Eindelijk volwassen

by Frits de Lange

Frits de Lange biedt in ‘Eindelijk volwassen’ een even tegendraads als inspirerend verhaal over ouder worden.

‘Ik wil met dit boek een voorstel doen voor een ander script voor de tweede levenshelft, dat je helpt om er zin in te krijgen.’

Geloof je in het ideaal van de leeftijdsloze oudere? Of zie je ouderdom vooral als verval? Waar het eerste beeld een illusie verkoopt, is het tweede een domper. Frits de Lange geeft een eigenwijs derde scenario: de wijze oudere. In de tweede levenshelft leren we onszelf beter kennen en relativeren. Dat helpt je om met meer compassie naar de wereld te kijken, je in te spannen voor toekomstige generaties en minder bang te zijn om te sterven.

224 pages, Paperback

Published February 1, 2021

About the author

Frits de Lange is hoogleraar ethiek aan de Protestantse Theologische Universiteit (Groningen). Daarnaast doceert hij o.a. aan de filosofische Academie op Kreta. Regelmatig schrijft hij voor Trouw en op zijn naam staan verschillende boeken.

Reviews

[Peter A. van Tilburg · Rating 5 out of 5]

Frits de Lange zet een positief lichtvoetig en gedegen verhaal neer over de fase na de pensionering in iemands leven. In deze fase vallen allerlei kaders weg na het arbeidszame leven en is het een uitdaging je leven opnieuw uit te vinden. De Lange pleit niet voor de sportieve oudere noch voor de behoeftige oudere, hoewel hij beide aspecten zeker onderkent als belangrijk respectievelijk realistisch, maar hij pleit voor de derde weg namelijk de wijze oudere.
Als wijsheid definieert hij naast de breedte van een open geest en de focus van iemand die weet wat hij wil ook de diepte van het zelfinzicht. Dat is in staat zijn jezelf te beoordelen, afstand nemen van je eigen perspectief en erkennen dat het universum niet alleen om jou draait. Je hebt je leven maar voor een deel in de hand. Kortom ‘zelfkennis die uitmondt in relativering van het egoperspectief’. Je komt los van jezelf,
Mensen herkennen het beeld van ‘opgaan, blinken en verzinken’ vaak niet maar zoals Ingrid Bergman zei ‘ ouder worden lijkt op het beklimmen van een berg, je raakt een beetje buiten adem maar het uitzicht wordt mooier’. Op zo’n manier ervaar je het latere leven niet als verval maar als groei. Tornstamm gebruikte de term gerotranscendentie om aan te geven dat ouderen grenzen slechten die hen in het eerdere leven beperkten. Zoals Bertrand Russell het omschrijft: ‘het individuele mensenbestaan moet zijn als een rivier: eerst smal tussen nauwe oevers hartstochtelijk voortsnellend langs keien en watervallen, geleidelijk wordt de rivier breder, de oevers wijken terug, het water stroomt kalmer, en uiteindelijk zonder zichtbare onderbreking stroomt het in zee waar het zijn individualiteit pijnloos opgeeft’. In de zelftranscendentie ben je volgens Tornstamm 1. Minder bezig met jezelf 2. Meer verwant met voorgaande generaties, minder bezig met huidige sociale conventies 3, Meer verbonden met het universum en tijd, ruimte leven en dood wordt meer als mysterie gezien.
In het leven is zelfsturing belangrijk maar je moet je realiseren dat de omstandigheden wisselend zijn daar moet je je aan aanpassen, verder moet je passende idealen kiezen dat betekent dat je iets anders niet kunt (idealen zij doelen die je gedrag sturen), tenslotte moet je niet dezelfde willen blijven soms moet je jezelf ‘opnieuw uitvinden’.
Het pad van wijsheid loopt via zelfrelativering via zelfverruiming naar zelfonthechting. Uiteindelijk geloof je in die zin nergens meer in ook niet in jezelf. Zelfverruiming: je leert voor elke werkelijkheid open te staan. Zo ontwikkel je een open bewustzijn (Duintjer). Uiteindelijk leidt dat naar zelfonthechting ‘het opgeven van de eigen wil voor het universum’ De angst voor de dood verdwijnt dan ook.
Wijsheid wordt zichtbaar door een aantal dingen: Wie wijs wordt is in de eerste plaats nederig. Vernedering en erkennen dat je dingen niet meer kunt is de weg naar nedrigheid. Het natuurlijke egocentrisme laat je zo geleidelijk los. Een tweede manier is dat een wijs iemand meer met de toekomst van volgende generaties bezig is. Het derde kenmerk van de wijze oudere is minder angst voor de dood.

Dit boek helpt me om nu ik ouder wordt de wereld minder om mezelf te laten draaien, deels gaat dit vanzelf, deel kan ik dit ook sturen. Het is fijn om in deze fase mezelf weer opniuw uit te vinden en flexibel te zijn. Een knap geschreven boek met toch ook wel veel open einden. Als christen denk ik wel eens waarom moet ik mijn ego kleiner maken in de eeuwigheid heb ik die toch ook nodig maar het gaat denk ik om het belang wat je hecht aan je ego dat moet kleiner worden. Je identiteit blijft wel belangrijk denk ik.

[Boudewijn Hogeboom · Rating 2 out of 5]

Tja. Er komen veel theorieën langs en begrippen zonder dat ik een lijn kan ontdekken. Het begint al met de titel. Eindelijk volwassen, de wijsheid van de tweede levenshelft. Het wordt mij niet duidelijk waarom dat ‘eindelijk’, waarom het ‘volwassen’, de zelfverantwoordelijke zelfbepaling, alsof dat gereserveerd wordt voor de ‘leeftijdsloze oudere’. En ‘tweede levenshelft’ terwijl de schrijver in het boek het heeft over ‘kwart’, of heel andere indelingen aanhaalt. En de ‘wijsheid’? De Lange haalt juist onderzoek aan waaruit blijkt dat wijsheid of het gebrek eraan eerder een persoonskenmerk is dan een verworvenheid van leeftijd. Oké, wel kennis en ervaring kunnen bijdragen, maar dat heeft meer met openheid en nieuwsgierigheid te maken dan met leeftijd. Zo ook het beeld van de zeiler. Dat geldt voor iedere levensfase. En ineens komt dan het ego om de hoek. Ook leuk, maar waarom hier? Zo is ieder hoofdstuk, veel op zich interessante schrijvers en onderzoeken die hij aanhaalt, maar een lijn? Een conclusie? Typerend is het eerste hoofdstuk. De inleiding, waarin per hoofdstuk beschreven staat wat er aan bod komt. Een zwaktebod.
Maar misschien begint het al bij de eerste zin van het voorwoord. “Over wijsheid het ik altijd al een boek willen schrijven “. Wijsheid. Iets meer focus en minder levensfasen had een boeiender boek opgeleverd.

[Rinie Altena · Rating 5 out of 5]

Leuk boek dat aan het denken zet over 'wat te doen' met de laatste levenshelft.

[Reader aart · Rating 5 out of 5]

Mooi boek over groeien in wijsheid in de laatste levensfase.

[Piet · Rating 5 out of 5]

Mijn leeservaring: https://bit.ly/3kKkufl

[Karen · Rating 4 out of 5]

Met genoegen gelezen. De nodige visies op ouder worden passeren de revue, vanuit verschillende invalshoeken en levensovertuigingen. Ook veel aandacht voor wetenschappelijk onderzoek. Het heeft mijn denken over oud worden en de laatste periode van je leven op een positieve manier op gang gebracht. Vooral het idee dat ouderdom geen 'afrondende fase' is waarin je balans opmaakt en afsluit, maar een nieuwe eigenstandige fase in je leven met eigen mogelijkheden. Als je bezig bent met dit thema: aanrader.