Jump to ratings and reviews
Rate this book

De heks van Limbricht

Rate this book
Limbricht, nabij Sittard, eind zeventiende eeuw. Haar leven lang is Entgen Luijten gewend haar eigen weg te gaan, in familiekwesties, in zaken en in de liefde. Ze wordt daarin gesteund door een grote kennis van de natuur, die ze ook regelmatig aanwendt om haar dorpsgenoten te helpen. Maar dan wordt ze vanwege een paar ongelukkige voorvallen beschuldigd van hekserij. De kasteelheer is gebrand op een bekentenis, waarvoor hij gebruikmaakt van alle middelen die de inquisitie hem ter beschikking stelt. Maar wat als Entgen tegen alle verwachtingen in standhoudt?

De heks van Limbricht is een op feiten gebaseerde roman over de moed, eigenzinnigheid en het politieke bewustzijn van een ongetemde vrouw. Haar proces in 1674, waarvan alle stukken bewaard zijn gebleven, verloopt anders dan iedereen had kunnen voorspellen.

256 pages, Paperback

First published May 5, 2021

123 people are currently reading
2388 people want to read

About the author

Susan Smit

46 books147 followers
Susan Smit (1974) groeide op in Noordwijk en werkte tien jaar als fotomodel in binnen- en buitenland. Op haar zesentwintigste studeerde ze af in Culturele Studies, met als hoofdvak Nederlandse Taal- en Letterkunde, aan de Universiteit van Amsterdam. Ze woont met haar kinderen Linde en Goof in Amsterdam en is getrouwd met journalist Onno Aerden. Ze beschouwt spiritualiteit en literatuur als haar grootste passies.
Toen ze in 2000 een artikel schreef over moderne heksen werd ze gegrepen door het fenomeen. In het jaar dat volgde, deed ze research naar de geschiedenis van deze eeuwenoude religie, stortte zich in rituelen en leerde werken met magie en kruiden. Uiteindelijk liet ze zich inwijden als heks. Over haar ervaringen schreef ze het boek Heks. Een magische reis door de westerse spiritualiteit, dat in 2001 uitkwam.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
1,319 (26%)
4 stars
2,356 (47%)
3 stars
1,069 (21%)
2 stars
199 (4%)
1 star
18 (<1%)
Displaying 1 - 30 of 515 reviews
Profile Image for Dolf Patijn.
796 reviews53 followers
June 8, 2021
De heks van Limbricht is een toegankelijk boek over een vreselijk onderwerp. Entgen Luijten is een sympathieke, sterke, intelligente vrouw die voor zichzelf opkomt en geen man nodig heeft om haar leven te kunnen leiden. Dat maakt haar verdacht in de ogen van de kleinzieligen en zorgt ervoor dat ze als heks wordt aangeklaagd.
Dit boek is gebaseerd op een waargebeurd verhaal en het maakt indruk. We leren Entgen kennen op het moment van arrestatie waarna we afwisselend haar proces meemaken en over haar leven tot dan toe lezen. Ik ben atheïst en heb altijd al gevonden dat op bijbels de waarschuwing moet komen te staan: "georganiseerde religie maakt meer kapot dan u lief is" en wordt daar door dit soort verhalen alleen maar in gesterkt.

Het is een boek dat moeilijk is weg te leggen en na lezing zit Entgen nog steeds in mijn hoofd. Jammergenoeg zijn er landen waar vrouwen (en ook mannen) die anders zijn zoals bijvoorbeeld albino's in sommige Afrikaanse landen, nog steeds als heks worden vermoord.
Zelfs in onze "beschaafde" westerse wereld hebben vrouwen het nog steeds moeilijk. Denk alleen maar aan de #metoo beweging maar ook aan het feit dat vrouwen minder betaald krijgen wanneer ze hetzelfde werk doen als mannen. We zijn er nog niet.

In ieder geval is Entgen Luijten's verhaal weer onder de aandacht gebracht, opdat wij nooit zullen vergeten dat zoveel sterke, wijze vrouwen zijn vermoord uit bijgeloof en vrouwenhaat. Wie weet hoeveel verder we zouden zijn met de wetenschap als deze vrouwen die werden vermoord en de vrouwen die in de eeuwen na hen niet voor vol werden aangezien een kans hadden gekregen.
Profile Image for Sasha.
314 reviews51 followers
September 10, 2021
4,5 sterren. Wauw, ik ben ontzettend onder de indruk. Dit boek maakt je ervan bewust dat vrouwen in die tijd geen enkel recht hadden. Als je ook maar een beetje onafhankelijk overkwam (en dacht) dan werd je totaal niet (meer) gerespecteerd. Dit waren geen heksenjachten maar vrouwenjachten. Entgen was een feministe, zij ging tegen het patriarchaat van de kasteelheer in en dat werd haar niet in dank afgenomen. Een waardevol verhaal en een prachtig eerbetoon aan deze sterke en onafhankelijke vrouw. Ik zal dit boek nog vaak herlezen.
Profile Image for Marcella.
1,333 reviews84 followers
September 27, 2021
Een zoektocht op Google naar de naam Engten Luijten levert een eerste beeld op van de zeventiende-eeuwse vrouw die in De heks van Limbricht centraal staat; het laatste Nederlandse slachtoffer van de heksenvervolgingen. Entgen was één van de ongeveer 30.000 tot 60.0000 mensen – van wie circa 80 procent vrouw was – die werd blootgesteld aan gruwelijke martelingen met een betekenis, en uiteindelijk de dood als gevolg. De aantekeningen van de beschuldigingen tegen Entgen en het proces zijn bewaard gebleven en vormen de bron voor De heks van Limbricht.

Maar in dit boek gaat Susan Smit verder; zij beschrijft de vrouw achter de overgebleven documenten. Het resultaat is een schrijnend en intens maar ook zeer persoonlijk beeld van een vrouw die werd bestempeld als heks. Na afloop voelt het alsof je Entgen zelf kent, of in ieder geval herkent.

Lees verder op www.booksandmacchiatos.com!
Profile Image for Jordy.
166 reviews14 followers
July 27, 2023
Wat een geweldige historische roman! Alles wat is geschreven, is feitelijk te controleren of wordt door de schrijfster onderbouwd met soortgelijke gevallen in de omgeving en door de brede historische context te schetsen. Geen middel is onbeproefd gelaten om het probleem van afstand in de tijd te overbruggen.

Niet alleen de persoon van Entgen krijgt alle nodige belichting, ook de personen in haar directe omgeving krijgen de nodige aandacht waardoor de lezer een goed inkijkje in de karakters van de mensen krijgt. Voor mij was de persoon van Halbach tekenend voor de tijden die langzaam maar zeker veranderden; hij stapt als verlengstuk van de 'oude' opvattingen van de kerk het proces in en raakt langzaam maar zeker overtuigd van de onschuld van Entgen. Door het verhaal heen begint hij ook steeds meer in zijn rol te groeien als advocaat en als vertrouwenspersoon.

Ook de dubbele vertelwijze is een slimme keuze van de schrijfster, de vertelster is vanuit haarzelf aan het vertellen en daarbij leeft ze zowel in het heden als in het verleden. De lezer krijgt de achtergrond van Entgen te lezen waarin ze werd beschuldigd van hekserij: sociaal isolement, omgang met de natuur, eigen opvattingen over het geloof en de 'nieuwe' medische wereld. Dit zijn inderdaad enkele hokjes die werden afgetikt om oudere vrouwen van hekserij te beschuldigen en te berechten, die door de schrijfster zweverig en tegelijk glashelder uiteen zijn gezet.

Een serieuze aanrader! Ook voor mensen die in principe niet veel met non-fictieve werken hebben, leest dit boek snel weg.
Profile Image for Paulien.
232 reviews14 followers
July 2, 2024
Het levensverhaal van Entgen Luijten, de vrouw die als laatste "heks" in Nederland werd vervolgd, heeft Susan Smit met veel respect opgeschreven. Af en toe vond ik het verhaal in de flashbacks naar haar eerdere leven wat traag lezen. Hoe dichter naar het einde, hoe trager ik het persoonlijk vond gaan.

Het boek heeft me wel tot denken gezet: wat als de heksenvervolgingen nu nog aan de gang waren? Hoe groot zou de kans zijn dat ik dan in de beklaagdenbank word gezet? En zou ik dan net zo moedig zijn als Entgen?
Profile Image for Amarins.
11 reviews6 followers
August 8, 2021
Niet de grootse meeslepende roman die het beloofde te zijn, maar op zich wel een makkelijk weglezend historisch drama. De vorm is origineel gevonden, met een soort raamvertelling op basis van herinneringen. Storend is dat sommige gebeurtenissen wel heel erg clichématig verteld worden. Het hoort bij de stijl van de auteur om wat zweverig in allerlei details te vervallen, het maakte het verhaal voor mij veel te langdradig en haalde veel van de charme die het boek in de basis heeft, weg.
Profile Image for Merel Wildschut.
134 reviews682 followers
January 10, 2022
Ik begon een beetje sceptisch aan dit boek want “een boek over heksen is sowieso niks voor mij.” Nou, dat bleek ik toch mis te hebben. Ik vond het een meeslepend verhaal over een eigenzinnige, sterke vrouw en dat sprak me juist heel erg aan. Zo zie je maar weer: soms moet je echt uit je comfortzone stappen en je laten verrassen!
Profile Image for Manda.
112 reviews18 followers
December 29, 2021
Ik zat regelmatig kwaad op de fiets terwijl ik naar dit boek luisterde en me opwond over de oneerlijkheid die er was. Sterk verhaal wat soms misschien te veel zijpaadjes nam of beetje cliché onderdelen had, maar eigenlijk stoorde dat niet erg. Dat het maar bekend mag worden dat zoveel gewone, sterke, moedige vrouwen, die gewoon hun eigen ding deden zonder anderen lastig te vallen, zo onrechtvaardig werden behandeld.
Profile Image for De Rijdende Boekenwurm.
381 reviews24 followers
December 12, 2024
De op feiten gebaseerde roman 'De heks van Limbricht' heb ik na ongeveer een kwart even weggelegd. Ik kon niet in het verhaal komen, na een paar dagen ben ik er verder in gaan lezen en las hem toen in een ruk uit. 'De heks van Limbricht' krijgt drie sterren.

Het verhaal speelt zich af rond 1674 en gaat over Entgen Luijten, een vrouw die ongetemd is. Entgen werkt met kruiden en let goed op de natuur. Dan word ze verdacht van het zijn van een heks en word ze opgepakt.

'De heks van Limbricht' is geschreven vanuit het oogpunt van Entgen Luijten. Er lopen twee tijdlijnen door elkaar heen, die van vroeger en de tijd rond haar terechtstelling, dat is even goed opletten. Langzaam word duidelijk hoe Entgen buiten de gemeenschap valt en er wordt goed beschreven hoe er in die tijd omgegaan werd met, in hun ogen, een heks.

'De heks van Limbricht' is geschreven door Susan Smit en heeft zich verdiept in de geschiedenis van de hekserij.

Instagram: @de_rijdende_boekenwurm
Profile Image for Maartje J..
266 reviews
November 2, 2021
Tip voor als je het boek gaat lezen: gun jezelf een paar aaneengesloten uren leestijd!
Ik pakte het boek op en na zo'n 30 pagina's zat ik in het verhaal en wilde weten hoe het de hoofdpersoon verging.

Het boek is een aangrijpend verhaal over heksenvervolging. Susan Smit slaagt er in op basis van rechtbankverslagen een van de slachtoffers een gezicht te geven en je haar verhaal te laten beleven. In het persoonlijke nawoord deelt de auteur haar blik op heksenvervolging. " De heks belichaamt een vrouw met macht, die bevrijd is van alle overheersing en beperking. Zij is de ongehoorzame of ongebondene te midden van een patriarchaat....... .....Goedbeschouwd waren heksen de eerste feministen."
Profile Image for Marco.
627 reviews32 followers
June 7, 2022
Uitstekende op feiten gebaseerde historische roman. De tijdgeest waarin religie de aanjager is van vrouwenonderdrukking is perfect gevangen.
Profile Image for Carla.
808 reviews
July 9, 2024
Heftig verhaal, goed verwoord door Susan Smit.
Ik had dit boek al een tijdje in mijn "Want to read"-lijst staan. Het werd boek van de maand bij de Fanatieke Nederlandse lezers, dus een duwtje in de rug het boek op te pakken. Ik las het als audioboek en had daar geen spijt van, want ik heb het bijna aan een stuk door uitgeluisterd. Het verhaal greep me aan en ik leefde mee met Entgen Luijten. Susan Smit verweeft 'heden' en 'verleden' (vanuit Engten gezien, het verhaal speelt zich af in de zeventiende eeuw) op een manier die goed te volgen is. Door die opbouw weet je wat er gaat komen, maar gebeurt het niet teveel tegelijk en vond ik de vreselijkheden hanteerbaar.
Wat mij bijblijft is hoe alles (bewijzen van hekserij) wordt verdraaid en zonder echt bewijs aangenomen. Het is makkelijker iemand die anders is de schuld te geven van wat mis gaat, terwijl de schuld soms echt bij de persoon zelf lag. Het hele 'anders zijn' (als vrouw: mondig, alleen en zelfstandig, niet gelovend) gewoon gevaarlijk, want volgens mij loopt geen enkele beschuldiging van hekserij goed af.
Indrukwekkend boek, een aanrader.
Profile Image for Pieter Serrien.
Author 13 books144 followers
May 25, 2025
zeer sterke historische roman, met een solide historische basis en een straf uitgewerkt hoofdpersonage. Misschien is de feministische boodschap soms wat anachronistisch, maar de heksenjacht was dan ook echt diep geworteld in een vrouwenhaat. Een dikke 4 * en daarom hier op Goodreads 5 🙂
Profile Image for Floor tussendeboeken.
647 reviews111 followers
October 21, 2024
Poeh, wat een verhaal en wat een sterke vrouw was Entgen toch. Haar tijd ver vooruit qua gedachtegoed en dat leverde haar helaas een heksenproces op. Het blijft schrikbarend hoe er destijds over vrouwen gedacht werd en dat dat, vandaag de dag in bepaalde kringen nog steeds aan de orde is. Hoewel niet alles over Entgen helemaal feitelijk bekend is, is haar proces dat wel en ik vind dat Susan Smit een waardige invulling heeft gegeven aan haar levensverhaal.
Profile Image for Juliska.
63 reviews4 followers
June 17, 2021
En opeens pof! Een abrupt einde, dat heel gemeen was :(
Profile Image for Harmke.
555 reviews29 followers
May 15, 2022
Een 'heksenproces' vanuit het perspectief van de vermeende heks. Mooi beschreven en ook boosmakend. Wat een onrechtvaardigheid tegenover vrouwen-met-een-mening!
En wat ik mij daarna gelijk afvroeg: hoeveel anders kijken wij nu aan tegen vrouwen-met-een-mening?
Profile Image for Susy.
1,352 reviews162 followers
July 24, 2024
3.5 stars
The end came a bit abrupt but at the same time (maybe because of it being abrupt) it felt like a strong ending. The constant switch of time period, something I often like, in this book took me out of the story, making it a bit tedious/longwinded and resulting in a bit of an uneven pace. I think I would've liked it better were it written in chronological order, building up to a climax.
What Entgen had to go through, and many women in that time, was plain horrible. Her courage and perseverance was very admirable and impressive. How frustrating that it really doesn't matter what you do or say, everything will be distorted according to the ideas and believes of the powerful, in this case men.

Characters 8
Atmosphere 8
Writing Style 7
Premise 7
Execution/Plot 6
Execution/Pace 6
Execution/Setup 6
Enjoyment/Engrossment 6
Narration 7
Profile Image for Lisette Smits.
30 reviews
February 12, 2022
Heel veel 21e eeuwse inzichten in het hoofd van een 17e eeuwse vrouw geplant. Natuurlijk is het historische fictie, maar dit is wel heel veel over- interpreteren.. Het staat het boeiende verhaal in de weg.
Profile Image for Bianca.
514 reviews6 followers
May 31, 2021
Ik had er meer van verwacht. Als ik van alles wilde weten over kruiden en zaaigoed, had ik wel 'De moestuin voor Dummies' gekocht.
Profile Image for Laura.
1,280 reviews43 followers
April 7, 2024
Magnifique ! Un superbe roman historique qui s'inspire directement d'une histoire vraie. C'est passionnant, et terrifiant à quel point les femmes libres sont dangereuses aux yeux des hommes...
Profile Image for Martina.
421 reviews10 followers
October 16, 2022
Ik vond het een heel bizar verhaal! Ik had veel medelijden met Entgen, en werd r een beetje triest van het boek. Hoe onterecht en wat een geluk dat we nu ruim 500 jaar later leven zonder heksenvervolging. Waarschijnlijk had ik anders op de brandstapel beland 🙈
Profile Image for Jettie Kouwen.
74 reviews
March 13, 2025
Zelfstandige vrouw? Uitgesproken vrouw? Schrandere vrouw? Heks!
Een zoveelste smet op het blazoen van de kerk. En dan zijn er nog mensen die vragen of feminisme nodig is.
Sterk beschreven en prachtig verwoord.
Meteen maar een bezoek aan het kasteel van Limbricht gepland.
Profile Image for Kirsten Gorter.
260 reviews30 followers
February 6, 2023
Prachtige, historische roman (en ik ben niet zo van de historische verhalen) Susan schrijft fijn. Het thema is goed en verhaal is schrijnend. (Waargebeurd)
Profile Image for Willemijn.
255 reviews
June 8, 2025
1st reread
(08-06-2025)

Tomorrow, I am going to an event at which Susan Smit and other authors will be giving a lecture and signing books. So, I had to give this one a reread. I still love this book and am very much in awe of the storytelling.


Original review
(29-04-2024)

Okay... This book genuinely moved me in a way I didn't expect. I've been interested in reading more about witch trials for a while now. Specifically, the Dutch witch trials. And this book did not disappoint!

Let me start by saying that I loved how the story was structured. Entgen (the woman who is accused of being a witch) tells her story to us from a first-person perspective. Normally, I am not a big fan of this kind of storytelling, but in this case, it was the right choice. I don't think the story would have made as much impact on me if it had been written from a third-person narration. Throughout the book, there are two stories being told. It starts with Entgen being arrested and thrown in jail, but relatively soon, she also starts to recount stories from her past. What follows is a constant flow between the present and the past. This could have easily become very messy. However, this wasn't the case. The "two timelines" flowed into each other seamlessly. I think it added to the power of the story that is being told in De heks van Limbricht. Especially since she is imprisoned, her days are long and lonely in that cold, dark cell. So by her telling us about her past and then returning to the trial and vice versa, I got the feeling that I was waiting with her in that horrible cell. Time started to blur so to speak.

The reader gets to know Entgen quite intimately because of the way in which the story is told. Her thoughts, her feelings, her experiences. She shares it all. It was interesting to see how she was formed as a person, but also how the people around her (especially the women) were formed. It was heartbreaking to see the difference between her grandmother and her mother. Her grandmother was a woman who wasn't afraid to speak her mind and to do what she believed to be right. She used her knowledge of herbs and nature to provide and care for others. Her mother, however, was much more restricted in everything. She was God-fearing, and she had very strong opinions about how a woman should behave and be of use to her family. I think Entgen's mother disliked Entgen's grandmother so much because she would have loved for her own mother to be more like her mother-in-law. And this is such a perfect example of how generational trauma has such a tight grip on certain families.

The world in which Entgen lived was absolutely horrible. It's disgusting, even. I hated how the system worked back then. And I hate how we still see the remnants of said system in our current world! There's so much injustice, abuse, exploitation and sexism. The way in which the rich rule over the poor and the powerful rule over the weak? The systems of law which ought to protect their people are corrupt to the bone? The never-ending prejudice towards people who are just a tad different from the social norms? The horrible things women and girls have to go through? I genuinely got angry while reading. There's just so much injustice and cruelty. Humans and what they are capable of are genuinely scary. So I cannot imagine what it must have been like for the author to dive into the actual story of Entgen and come across such misery, and to have to turn it into a story.

As I said at the start of this review, I was genuinely surprised by how good this book was. There's much more to be said about it, but I can't put it all down on paper. If you're interested in reading about witch trials (especially if you're Dutch) please give this book a go. You will learn a lot.
Profile Image for Sandra Hutchison.
89 reviews4 followers
June 20, 2021
Voor deze historische roman kroop auteur Susan Smit in de huid van Entgen Luijten. Deze bijzondere vrouw leefde eind 17e eeuw in het plaatsje Limbricht (in de buurt van Sittard) en was haar tijd ver vooruit. Ze was een zelfstandige vrouw met een scherpe tong, wat door de kasteelheer van Limbricht niet bepaald werd gewaardeerd.

Wanneer er een aantal onfortuinlijke gebeurtenissen plaatsvinden in het dorp, hebben de dorpelingen een zondebok nodig en wordt Entgen Luijten slachtoffer van hun angsten, ze wordt beschuldigd van hekserij. Maar Entgen is in geen geval van plan te zwichten onder hun manipulaties.

Susan Smit heeft voor dit verhaal veel historisch onderzoek gedaan. Ze heeft een vloeiende schrijfstijl en neemt haar lezers met gemak mee terug in de tijd. De heks van Limbricht is in de ik-vorm geschreven en je kijkt als lezer als het ware mee over de schouder van hoofdpersonage Entgen Luijten. Zij is inmiddels een oude vrouw die berecht wordt als heks en kijkt samen met jou terug naar haar leven dat inmiddels grotendeels achter haar ligt. Daarnaast maak je de onrechtvaardige rechtszaak mee, waarin ze gedwongen wordt te bekennen dat ze daadwerkelijk een heks is.

Het verhaal fascineert en leest dan ook vlot weg. De tijdsprongen lopen vloeiend in elkaar over en zijn dan ook niet storend. Susan Smit weet Entgen Luijten als het ware tot leven te wekken, ze geeft haar woorden bezieling. Veel filosofische gedachtegangen passeren de revue. Het geheel maakt indruk en ontroert, vooral wanneer je in je achterhoofd houdt dat het geheel gebaseerd is op een waargebeurd verhaal.

De Heks van Limbricht is een serieuze aanrader voor liefhebbers van historische romans en waargebeurde verhalen.
Profile Image for Leesdame.
683 reviews67 followers
July 9, 2021
De schrijfstijl van Susan Smit is -zoals altijd- poëtisch. Zij houdt van symboliek en mooie zinnen en dat komt altijd terug in haar boeken. Dat is mooi, maar soms ook wat langdradig en soms schept het wat afstand. Ook deelt Susan Smit in dit boek veel informatie over de heksenvervolgingen in de zeventiende eeuw en hoe gruwelijk en vrouwonvriendelijk deze periode was.

Het verhaal is ook spannend en meeslepend. Als lezer wil je weten hoe het afloopt met Entgen. Wat gaat er gebeuren tijdens het proces en houdt ze de folteringen vol? En ook de verhaallijn uit het verleden hield mij bezig. Wat bezielde de mensen om zich later zo tegen Entgen te keren?

Lees verder op mijn blog :)
Profile Image for Strouckje.
119 reviews4 followers
November 19, 2021
Geweldig mooi geschreven boek over de heksenvervolging. Na het vorige boek (the silk house) dat deels over hetzelfde thema gaat is het een verademing om mee te gaan in de gevoelens en belevenissen van de hoofdpersoon in dit boek. Toegevoegde waarde is de verantwoording van de schrijfster waarin ze je tevens een inkijkje geeft in haar eigen fascinaties en zorgt voor eerherstel van de hoofdpersoon.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Profile Image for Axel.
131 reviews12 followers
March 15, 2022
*Gelezen met Boekenroedel*




Het boek werd naar het einde toe zeker beter. In het begin vond ik het jammer genoeg niet speciaal en had ik niet het gevoel er echt in te zitten. De tweede helft van het boek was voor mij beter en had ik momenten dat ik het niet kon wegleggen.

Daarom een mooie 3.5/5 maar Goodreads heeft het niet voor halfjes :)
Displaying 1 - 30 of 515 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.