Dit boek is een typisch voorbeeld van expressief individualisme: geloof in jezelf; volg je hart; doe wat goed voelt; leef je mooiste leven. Het draait allemaal om jou. Jij bent de zin van je eigen leven en als jij jezelf maar goed genoeg traint en maar lang genoeg tegen jezelf zegt dat jij iets kunt bereiken, dan red je het wel. Dit is de retoriek van de tijd waarin we nu leven. Het is goed dat de auteur probeert om zijn lezers te leren dat je je niet moet laten afschrikken door dingen die mis gaan in het leven, door onzekerheid of door angst. Het is ook mooi om voorbeelden te lezen van mensen die gelukkiger of succesvoller zijn geworden, maar het is een misvatting dat jij je eigen leven kunt sturen door je een mindset eigen te maken dat zal leiden tot ultiem geluk en succes. Het leven is absoluut niet maakbaar. Er zijn zoveel factoren waar je niet tot nauwelijks invloed op hebt en die bepalen wie je bent, welke keuzes je maakt en hoe gelukkig je bent.
Neem sociaal-maatschappelijke factoren als je ouders, familie, vrienden, school, werk of het land waar je opgroeit. Of je er nu wel of niet bewust voor kiest, ze zijn lang niet altijd voorspelbaar. De vraag is hoe je oprecht gelukkig kunt blijven als je geluk afhangt van allerlei dingen die constant veranderen.
Of neem de menselijke imperfectie en het lijden in deze wereld. Als mensheid zijn we er collectief in geslaagd om heel veel zaken voor elkaar te krijgen en dat is ook een enorme verdienste, maar op individueel niveau is er zoveel haat, wrok, jaloezie, depressie, verdriet, competitie en zijn er mensen die elkaar het licht in de ogen niet gunnen. Het is een illusie dat we dat kunnen oplossen door lapmiddelen als meditatie, yoga, positieve gedachtepatronen of ‘het goede in jezelf’, zonder dat we kijken naar de diepe gebrokenheid die we als mensen allemaal van binnen ervaren.
Dit boek richt zich dan ook vaak op het ‘verlichte zelf’, terwijl wij gemaakt zijn als sociale wezens die in harmonie met elkaar zouden moeten leven. Als we allemaal doen wat onszelf het beste lijkt en proberen om ons eigen mooiste leven te leven, dan zal dat nooit leiden tot een samenleving waarin iedereen tevreden en blij is. Dat resulteert juist in een pluriforme samenleving zoals de onze, met verschillende opvattingen naast elkaar. Dit boek is daarmee een van de vele seculiere pogingen om het morele vacuüm op te vullen dat sinds de Verlichting is ontstaan. De romantiek, het socialisme, het postmodernisme, het atheïsme – het zijn stuk voor stuk voorbeelden van filosofieën of ideologieën die mensen isoleren, die mensen tegen elkaar opzetten of uit elkaar spelen en waarvan al empirisch is aangetoond dat ze niet werken, want anders was de wereld een veel fijnere plek geweest. Het zegt bovendien ook zoveel over ons als mensen die er constant niet in slagen om ons leven in een post-christelijke wereld vorm en zin te geven. Het expressief individualisme zal daar ook niet in slagen.
Ten slotte de liefde. Het is duidelijk dat de auteur liefhebber is van oosterse religies en gelooft in de law of attraction: alles is op een kosmische manier met elkaar verbonden. Volgens hem zijn we allemaal onderdeel van de Kosmische Intelligentie en “wanneer je energie volledig in harmonie is met die van iemand anders zul je liefde voelen”. Hier is oprecht geen touw aan vast te knopen. Ook aan de manier waarop in dit boek de liefde wordt omschreven, doet de liefde tekort; het is vaag, onpersoonlijk, universeel en zeker niet wat wij als mensen onder elkaar kunnen ervaren. Het is ook bijna niet voor te stellen dat iemand ‘akkoord’ zou gaan met een dergelijke vorm van liefde. Werkelijke liefde is persoonlijk, het is zó mooi en wij mensen zijn allemaal gemaakt om in een liefdevolle relatie met een persoonlijke God en met elkaar te leven. Het ultieme geluk zit ook in een relatie met die onveranderlijke God, want Gods liefde is grenzeloos en oneindig mooi.
Ondanks de kritiek heb ik het idee dat de auteur een goed mens is die probeert om zijn medemens – met liefde en respect – op weg te helpen in dit leven. In het boek worden enkele goede tips gegeven om jezelf te verbeteren, maar al met al is het oppervlakkig, met veel herhaling en zonder al te veel ware diepgang.