Μικρό χρονικό μιας μεγάλης στιγμής της Ελληνικής Επανάστασης και της ευρωπαϊκής ιστορίας: εννιά μέρες πριν και δυο μέρες μετά την Έξοδο του Μεσολογγίου μέσα από τη ματιά ενός εφήβου, του Μάρκου, του Γελεκτσή που σπρώχτηκε με τη βία στην ενηλικίωση εκείνες τις μέρες του Απρίλη του 1826. “Με βάση τις μαρτυρίες αγωνιστών (κυρίως των Κασομούλη και Σπυρομήλιου), ακολουθούμε τη ροή των γεγονότων που οδηγούν σε κλιμάκωση της πείνας, της απώλειας, της οδύνης, του ηρωισμού, της αληθινής αθωότητας και συγχρόνως της μυθικής αγριότητας που βιώνουν οι ήρωες και οι ηρωίδες της Εξόδου. Όλα τα πρόσωπα εκτός από τον Μάρκο και τον Άγγελο είναι ιστορικά και πολλοί διάλογοι μεταφέρονται επί λέξει, όπως καταγράφηκαν. Ακόμα και ο παραμυθάς, ο Λιας, είναι υπαρκτό πρόσωπο. Όσο για τους Γελεκτσήδες, τους εφήβους που σχεδόν όλοι έχασαν τη ζωή τους για τη λευτεριά, είναι για μένα οι πιο γενναίοι απ’ τους γενναίους. Θυμίζουν επικούς ήρωες μαγικών παραμυθιών που προχωρούν ίσια εμπρός σε δρόμους που δεν έχουν γυρισμό. Δε λιγοψυχούν ποτέ, δεν παραδίδονται ποτέ, δεν αυτοκτονούν. Σ’ έναν κόσμο που μεταλλάσσεται αλλά τα ανθρώπινα δεινά ζουν και βασιλεύουν, ας τους κρατήσουμε στη μνήμη μας. Όσο τους μνημονεύουμε, αυτοί παραμένουν ζωντανοί κι εμείς γινόμαστε πιο αυθεντικοί, πιο γενναιόδωροι, πιο θαρραλέοι, δηλαδή «ολοζώντανοι»”. Λ. Λ.
Ξεκινώντας, ποιος θα το φανταζόταν ότι θα ερχόταν η μέρα που θα απαρνιομουν έστω και για λίγο το hard copy αλλά πρέπει να ομολογήσω ότι τα audio books είναι εξαιρετικά βολικά αν πηγαινοερχεσαι με τα μέσα που σπάνια βρίσκεις να κάτσεις για να διαβάσεις. Ερχόμενη τώρα στο βιβλίο, θα ήθελα να σχολιάσω ότι ήταν εξαιρετικό και σου δημιουργούσε ένα αίσθημα συγκίνησης και συμπαραστασης προς αυτούς τους ανθρώπους που ήταν κλεισμένοι τόσες μέρες στο Μεσολόγγι και εγκλωβισμενοι από παντού. Και κλείνοντας, ήταν άκρως ενδιαφέρον γιατί πραγματευοταν ένα θέμα που δεν το έχω συναντήσει συχνά σε μυθιστορηματα. Αν σας αρέσουν τα ιστορικά αναγνώσματα διαβάστε το, αξίζει!!
Με λόγο απλό, στακάτο, χωρίς να εκμαιεύει συναίσθημα, η συγγραφέας ζωντανεύει τις τελευταίες μέρες που προηγήθηκαν της Εξόδου του Μεσολογγίου, όσο και την ίδια την Εξοδο, που είναι η κορυφαία στιγμή του βιβλίου. Το βιβλίο απευθύνεται σε νεαρούς αναγνώστες, μα όπως όλα τα εξαιρετικά βιβλία δεν έχει ηλικιακο γκρουπ,διαβάζεται μονορούφι και από ενήλικες. Σπαρακτικά τραγικό, το τελείωσα μέσα σε άφθονα δάκρυα. Αν θες ένα παιδί-και όχι μόνο-να γνωρίσει την οδύνη μα και τον ηρωισμό όλων όσων έζησαν μέσα στο πολιορκημένο Μεσολογγι, αυτό είναι από τα πλέον κατάλληλα βιβλία.
Η έξοδος του Μεσολογγίου, οι τελευταίες μέρες πολιορκίας και η απόδραση προς τη ζωή ή τον θάνατο για τους εξαντλημένους Μεσολογγίτες. Οι εικόνες και τα συναισθήματα ενός εφήβου που αγωνίζεται να κρατήσει στη ζωή τον ίδιο και την οικογένειά του. Είναι πια - όπως λέει - ένας φαμελίτης.
Θα ήθελα να διαβάσω κι άλλα μυθιστορήματα για εκείνη την εποχή. Αν γινόταν όμως χωρίς αυτόν τον ηρωικό - επικό - λόγο στο στόμα κάθε Έλληνα. Τείνουμε να θεωρήσουμε δεδομένο ότι οι Έλληνες μιλούσαν τότε όπως στα σκετσάκια που παίζαμε στο δημοτικό.
Τις "Έντεκα μέρες του Απρίλη 1826" τις τέλειωσα σε λίγη ώρα βαθιά συγκινημένη. Πέραν του ότι είναι ένα εξαιρετικό ανάγνωσμα -μακάρι με τέτοια κείμενα να διδασκόταν η ιστορία στα παιδιά- με άγγιξε, χωρίς να το περιμένω καθόλου, και προσωπικά. Βλέπετε, λέγεται πως η οικογένειά μου από την πλευρά του μπαμπά μου κρατούσε από το Μεσολόγγι, πως το επώνυμο ήταν Δούμα και πως στο τέλος είχαν επιζήσει μόνο μια παπαδιά κι ο γιος της. Εκείνη χάθηκε στην Έξοδο, μα το παιδί σώθηκε, έμεινε να λέγεται πως σώθηκε ο γιος της παπαδιάς και του ’μεινε το νέο παρατσούκλι. Κατόπιν, εκείνος βρέθηκε στα Άγραφα, στο Χορίγκοβο, μετέπειτα Κέδρα, κι εκεί έκανε νέα ζωή και οικογένεια, παπάδες και δάσκαλοι τ’ αγόρια της, κι ήτανε ο προπάππος του παππού μου του Κώστα, που γεννήθηκε το 1899 ή το 1901 και που τα εγγόνια του δεν προλάβαμε να γνωρίσουμε. Τέλος πάντων, καθώς διάβαζα φανταζόμουν μια λεπτή γραμμή να με συνδέει με όσα γνώριζα ότι συνέβησαν, μα είχα χρόνια να αγγίξω (και τέτοιο άρτιο κείμενο, λογοτεχνικό και ιστορικό συνάμα ποτέ δεν είχα ξανασυναντήσει), και η αρχική συγκίνηση κατέληξε σε κλάμα γοερό. Η Λίλη Λαμπρέλλη αφηγείται ένα μικρό χρονικό μιας μεγάλης στιγμής της Ελληνικής Επανάστασης και της ευρωπαϊκής ιστορίας: εννιά μέρες πριν και δυο μέρες μετά την Έξοδο του Μεσολογγίου μέσα από τη ματιά ενός εφήβου, του Μάρκου, του Γελεκτσή που σπρώχτηκε με τη βία στην ενηλικίωση εκείνες τις μέρες του Απρίλη του 1826. Με βάση τις μαρτυρίες αγωνιστών, ακολουθούμε τη ροή των γεγονότων που οδηγούν σε κλιμάκωση της πείνας, της απώλειας, της οδύνης, του ηρωισμού, της αληθινής αθωότητας και συγχρόνως της μυθικής αγριότητας που βιώνουν οι ήρωες και οι ηρωίδες της Εξόδου. Όλα τα πρόσωπα εκτός από τον Μάρκο και τον Άγγελο είναι ιστορικά και πολλοί διάλογοι μεταφέρονται επί λέξει, όπως καταγράφηκαν. Όσο για τους Γελεκτσήδες, τους εφήβους που σχεδόν όλοι έχασαν τη ζωή τους για τη λευτεριά, είναι, σύμφωνα με τη συγγραφέα οι πιο γενναίοι απ’ τους γενναίους.
Εξαιρετικό!! Πώς μια αληθινή ιστορία μπορεί να ειπωθεί σαν παραμύθι, κρατώντας τα στοιχεία και τις πληροφορίες που τη συνθέτουν αλλά και δημιουργώντας συγκίνηση από τον τρόπο αφηγήσής τους.