21 ρωγμές στην επίσημη ιστορία για το 1821

by Σπύρος Αλεξίου

«Ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια στην εξουσία είναι ο αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη». – Μίλαν Κούντερα

Με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821, το επίσημο αφήγημα επιδιώκει να αναστήσει στερεότυπα που η ιστορική έρευνα αποδόμησε. Οι 21 ιστορίες του βιβλίου επιδιώκουν να συμβάλουν στην αποδόμηση αυτή. Οδηγός τα λόγια του ∆. Σολωμού, πως «το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικό ό,τι είναι αληθινό» και όχι ό,τι συγκυριακά βολεύει την κυρίαρχη τάξη.

Στις μικρές αυτές αφηγήσεις πρωταγωνιστούν αγωνιστές της Επανάστασης που περιφρονεί η επίσημη ιστορία, όπως οι Βλαδιμηρέσκου, Βασιλείου, Καρατζάς, Οικονόμου, Λογοθέτης. Μεγάλες αλλά και αμφιλεγόμενες προσωπικότητες του Αγώνα, όπως, μεταξύ άλλων, οι Μαυροκορδάτος και Καραϊσκάκης, παρουσιάζονται µέσα από τα πραγματικά γεγονότα και τις αντιφάσεις τους χωρίς αγιογραφίες ή δαιμονοποιήσεις.

Κρυμμένες αλήθειες της Επανάστασης που έχουν αποσιωπηθεί ή παραποιηθεί επιχειρείται να ανασυρθούν από τη λήθη και τη δια­στρέβλωση. Η εξαφάνιση της Φιλικής Εταιρείας, τα περιβόητα δάνεια και γενικότερα η πολιτική των Μεγάλων Δυνάμεων απέναντι στον Αγώνα. Η στάση των προυχόντων απέναντι στους πρόσφυγες, µετά τη σφαγή στα Ψαρά, αλλά και στο πολιορκημένο Μεσολόγγι, το «ιστορικό πρόβλημα» που ακούει το όνομα Καποδίστριας. Ιστορίες όπως του Πατσίφικο και του Παπουλάκου που ακολουθούν χρονικά την Επανάσταση, αλλά συνδέονται µε χίλια νήματα μαζί της.

200 χρόνια μετά, ένα φάντασμα συνεχίζει να πλανιέται…

Genres: History

296 pages, Paperback

First published March 8, 2021

About the author

Ο Σπύρος Αλεξίου γεννήθηκε στην Αθήνα. Είναι απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας. Εργάζεται ως φιλόλογος στην ιδιωτική εκπαίδευση και ως επιμελητής εκπαιδευτικών βιβλίων. Είναι συνεργάτης της ιστοσελίδας kommon.gr.

Reviews

[Pavlos Pant · Rating 5 out of 5]

Ιστορικά παραλειπόμενα από την περίοδο πριν και μετά την Επανάσταση αλλά φυσικά και κατά τη διάρκεια αυτής. Είναι γνωστό ότι η επίσημη Ιστορία της επανάστασης όπως την μαθαμε είναι γεμάτη ανακριβειες και ψέματα, μύθους για κρυφά σχολεία, παλαιών Πατρών Γερμανούς που κήρυξαν δηθεν την επανάσταση από μοναστήρια και τόσα άλλα. Το βιβλίο ρίχνει φως σε πολλές άγνωστες πτυχές της Ιστορίας και αντιπαραβάλλει τις ομοιότητες του τότε με το τώρα, οι οποίες είναι εκπληκτικά πολλές. Μπράβο στο συγγραφέα γιατί ζούμε σε μια εποχή που αναζητούμε την αλήθεια με τα κυάλια

[Eirini Zazani · Rating 4 out of 5]

Θέλει κότσια ένα τέτοιο βιβλίο, γτ πρέπει να είσαι έτοιμος να ξεμάθεις και να κρίνεις εθνικά αφηγήματα, τα οποία αποτελούν κομμάτι της ταυτότητάς σου. Ουσιαστικά, πρέπει να αυτοπροσδιοριστείς μετά από ένα τέτοιο ανάγνωσμα. Τα πράγματα δυσκολεύουν, όταν καλείσαι να διδάξεις την επίσημη Ιστορία, γτ ξέρεις ότι εμπεριέχει διαστρεβλώσεις κι απισιωπήσεις. Μπράβο στον συγγραφέα για την έρευνα και την παράθεση τόσο πλούσιας βιβλιογραφίας/ δικτυογραφίας.

[Nikos Minopetros · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο μου θύμισε την επιλογή του κινηματογραφικού Neo στην πρώτη ταινία του matrix όπου και βάση αυτής ξεκίνησε αυτή η υπέροχη τριλογία. Έχεις να επιλέξεις μεταξύ δύο χαπιών, με το ένα παραμένεις στην άγνοια αλλά και συνάμα στην ασφάλεια της καθημερινότητας σου, ενώ με το άλλο σου αποκαλύπτεται η αλήθεια που όμως είναι τραγικά δυσάρεστη. Κάπως έτσι και το βιβλίο αυτό φωτίζει πρόσωπα και καταστάσεις για την επανάσταση που προκαλούν επιεικώς θλίψη... Το ουσιαστικά στενάχωρο βέβαια είναι η τραγική ομοιότητα των γεγονότων με το σήμερα. 200 χρόνια μετά!

[Michael Kotsarinis]

Παρουσιάζει κάποιες πτυχές της ιστορίας άλλες περισσότερο, άλλες λιγότερο γνωστές και θέτει κάποια σοβαρά ερωτήματα αλλά η ιδεολογική φόρτιση και η συνεπακόλουθη αξιολόγηση και ερμηνεία των γεγονότων δεν μπορώ να πω ότι με ικανοποίησαν.

[Pavlina Soteriou · Rating 5 out of 5]

Ένα βιβλίο που πρέπει να διαβάσουμε όλες και όλοι!

[Akis Kostopoulos · Rating 3 out of 5]

Ενώ αποτελεί μια σημαντική προσθήκη για σχετικά άγνωστα γεγονότα της συγκεκριμένης περιόδου... Δυστυχώς ο συγγραφέας πέφτει στην παγίδα των όσων κατηγορεί την επίσημη και μη ιστοριογραφία....ουσιαστικά χρησιμοποιεί τις καταστάσεις που εξιστορεί για να περάσει τις δικές του πολιτικές και όχι μόνο αντιλήψεις. Η εξιστόρηση των γεγονότων είναι πολλές φορές αποσπασματική και η ανάλυση τους ξεκάθαρα μη αντικειμενική και μια αξιοπρόσεκτη προσπάθεια τελικά παραμένει μια απλή πηγή για αναζήτηση περισσότερων λεπτομερειών και όχι ένα σημείο αναφοράς...

[αννα σγουρου]

η άλλη ματιά ή η άλλη όχθη..
η δύναμη κι η αξία της διαλεκτικής

[Konstantinos Mindcrimek · Rating 4 out of 5]

Σε κάθε γωνιά του πλανήτη το επίσημο αφήγημα δεν ταυτίζεται πάντα με τα αληθινά γεγονότα. Στερεότυπα, μύθοι, αποσιώπηση γκρίζων σημείων, μεγαλοποίηση άλλων και γενικά όλα όσα χρειάζεται κάθε έθνος για να στηρίξει το επίσημο αφήγημα. Η παρουσίαση της Ελληνικής Επανάστασης στη σχολική εκπαίδευση δεν διαφέρει και πολύ και αυτό φυσικά έχει σαν αποτέλεσμα να διαμορφώνεται μια συγκεκριμένη στρεβλή εικόνα για τον πολύ κόσμο και επειδή ελάχιστοι θα συνεχίσουν να διαβάζουν ιστορία μετά το σχολείο, θα μηρυκάζουν την άγνοια τους μέσα από τις κλασικές ταινίες εποχής που παίζουν κάθε φορά που πλησιάζει εθνική επέτειος και παρουσιάζουν μόνο ήρωες που πάλεψαν για την απελευθέρωση με λάβαρο την εθνική ομοψυχία και ενότητα. Ελάχιστοι άγγιξαν την κοινωνική διάσταση της Επανάστασης ή προχώρησαν σε ταξική ερμηνεία, αλλά όσοι ήθελαν να πάνε πέρα από τον Παπαρρηγόπουλο, έπρεπε να διαβάσουν τον ιστορικό Γιάννη Κορδάτο αλλά και το «Το 21 κι η αλήθεια» του Σκαρίμπα, αλλά από την μεταπολίτευση και μετά άρχισαν να βγαίνουν συνεχώς στο φως κείμενα που εστίαζαν στους εμφυλίους πολέμους, τον ρόλο των μεγάλων δυνάμεων, των Φαναριωτών, των κοτζαμπάσηδων και άλλων που είτε δεν ήθελαν καν την αλλαγή του status quo, είτε κοίταξαν πως θα ωφεληθούν οι ίδιοι από την αλλαγή.

Στο βιβλίο του Σπύρου Αλεξίου παρουσιάζονται πρόσωπα και γεγονότα που η ιστορική έρευνα αποδόμησε (ήτοι δεν κρίνει ο ίδιος μέσα από υποθέσεις, γράφει για πράγματα που ξέρουμε πως υπάρχουν αλλά τζιζ, φτου κακά, ας μη μιλάμε καλύτερα γι’ αυτά) και έχει οδηγό τα λόγια του ∆. Σολωμού, πως «το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικό ό,τι είναι αληθινό» και όχι ό,τι συγκυριακά βολεύει την κυρίαρχη τάξη.

Με κείμενο ευανάγνωστο το βιβλίο του Αλεξίου απευθύνεται στο ευρύ κοινό και είναι χωρισμένο σε 21 μικρά κεφάλαια. Εστιάζει είτε σε συγκεκριμένες πτυχές της Επανάστασης (εξαφάνιση Φιλικής Εταιρείας, τη στάση των προυχόντων απέναντι στους πρόσφυγες μετά τη σφαγή στα Ψαρά, τα δάνεια του αγώνα κα), είτε σε πρόσωπα που δεν ακούμε συχνά, όπως οι Βλαδιμηρέσκου, Βασιλείου, Καρατζάς, Οικονόμου, Λογοθέτης, ενώ σίγουρα ενδιαφέρον παρουσιάζει και η χωρίς δαιμονοποίηση ή αγιοποίηση αναφορά σε γνωστά πρόσωπα όπως οι Μαυροκορδάτος και Καραϊσκάκης.

[Σταματία Τσελίκου · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικό ,τεκμηριωμένο,εύστοχο.