een scherpe blik en een oog voor taal. Dat is duidelijk.

De dwaler is een heerlijke, originele bundel - al lijkt halverwege de creativiteit wat zoek en valt de auteur wat mij betreft een aantal keer in herhaling. Misschien was een kleinere selectie verhalen nóg sterker geweest (21 korte verhalen in een boek vind ik persoonlijk sowieso wat veel). Te consumeren met mate en dan is het absoluut genieten!
Profile Image for Esmé Boom.
Author 2 books97 followers
August 19, 2021
Prachtige, vaak wonderlijke of absurde verhalen die me deden denken aan die van Hiromi Kawakami. Er loopt een diepe weemoed door de bundel waar toch een soort troost vanuit gaat.
Profile Image for Annders De Haes.
236 reviews2 followers
December 31, 2024
Vol bewondering las ik de korte verhalen - dat je absurde situaties met een paar woorden volstrekt normaal kan laten uitschijnen. Alsof het je zelf zou kunnen overkomen.
Profile Image for Anieke.
75 reviews14 followers
January 7, 2022
Dromerige verhalenbundel dat goed past in onze tijd. Het ene verhaal sprak me meer aan dan het andere, mijn favoriet was dat van Albert die op de grond blijft liggen.
Profile Image for Martijn van Bruggen.
279 reviews25 followers
July 14, 2021
Vooral een aanrader als je van opgaan in het hoofd van personages houdt, waardoor je niet weet waar je bent of uitkomt. Ikzelf houd ook altijd enorm van de dialoog en die was in nagenoeg alle verhalen afwezig, vandaar de drie sterren. Wel een nieuwe, accurate levensbeschouwing aan overgehouden: 'Ik kende leven, als gewoon maar doorgaan, om de hondenstront laveren.' (p. 147)
Profile Image for Kaj Peters.
446 reviews
April 15, 2023
De rijke binnenwereld van mensen die geconfronteerd worden met hun nederige plek in de wereld. Zoekend naar betekenis in het genadeloos verstrijken van de tijd of de snelle opkomst van technologische en maatschappelijke ontwikkelingen.'De Dwaler' (2021) van Roos van Rijswijk is een heerlijk eclectische mengeling van verschillende verhalen. Onvoorspelbaar. Compleet verschillend in stijl, toon of thematiek. Soms poëtisch en vol metaforiek. Soms ook meer rauw en psychologisch geladen. Het begint fijn met 'Sluit je ogen' (4*) als een gedachte-experiment waarin een buitenaards wezen mijmert over onze beperkingen in zintuigelijke waarnemingen. Al werd ik meer geraakt door 'De dag dat Alfred besloot te gaan liggen' (4*) over een man die tijd en plaats achter zich laat. Alfred besluit uit het niets te gaan liggen op dezelfde plek en niet meer op te staan. Droevige en surrealistische beschrijvingen over hoe een nietige figuur verdwijnt met de tijd.

Sommige verhalen krijgen wel erg weinig ruimte om de achterliggende SF-ideeën bevredigend uit te werken. Met 'Schoon' (2.5*) en 'Het Beest van Ravenstein' (2.5) kon ik verder niet zoveel omdat ze grootse thematiek proberen te vangen in een paar bladzijden. Ook stilistisch niet buitengewoon interessant. 'Seven Year Itch' (3.5*) doet dan wel weer een stap in de goede richting als een soort Black Mirror-aflevering over na de dood voortlevend bewustzijn, computergestuurde lichaamsdelen en de almacht van sociale media. Van Rijswijk weet op een knappe manier best wel complexe ideeën over transhumanisme terug te brengen tot helder proza. 'Oefeningen in Onvoltooidheid' (3.5*) is opnieuw een geslaagd gedachte-experiment rond imperfecte cultleden die de perfectie van een supercomputer bezingen. Ik ben een beetje verliefd op de bezwerende taal waarmee Van Rijswijk haar ideeën over existentiële kwesties vangt in een ritme van religieuze incantaties. Het houdt je vast en neemt je mee.

Het idee van 'De vlag, de reiziger' (3*) is stilistisch aardig gevonden. Of een ik-verteller die tijdens een spelletje levend stratego allemaal schoolkinderen tegen elkaar uitspeelt door ze in verschillende kampjes te verdelen. Het zegt uiteindelijk meer over zijn innerlijke nood tot classificeren dan over de individuen die hij verdeelt. De boodschap is duidelijk, maar het blijft een tikkeltje nikserig omdat je als lezer nooit vat krijgt op de consequenties van deze verdeel- en heersstrategie. 'Je moet je fiets binnenzetten' (2.5*) voegt ook niet veel toe aan het vorige verhaal als bespiegeling van een kleinburgerlijke dorpsgemeenschap waar men zich zorgen maakt over nieuwkomers. Directer en minder abstract, maar daarom ook des te meer belerend.

Van Rijswijk weet in haar betere verhalen een heleboel te vertellen door expliciet dingen weg te laten. Zo heeft 'De Zee' (4*) me enorm geraakt door de simpele opzet van een meisje dat de zee nog nooit heeft gezien en een vrouw die bereid is om haar mee te nemen. Je krijgt nooit helemaal vat op hun beweegredenen, maar juist daarom komt de machtsverhouding tussen de twee zo sterk naar voren. Is het een lief gebaar of toch ook een beetje suspect? Met 'Van Boven' (3.5*) komt van Rijswijk meer op psychologisch terrein als een jongetje erover nadenkt of het leven de moeite waard is om los te laten. Komt de bevrijding van zijn eigen pijn niet als hij zich loslaat van het trappenhuis? Mooi en schrijnend. Al vind ik soortgelijke thematiek beter tot z'n recht komen in 'Onschuld' (4*) waarin Van Rijswijk opnieuw terugkeert naar een bezwerend ritme en een surrealistische insteek. Zo lees ik haar toch het liefst.

'De Jongens' (4.5*) is één van mijn favoriete verhalen uit de bundel. Of zoals een mevrouw op leeftijd haar eigen vergankelijkheid onder ogen moet komen als haar haperende lichaam schoonheid, kracht en fitheid verliest. Ze heeft steeds meer hulpmiddelen en aanpassingen nodig om dat te compenseren. Het roept bij haar de vraag op of zij misschien de persoon bij uitstek is die de gendertransitie van haar kleinzoon kan begrijpen. Want elk menselijk individu heeft zich met het verstrijken van de tijd te verhouden tot een veranderend lichaam. Niemands lichaam blijft immers consistent hetzelfde. Ook titelverhaal 'De Dwaler' (4.5) heeft me geraakt door de poëtische en surrealistische opzet van een verteller die door een soort ziekenhuis dwaalt. Het kille linoleum van deze zielloze omgeving krijgt steeds meer kleur als het personeel verandert in watervogels en er plasjes met vissen verschijnen. Heerlijk beeldend beschreven vol fantasievolle associaties.

In 'Munten' (3.5*) vertelt een moeder over de inspiratievolle plek die een vrouwelijke voorouder heeft ingenomen als eigengereide kluizenaarster. Het is een lief verhaal over sterke vrouwen en hoe de geschiedenis als een positieve kracht kan doorwerken in het heden. In 'Aan de rand' (3*) en 'De rot bloot' (3*) gaat van Rijswijk los met haar prachtige sfeerbeschrijvingen van viezige stadstaferelen. Het blijft helaas wat te meanderend om werkelijk te blijven hangen. Dan geeft 'Woestijn' (3.5*) voor mij meer een anker door de manier waarop het de ontwikkeling centraal stelt van twee vrouwelijke collega's van middelbare leeftijd. Er gebeurt niet veel meer dan dat zij zich afzetten tegen 'de nattekrantenbar' waar zij dag in dag uit mensen bedienen. Ze mijmeren erover hoeveel van het leven ze eraan zijn kwijtgeraakt en toch blijven ze terugkomen. Stilistisch wordt die werksleur ook knap ingevuld door kleine gebeurtenissen plaats te laten vinden op 'een woensdag', 'een donderdag' en 'een dinsdag'. Van die momenten waarop niks verandert en tegelijkertijd alles als het besef daagt hoe zinloos monotonie is.

'De Zusters' (4.5*) is wederom prachtig door de sprookjesachtige opzet van drie zussen die vanuit hun raam kijken naar het getik van een verkeerslicht. Er trekt een wereld aan hen voorbij waar ze op een bepaalde manier zelf toch ook onderdeel van zijn. De mens die probeert weg te komen van de buitenwereld en er toch altijd deel van zal uitmaken. Ik heb ook een zwak voor 'Het Nachtveer' (4*) als een moderne interpretatie van een Frankische legende over een vooraankondiging van de dood. Of de visserman die op de woelige zee erachter komt dat zijn verloofde is gestorven en dat ook zijn tijd op aarde ten einde zal komen. Het zegt ook wel iets over de rijkheid van Van Rijswijk dat ze het ene verhaal goochelt met grootse thema's als transhumanisme en het volgende terugkeert naar literatuurgeschiedenis.

In 'Zorgvlied' (3.5*) ziet een dochter de geesten van vrouwelijke voorouders als ze met haar moeder over een begraafplaats loopt. Een beetje grappig en speels, maar tussen de regels best interessante beschouwingen over hoe je het leven moet zien vanuit het perspectief van de dood. Voor de dochter is het verleden tastbaar in het heden, maar voor de moeder is de dood een banale afsluiting van iets. Tot slot dan '15 september 2020' (3.5*) als een vormspelletje waarin een vrouw voor haar laptop zit en geconfronteerd wordt met onoplosbare vraagstukken over geopolitiek en global warming. Het enige wat zij kan doen is met haar verbeelding andere rollen aannemen als Matt Damon, een reiger en het stoplichtmannetje. Het onbegrijpelijke tastbaar maken en nadenken vanuit andere perspectieven.
Profile Image for Tessa Dannenberg.
28 reviews4 followers
February 26, 2021
De dwaler door Roos van Rijswijk.

Met verhalenbundels weet je mij altijd wel te boeien, dus toen @uitgeverijquerido mij verraste met een exemplaar van De dwaler kreeg ik vrijwel direct hartjesogen. 🥰

'De dwaler' omvat eenentwintig korte verhalen die zich afspelen in een wereld die lijkt op de onze, maar toch net niet helemaal vergelijkbaar is. Verhalen over het leven en verhalen over de dood. Verhalen die beeldend en associatief zijn, maar toch voldoende ruimte bieden om zelf nog enkele puzzelstukjes naar eigen inzicht in te vullen. Van de man die op straat gaat liggen en besluit te blijven liggen tot de vrouw die uit medelijden met een wildvreemde naar zee vertrekt.

''Een hoorbaar, drukkend zwijgen omringt de holle schuit. Maar voort, gaan ze, als de bliksem, door een waterspiegel zo glad dat je er een glas op stuk kunt laten vallen, onder een hemel nog zwarter dan de nacht. De zee maakt geen geluid. Het is alsof de kou zelf zijn laatste adem uitblaast.''

Wat mij betreft is 'De dwaler' een stilistisch hoogstandje van begin tot eind. Een must-read voor eenieder die - net als ik - geniet van buitengewone verhalen gevuld met een sprankje poëzie. Met 'De dwaler' heeft Roos van Rijswijk opnieuw een pareltje aan haar juwelenkist toegevoegd. 💎
Profile Image for Ekmef.
581 reviews
May 14, 2023
Dit is een van de mooiste boeken die ik ooit gelezen heb en naast Assassin of Reality t beste boek dat ik tot nu toe las in 2023.

Verhalen die je bij de keel grijpen, wakker schudden en in hun armen houden. Prachtig geschreven, leest als poëzie maar geen enkel woord te veel. De manier waarop spanningsbogen worden opgebouwd heb ik nog niet eerder een Nederlandse schrijver zien doen.

Absolute aanrader als je houdt van korte verhalen. En nog n bonuspunt: ondanks dat deze bundel op en top literatuur is, is er geen sprake van incest of ander seksueel geweld! (De andere verhalenbundels van Nederlandse schrijvers die ik las hadden dat wel).

-
Het brood dat je nooit bakte was juist bedoelf om als zure homp deeg te eindigen
-
Ze kijkt naar de hemel en de hemel is leeg.
-
Ontsnappen is de onmogelijkheid
44 reviews
January 5, 2025
Originele verhalen, goede verhalen. Maar ook wel wat herhaling. Prima bundel maar niet mijn nieuwe favoriet.
Profile Image for Saltanti.
67 reviews
August 30, 2025
Een dichtbundel ipv deze verhalen zou - in mijn ogen - een veel betere vorm zijn geweest.
Displaying 1 - 14 of 14 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.