De koning van Hispanje

by Arnout van Cruyningen

‘Filips II’ van Arnout van Cruyningen is een biografie van deze Heer der Nederlanden, die lang ongeliefd was.

In 'Filips II' beschrijft Arnout van Cruyningen het leven van deze ongeliefde heerser. In 2020 is het 465 jaar geleden dat Filips II Heer der Nederlanden werd. Zijn vader, Karel V, had zijn idealen niet waargemaakt en trad af. De Nederlandse adel verheugde zich op Filips’ komst, maar de stemming sloeg snel om. In de geschiedenisboeken wordt Filips II niet erg geflatteerd beschreven. Van Cruyningen brengt de geschiedschrijving rond Filips II in België en Nederland in katholieke en protestantse kringen in kaart. Hij gaat na of het gangbare beeld van Filips II als een ongenaakbare, duistere figuur, dat voor een groot deel is gebaseerd op de zogeheten ‘zwarte legende’, deze complexe man recht doet. Arnout van Cruyningen vergelijkt Filips II met zijn vader Karel V, analyseert politieke en dynastieke overeenkomsten en verschillen, en komt met een verrassende conclusie.

Genres: History

248 pages, Paperback

Published January 1, 2021

About the author

Arnout J.P.H. van Cruyningen werd in 1960 geboren te Kloetinge (Zeeland). Hij bezocht het Christelijk Gymnasium 'Sorghvliet' in Den Haag en studeerde Geschiedenis aan de Nijmeegse Radboud Universiteit. De 'Algemene en Vader-landse geschiedenis der Nieuwere Tijden' vormde het hoofdvak en één van de bijvakken was Staats- en bestuursrecht. Als freelance historicus en redacteur publiceert drs. Arnout van Cruyningen vooral over het Huis Oranje-Nassau en andere Europese dynastieën.

Reviews

[Elma Voogdt · Rating 4 out of 5]

De koning van Hispanje, we kennen allemaal deze tekst uit ons volkslied. Maar wie was nu de koning van Hispanje? Het boek van Arnout van Cruyningen probeert daar een antwoordt op te geven. Het boek gaat over Filips II, de koning van Hispanje. In 1572, de tijd van Willem van Oranje was Nederland onderdeel van het Spaanse wereldrijk. Filips II was de zoon van Keizer Karel V. Na de dood van Karel V volgde Filips II zijn vader op. Hij was heerser van het grootste koloniale rijk in de 16e eeuw, het Spaanse Rijk. Samen met zijn tweede echtgenote Mary I van Engeland was hij, tot haar dood, gedurende vier jaar ook koning van Engeland, in de hoop een katholiek troonopvolger te kunnen verwekken die zou heersen over Engeland en over de Nederlanden. Pas met zijn vierde en laatste vrouw kreeg hij de gewenste mannelijke troonopvolger voor Spanje. Onder zijn bewind bereikte Spanje het hoogtepunt van zijn macht, maar Filips zette zijn land op een spoor van verval, wat niet zonder gevolgen bleef.

Bovenstaande en nog veel meer komt voor bij in het boek. Van jongs af aan leren we Filips II kennen en dat groeit zo door. De politieke en religieuze zaken en gevolgen komen breed aan bod. Denk daar bij aan de bekende beeldenstorm. Kerken werden vernield of beschadigd en talloze beelden, altaren en graven werden geschonden. We merken daar uit op dat Filips II was niet erg geliefd was, zeker niet onder de Nederlandse bevolking. In boek worden andere biografen van Filips II aangehaald. Zo wordt een beeld van Filips II gevormd. De oorlogen die hij voerde en zeker de opstand in Nederland ontbreken niet. Filips II stuurde de geduchte Hertog van Alva naar Nederland om orde op zaken te stellen. Wat niet echt geslaagd kon worden genoemd.

Het boek leest redelijk vlot, wat mede komt door de open manier van schrijven van de auteur. Het boek leert ons dat Filips II een berekend man was, oorlogen voeren en uitgedachte huwelijken om zo zijn macht groter te maken. Filips komt tevens over als een wreed man, denk daarbij aan de ketter vervolging in Nederland. Hij wist ervan, maar deed er niks aan, hij was met zijn hoofd alweer bij de volgende oorlogsvoering.

Het is een interessant, boeiend en leerzaam boek. Als nu het Wilhelmus klinkt weten we nu in iedere geval wie er met de koning van Hispanje bedoeld wordt. Na het lezen van het boek valt ook goed te begrijpen waarom Filips II niet zo geliefd was. Een boek dat bij de geschiedenisliefhebber zeker op de boekenplank moet staan.

[David Spit · Rating 3 out of 5]

Dit boek vormt alleszins een leuke geschiedenis om de achtergrond en persoonlijkheid van Filips II, toch een niet onbelangrijke heerser in de context van onze vaderlandse historie, beter te leren kennen. Bovendien bevat het boek mooi beeldmateriaal: plaatjes van schilderijen, gravuren en tekeningen passeren regelmatig de revue.

De Koning van Hispanje is beschreven aan de hand van verschillende thema's: Filips als echtgenoot en vader, als katholiek, als koning van De Nederlanden, zelfs zijn werkhouding komt meermaals voorbij... Dat maakt echter dat de chronologie hier en daar lastig te volgen is en tegelijkertijd dat sommige gebeurtenissen vaker in herhaling terugkomen.

Van Cruyningen is historisch sterk onderlegd en gebruikt een stevige bibliografie. Met name in hoofdstuk 5 Afschrikwekkend of lichtend voorbeeld komt dat iets teveel terug: veel directe citaten van beschrijvingen van Filips II - overwegend positief vanuit katholieke hoek, negatief van aard vanuit protestantse hoek. Na vier beschrijvingen van dien aard weten we het wel.

Desalniettemin het lezen waard: ter leering ende vermaeck een aardige biografie.