Keşke: Bir Köy Enstitüsü Romanı

by Sema Soykan

Bozkırı yeşertmek ne kadar sürer... Bir mevsim mi?
Gençlik, Eğitim, Aydınlanma, Özgürlük ne kadar sürer... On yıl mı?
Pişmanlık ne kadar sürer... Çeyrek asır mı?
Aşk ne kadar sürer...... Bir ömür mü?

Keşke... Hatalarımız, fedakârlıklarımız, kayıplarımız,
sevgimizin ağırlığıyla, geçmişi, bugünü ve geleceği kuşatan
bir "keşke" ne kadar sürer?

Sema Soykan'ın öğretici kalemi ve akıcı üslubuyla KEŞKE-Bir Köy Enstitüsü Romanı, sırlar ile özlemler, mağlubiyetler ile galibiyetler, imkânsız ile mümkün arasında savrulan altı hayatın perdesini aralıyor.

Yaşanmış olaylardan esinlenerek titiz bir araştırmayla yazılan KEŞKE, Türkiye’nin aydınlanma sürecinde yetişmiş iki öğretmenin –Sabia (Nedret) ve Fikret’in– yaşamöyküleri, vatan sevgileri, ölümsüz aşkları ve fedakârlıklarını anlatırken, Köy Enstitülerinin açılışından kapanışına, işleyişinden benzersiz eğitimine ve Türkiye’nin 1940-1980 yılları arasında yaşadığı siyasi süreçler ile emperyalizmin eğitimimiz ve de toplumumuz üzerindeki etkilerine de mercek tutuyor.
Sadece kişilerin değil, toplumların da keşkeleri ne kadar çoksa, hataları, mutsuzlukları ve pişmanlıklarının o kadar derin ve de
yakıcı olduğunun hatırlanması umuduyla...

500 pages, Paperback

First published February 26, 2021

Reviews

[aslushka · Rating 4 out of 5]

Ülkemizin gelişmesindeki en önemli yapı taşı olan Köy Enstitüleri’nin neler yaptığını, ülkeye katkılarını, başlangıçtan kapatılışına kadar geçen süreçte nelerle mücadele ettiklerini anlatan, yakın tarihimize ışık tutan çok güzel bir kitap.
Tamamen tarihsel bir bakış açısı ile değil, tarihsel kurgu ile Sabia’nın dilinden heyecanla ve hayretlerle okunuyor.
Kurgunun, romanla bu kadar güzel birleşmesi ve belgelerin anlatı içine ustalıkla yerleştirilmesi, yazarın zarif anlatımıyla da birleşince ortaya çok güzel bir yapıt çıkmış.
Sonunda kaybettiklerimize üzülüyoruz ama umudumuz da yeşeriyor. Umut her şeye rağmen hala var.
Okuyunuz…

[Ummuhan · Rating 4 out of 5]

Yoruma başlamadan bu kitabın yorumunu gördüğüm her hesaba teşekkür etmek istiyorum. Onlar sayesinde severek okuduğum bir kurgu ve dolu dolu bir tarih bilgisi edindim.

Gelelim yoruma ...
Bir tarafı kurgu bir tarafı koca bir tarih Keşke. Tesadüfler ağıyla örülmüş karşılaşmalar, yıllar sonra kavuşan aşklar ve dillerde kocaman Keşkeler ile biten bir kurgu.
Fikret ve Sabia, Köy Enstitüleri'nde tanımış birbirlerini ilk. Fikret'in vicdan yükü ile de ayrılmak zorunda kalmışlar. Aradan geçen yıllar iki âşık için memleket sevdası ve öğretme aşkı ile geçmiş gitmiş. Dillerinde koca bir Keşke olmuş onlara yıllar...
Ülkenin kaynadığı, iki darbe arası bir dönemde Doktor Sabia'nın babasını kurtarma çabası ve bilmediği gerçekler ile devam ediyor kitap. Kurguya dahil olan Mehmet ve Fatma'nın hikayesi ile zenginleşip bütün karakterleri aynı paydada birleştiriyor.

Çok severek, büyük keyif alarak ve elbette yer yer üzülerek okudum kitabı. Kurgu yönününde tahminlerim nokta atışı olsa da gözlerimin dolduğu çok yer oldu. Hele son kısım... Keşke öyle olmasaydı.
Kitabın tarih yönüne bakınca yazarın detaylı bir araştırma yaptığını söyleyebilirim. Okuduğum olayları yer yer tarih dersinden bilsem de bilmediğim birçok noktayı da öğrendim. Hatta araştırdığım kısımlar da oldu.
Kitabı çok severek okudum ancak bir noktada çok fazla tarih ve siyaset karışan kısmı vardı kitabın. Köy Enstitüleri mevzu bahis olunca elbet tarih ve siyaset yapmasını beklerim ancak ben kendini savunamayan, neyin ne olduğunu karşılıklı dinleyemediğim olaylara tarafsız kalmayı yeğlerim hep. Eğrisiyle doğrusuyla o zamanlar yaşandı, yanlışsa herkesin yanlışı vardı diye düşünüyorum. Velhasıl vel kelam bazı noktaların daha az detaylı olsun dediğim kısımlar vardı.
Yine de iyi ki okudum. Tarık, Sabia, Nedret, Mehmet, Fikret ve Fatma'nın tek kurguda birleşen hikayelerini çok sevdim

[Emel Tuzgen · Rating 5 out of 5]

Her Türk vatandaşının mutlaka okuması gereken bir roman. Bir yandan bize okullarda asla öğretilmeyen yakın Türkiye tarihini okumak insanı mutlu edip "vay be" dedirtirken bir yandan da nerelerden bugünlere geldiğimizi görmek insanı epey üzüyor.
Dönemin gündemini okuyucuyu sıkmadan anlatabilmek için kurgulanan hikaye biraz eski Türk filmi tadında olduğu için kitabın edebi yönünü çok kuvvetli bulmadım. Ama bu sayede anlatılmak istenenler çok akıcı bir şekilde aktarılmış. Önemli olan da bu bence.

[pissiskohobbit · Rating 1 out of 5]

Edebi olarak çok zayıf. İlk yüz sayfasını okumak için ömrümün yarısını verdim. Hayatı bu kitabı sevdiğimden daha fazla sevdiğime karar verdim ve kitapla sonsuza kadar vedalaştım.

[Serap USTAOĞLU · Rating 5 out of 5]

2021 yılının son, 2022’nin ilk romanı “Keşke”...Yavaş, yavaş sindire sindire okudum...Köy Enstitülerinin açılmasından kapanmasına kadar olan süreçte Türkiye’nin yakın tarihini okumak çok güzel olduğu kadar üzücüydü...
Yazılanları girip bir de internetten araştırdım, İsmail Hakkı Tonguç, Adnan Menderes,Celal Bayar,Cemal Gürsel, Ayşe Kulinin Adı Aylin’de yazdığı yiğeni Aylini, Nazilli Sümerbank Basma Fabrikası, Marshall Yardımı, Nuri Demirağ, Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü ve daha nicelerini...
Tek anladığım bir şey var o da savaştan çıkmış, ekonomik ve eğitim açısından çökmüş bir ülke Köy Enstitüleri ile en küçük birim köydeki gençleri kültür dersleri (türkçe,tarih,matematik,kimya,fizik gibi derslerin yanında ev idaresi ve çocuk bakımı,ulusal oyunlar,askerlik...), ziraat dersleri(tarla/bahçe ziraatı,fidancılık,meyvecilik,zootekni...), teknik dersler(köy demirciliği,marangozluk,ayakkabı yapımı,betonculuk,terzilik...)ile her yönden donanımlı gençlere dönüştürme çabasıymış...
Aslında Türkiye tarihinin tabandan,köyden başlatılmış en özgün aydınlanma projesi köy enstitüleri kapatılmasaymış kendimize yeten,güçlü ekonomisi olan bir ülke olacakmışız (kapatılan Teyyare,uçak motoru,sigara,sümerbank dokuma fabrikaları...vb).
Düşünsenize köyde hayvancılık yapan köylülerin çocuklarına dahi zorla Marshall Planı ile 2.dünya savaşı sonunda ellerinde kalmış süttozları içirilmiş...
Tabi ki yazılanlar taraflı/tarafsız olabilir ama okumak yorumlamak,araştırmak lazım...
Tek emin olduğum bir şey var:sağ-sol, din,mezhep ayrımı yapmayan,dogmatik düşüncelerin peşinden koşmayan,yüreği ‘Vatan Sevgisi’yle dolu insanların çoğalması🙏🏻
Sema Soykan’a da bu güzel romanı için teşekkürler, kalemine sağlık...

[Birfincankitaplik · Rating 5 out of 5]

Yazarın kalemine aşık olduğum bir kitap ile geldim😍 Okuyan herkes 2021 yılının enlerine girdiğini söyleyince haliyle kitaba beklentiyle başladım ve tahmin edersiniz ki beklentim karşılandı.
Canım @biblifil iyi ki beni tanıştırdı yazarla diyorum ve diğer kitabını şimdiden okumaya başladım bile 😅

🌸Kitabın konusuna gelecek olursak 🌸
1940 tarihi ile 1980 tarihleri arasında geçen konumuz; kitabın kapağında da belirtildiği üzere bir köy enstitüsü romanı.
Köy Enstitüsü’nün kuruluşunu, işleyişini ve kapanışını her detayını ince ince işleyerek anlatıyor. İlk mezunları olan Sabia ve Fikret’in sevgisilerine ve aşklarına bir mektupla başlayarak tanıklık ederken
Fikret borcunu ödemesiyle hayatına nasıl yön verdiğine ve Kızı Sabia ile Avukat Tarık bize bunları tüm gerçekleri sunmasını okuyoruz.


🌸Kitabın yorumuna gelecek olursak 🌸
Kesinlikle herkesin okuması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum özellikle tarih severlerin bayılacağı bir kitap. 500 sayfa olmasına rağmen iki günde bitti . Yazarın kalemi dolu dolu olsa da gayet akıcı ve merakla okutuyor. Geçmişin tozları arasında unutulup giden bir çok bilgiyi araştırma yaparak kaleme almış. Kitabı okurken hüzünlü bir keşke demeden edemiyorsunuz.

[Bookstagirlll · Rating 5 out of 5]

Okuruna katacak çok şeyi olan dolu dolu bir kitap önerisiyle karşınızdayım bugün...

Sema Soykan tarafından yazılan Keşke adlı kitapta dramatik bir kurguyla harmanlanan yakın Türkiye tarihini okumaya hazır olun. Köy enstitüleri, baskıcı yönetime karşı dimdik duran aydın öğretmenler, cehaletle ve zalimle savaş...

Kitap bitiminde tam 10 sayfalık bir kaynakça olduğunu göreceksiniz. Yazarın araştırma ve okurlarına doğru bilgiler sunma tutkusuna hayran oldum.

Beni uzun süredir takip edenler bilir ki; yersiz övgünün haksız eleştiri kadar kötü olduğuna inanırım. Bir yıldan fazla süredir sayfamda yaptığım hicbir gönderide bu fikrin dışına çıkan bir yorum göremezsiniz.

Bu bağlamda kitabın bir bölümünde yer alan bir karakterin "Aşk" adı altında yaptığı saplantılı ve tehlikeli davranışın "Aşk insana neler yaptırıyordu" minvalinde cümlelerle ifade edilmesinden oldukça rahatsız olup bunu hikayelerimde de belirtmiştim. Sonrasında bu yaptığının "zorbalık" olduğu kavramı yazar tarafından da vurguladığını görünce bunun karakterin saplantılı ruh halini anlatmak için kaleme aldığını fark ettim. Yine de duyduğum rahatsızlık tümüyle geçti diyemem.

Bu sahne dışında tek eleştirim, didaktik bölümlerin art arda oluşunun zaman zaman okura ağır gelip akıcılığı sekteye uğratmasıydı.

Genel olarak çok şey öğrendiğim, kalbime dokunan bir eser oldu. Önümüzdeki ay da yazarın bir başka kitabına şans vereceğim. Sizler de ülkemizin yakın tarihi gerçekleri ile ilgileniyorsanız gönül rahatlığıyla tavsiye ederim. 9/10'luk bir değerlendirmede bulunabilirim 🦋

"Cesaret bazen seçtiklerin değil, vazgeçtiklerindir."

"Aşktan, sevgiden yolu geçen her şiir güzeldir."

"Hayatınızın dümenini elinize almazsanız, seçimleri başkaları yapar,hayallerinizi başkaları yaşar. Size de izlemek kalır."

[Emine Çelebioğlu Taş · Rating 5 out of 5]

"KEŞKE" Cumhuriyet kadını @semasoykan ın kaleminden, yüreğinden çıkmış bir roman...
Kitabı okurken hem aşk hikayeleri, hem Türkiye Tarihi'ni okuyacak, tarihi bilgilendirmelerle ülkemizin gelişiminin nasıl engellendiğini bir kez daha görüp içiniz yanacak ve köy enstitüleri ile birlikte eğitim sisteminin geçmiş yıllarda o kadar geliştirilebilmişken günümüzde nasıl içi boş hale getirildiğine üzülecek, şaşıracaksınız. Kitap ilerledikçe Fikret'in kaleminden sayfalarca yazılmış bilgileri okuyacak öğrendiklerinizi yanınıza kar sayacak ama hadi artık aşka gel diyerek anlatıcı ile konuştuğunuzu fark edip kendi kendinize güleceksiniz. En azından ben öyle yaptım. 😉 Altını çizdiğim on farklı yeri (daha çizdiklerim çok ama instagram bu kadarına izin veriyor) fotoğraflayarak paylaşmak istedim.
KEŞKE lerimizin az olduğu bir hayat diliyorum hepimize.
Unutmayalım ki sevgi kaç yaşında olursak olalım en güçlü merhemi yaralarımızın...
#keşke
#semasoykan
#köyenstitüleri
(bizimkisi umut ama, eşitimde belki eski sistem geri getirilir)
@ziyaselcukprofdr
#ziyaselcuk
@okumalaradoymuyordu #okumalaradoymayanlar

[Dilek Topçu Çilingir · Rating 4 out of 5]

Okura çok şey katan, kurgudan ziyade içerdiği bilgilerle çok fazla aydınlatıcı bir kitap oldu.
Özellikle yakın tarih hakkında çok fazla bilgiye ulaşabilmek mümkün. Birçok yerde tüyleri diken diken eden, canım ülkemizin nereden nereye geldiğini ve o zamandan bu zamana hiçbir şeyin değişmediğini içimiz sizlayarak okuyoruz. Aah diyoruz Atatürk bir on yıl daha yasasaydin aah. Bir öğretmen olarak da eğitimin geldiği nokta, zamanla eğitimin içinin nasıl boşaldığıni üzülerek ama çaresizlikle okudum. Hele zeytinyağlı yiyemem aman şarkısı öyle bir sarstı ki hiç mi dusunmemisiz daha önce içeriğini, nasıl bir şeyin içine dusurulmusuz yıllarca ve hala. Daha neler neler ama anlatılmaz okunur diyelim...
Edebi dil olarak fazla bir beklentiye girilmemeli. Kurgu olarak da aynı sekilde. Zaten verilmek istenilen de kurgu ogelerini on planda tutmak olmasa gerek. Osman Balcıgil tarzına benzettim daha çok ama ihtiyacımizin olduğu çok açık. Son zamanlarda iyi ki okudum dediklerimden.

[Tuğçe · Rating 5 out of 5]

Öncelikle yazara Köy Enstitülerini konu edinen bir kitap yazdığı için kendi adıma çok teşekkür ederim. Köy Enstitülerinin kapatılması gerçekten bu ülkeye yapılmış en büyük kötülüktür. Kitap bu ülkeye kendini adamış iki öğretmeni konu ediniyor. Fikret Sağlam ve Sabia Gürel (sahte kimliğiyle Nedret Sarih). Bu iki öğretmenin yolları Aksu Köy Enstitüsü'nde kesişiyor. Bu kadarını söyleyeyim çünkü gerisi spoilere girebilir. Kitap Türkiye'nin yakın tarihine ışık tutuyor. Aslında olaylar Köy Enstitüleri ekseninde. Ama gerek 60 darbesi, gerek sağ sol çatışmaları, gerek kitapların yakıldığı dönemler gibi yakın tarihimizi yakından ilgilendiren olayları da anlatıyor.

[Ying · Rating 4 out of 5]

Köy enstitülerinin neden farklı olduğunu ve neden kapatıldığını merak ediyordum. Romanda oldukça detaylı bir şekilde nedenleri ve nasılı aktarılmış. Ayrıca aşk tesadüfleri sever -2 'dekine benzer bir aşk ve kavuşma hikayesi de işlenmiş. Fikret ve Nedret'in ağzından dönem olaylarını öğrendiğimiz satırlar, özellikle Fikret'in mektuplarında bu dönemki olaylar oldukça detaylı anlatılıyor ve zaman zaman sıkılıyor insan. Çok uzun aktarımlardan bunalıp sayfa atladığım da oldu. Roman bazen doğal, bazen tarihi, bazen romantik bazen de absurd bir uca gidip geliyor. Ama genel olarak verdiğiniz emeğe değiyor. Sonunda göz yaşlarımı tutamadım.

[EbruT · Rating 5 out of 5]

5 yıldız üzerinden 6 yıldız verebilirim bu kitaba. Tarihimizde ne büyük çıkışlar ve sert düşüşler yaşanmış bu ülkede, o kadar net kalem kalem anlatmış ki Sema Soykan hayran kalmamak elde değil. Kitabın sonunda sayfalarca kaynak belirtmiş. Yani mevzu sadece bir aşk romanı yazayım araya da üç beş tarihi olay sıkıstırayım değil. Kitabın sonunda kendinize soruyorsunuz "Ders alabildik mi?"

Kitaptan minik bir alıntı:
Işte, köyden 10 yumurta ile çıkan çocuğun öğretmen, subay, mühendis, milletvekili, hatta Cumhurbaşkanı olabildiği yönetime Cumhuriyet denir evladım.

[Hatice Özışık · Rating 3 out of 5]

Konusu harika ancak kurgu çok zorluyor bir yetiskini, orta okulda okusam daha farklı hissederdim büyük ihtimal, sürekli tarih dersindeymişcesine romanın içine yedirilememiş bilgiler diyalog olarak sunulmuş, şuan Adsız Roman'a basladım hatta onu da bitirmek üzereyim, aynı kurgusuzluk orada da söz konusu malesef, elinde harika bir konu var yazarın, ancak anlatım tarzı tarih dersi şeklinde, roman olarak okuyamıyorsunuz,

[Duygu · Rating 4 out of 5]

Roman mı belgesel mi kafa karışıklığı yaratıp fazla romantik bir hikaye üzerinde kurgulanmış olması edebi olarak zayıf kalmasına yol açsa da köy enstitüleri dönemini okuru sıkmadan anlatması çok kıymetli.

[Kozmokitap · Rating 5 out of 5]

Kitap hakkında fazla söze gerek yok , kesinlikle okunması gereken kitaplardan birisi diyorum....

[Ayca Budak · Rating 5 out of 5]

Herkesin okuması gereken bir kitap bazı yerleri bitmesin diye iki defa okudum ama yinede hızlıca bitti.

[Necla Tatlidede · Rating 5 out of 5]

Muhtesem bir kitap. Kaleminize saglik. Nerden nerelere gelen bir ulke. Cok uzucu cok.

[Saliha Serin Aras · Rating 5 out of 5]

Çok iyi bildiğim bir ülke gerçeği.Kah severek ,kah üzülerek okudum.Yazarın dili oldukça akıcı.

[vio · Rating 4 out of 5]

4 / 5

Kitap köy enstitüleri ile ilgili olan süreçleri anlatıyor.

Kitabın konusu çok güzel.Köy enstitüleri hakkında pek bir bilgim yoktu kitap sayesinde bir sürü şey öğrendim.Ama bu bilgiler bazemen bana fazla geldi, kitapla olan bağımı kopardı.

Fikret ve Nedret Öğretmenin sevdası çok güzeldi ✨️ Sabia ve Tarık'ın aşkı bana çok geçmedi o yüzden onları pek sevmedim.

Kitabın sonu oldu bittiye geldi gibi bana.Tüm olaylar son sayfalara kaldı.Daha detaylı anlatılsa hoşuma gidecek konu hemen geçildi o yüzden puan kırdım.

Köy enstitüleri hakkında bir şeyler öğrenmek ve o zamanki sosyal ve siyasal durum hakkında da bilgi sahibi olmak isteyen ama tarih kitabı okumayı sevmeyenler bakabilir :)

[Goksu · Rating 5 out of 5]

Mukemmel bilgilerle donatilmis surekleyici bir roman

[Cansu Dursun · Rating 5 out of 5]

Son derece çarpıcı konulara parmak basan, kesinlikle çok şey öğrendiğim ve tarihi farklı bir perspektiften bakmamı sağlayan bir kitap oldu. Yazarın kalemini çok beğendim.

[Esra · Rating 5 out of 5]

Anlatımı akıcı , samimi, anın içinde siz varsınız gibi yaşatıyor.. çok sevdim tekrar okunacak kitaplardan

[Feyza · Rating 5 out of 5]

Edebi anlamda da öğreticilik anlamında da çok tatmin edici bir kitap. Gerçi öğrenilen şeyler her ne kadar insanı kahretse de gerçekler acıdır.
Kesinlikle herkes okumalı yazarın kalemine sağlık.

[Şennur · Rating 5 out of 5]

“Keşke” dememek için her okunması gerken tarih anlatan bir kitap