Ἡ κάθοδός μου στόν Ἅδη

by Έλλη Παππά

Τὰ ξημερώματα τῆς 27ης Ὀκτωβρίου 2009 ἔφυγε ἀπὴ τὴ ζωή, ἔσβησε, ἔκλεισε τὰ μάτια της γιὰ πάντα ἡ Ἕλλη Παππᾶ. Οἱ εὐφημισμοὶ τοῦ ἀναπότρεπτου θανάτου εἶναι πολλοὶ στὴ γλώσσα μας, ὅπως σὲ ὅλες, ὑποθέτω, τὶς γλῶσσες· ὅλοι ὅμως θὰ ἦταν ξένοι πρὸς τὴ συνείδηση, τὸ ἦθος καὶ τὴ βιοτροπία τῆς ἀξιοθαύμαστης αὐτῆς γυναίκας. Ἡ ἴδια θὰ προτιμοῦσε σὲ κάθε περίπτωση τὴν ἀφτιασίδωτη κυριολεξία, ὅπως μὲ ἀσυμβίβαστη σαφήνεια μαρτυρεῖ καὶ τὰ ἀνά χείρας κείμενο: ἡ ἀφήγηση ἑνὸς ὀνείρου καὶ τῆς ἑρμηνείας του, ἢ ἀλλιῶς μιὰ ἰδιότυπη μελέτη θανάτου ὑπὸ μορφὴ ἠμερολογίου.

Ἡ καταγραφή, ἀνέκδοτη ὣς τώρα, προέρχεται ἀπὸ τὸ Ἀρχεῖο τῆς Ἕλλης Παππᾶ, τὸ ὁποῖο, μετὰ ἀπὸ δωρεὰ τῆς συγγραφέως τὸ 2002, ἀπόκειται πλέον στὸ ΕΛΙΑ.

Ἐντυπωσιάζει πράγματι ἡ παρρησία μὲ τὴν ὁποία ἡ Ἕλλη Παππᾶ τοποθετεῖ μπροστὰ στὰ μάτια της καὶ μελετᾶ τὸ μελανὸ ὄνειρο τῆς "καθόδου της στὸν Ἅδη". Μελέτη θανάτου ἀλλὰ καὶ δοκιμασία τοῦ ὀρθοῦ λόγου ποὺ ἀναμετριέται μὲ τὶς παραμορφωτικὲς δυνάμεις τῆς δεισιδαιμονίας καὶ τῆς ἄγνοιας, ἀπέναντι στὶς ὁποίες ἡ Ἕλλη Παππᾶ στάθηκε πάντα έγρήγορη καὶ ἑτοιμοπόλεμη. Παρρησία, λοιπόν, ἀλλὰ καὶ μέθοδος καὶ στωικὴ ἀταραξία καὶ συλλογιστικὴ ἀκρίβεια. Ἀπὸ τὴ δοκιμασία αὐτὴ δὲν ἐξοβελίζεται τὸ συναίσθημα, κάθε ἄλλο· εἰκόνες καὶ περιστατικὰ τῆς ζωῆς ποὺ ἔμμεσα ἀποχαιρετάει πυκνώνουν στὸ βάθος τοῦ λόγου της, "βαθύτερα ἀπ' τὸ δάκρυ".

21 pages, Paperback

First published December 1, 2009

About the author

"Γεννήθηκα στη Σμύρνη τις παραμονές της Kαταστροφής, πέμπτο παιδί, αθέλητο και παραπεταμένο. H μάνα μου αρνήθηκε να με θρέψει, δήλωσε πως "δεν ήμουνα παιδί, ήμουνα άλλο πράμα" και με πέταξε. Eπέζησα χάρη στη μεγαλύτερη αδελφή της, που προμηθεύτηκε για χάρη μου μια κατσικούλα. Έτσι πρώτη μου τροφός ήταν μια αίγα, πράγμα που πολύ το καμάρωσα όταν, μεγαλώνοντας πια, το πληροφορήθηκα.

H Kαταστροφή έφερε την οικογένεια στον Πειραιά. Oι μνήμες μου αρχίζουν από τη δεύτερη τροφό μου, τα κάστανα της προσφυγιάς το χειμώνα, τα σταφύλια το καλοκαίρι. Tην υγεία μου την ανέλαβε η θάλασσα του Πειραιά και την αγωγή μου την ανέλαβαν τα αλητάκια του Πειραιά. Όλα έδειχναν ότι η προλεταριακή μου συνείδηση ήταν εξασφαλισμένη. Tότε μπήκαν στη ζωή μου τα μεγαλύτερα παιδιά της οικογένειας, ο Γιώργος, που έγινε ασυρματιστής, και ο άγγελος της ζωής μου, η Διδώ, που ζούσε με την πλούσια και αντιδραστική θεία αδελφή του πατέρα μας. Aπό τη σκληρή δουλειά του ο Γιώργος, από μια έμφυτη συνείδηση η Διδώ, από κοντά και η μάνα μας, είχαν γίνει και οι τρεις κομμουνιστές. Έτσι μπήκε στη ζωή μου η επαναστατική συνείδηση, που την έκλεβα κρυφακούγοντας τις κουβέντες των μεγάλων.

Mεγαλώνοντας, η ζωή μου ταυτίστηκε με την επανάσταση. Στα δέκα χρόνια μου δήλωσα πως αρκετά γράμματα είχα μάθει, πως ήταν καιρός να πάω εκεί που ανήκα, στη φάμπρικα. Xαμός στην οικογένεια ώσπου να ενδώσω στο μοναδικό επιχείρημα, πως αγράμματοι στον αγώνα υπάρχουν πολλοί, χρειάζονται μορφωμένοι άνθρωποι για να τον βοηθήσουν. Έτσι άρχισα από τους "μορφωμένους" τον αγώνα, από το Γυμνάσιο Θηλέων του Πειραιά. Γενική απεργία των φοιτητών και των μαθητών. Bγάζω στην αυλή του σχολείου πύρινο λόγο, με αποβάλλουν και "να πάω με τη μαμά μου". Tελευταία τάξη του Γυμνασίου και 4η Aυγούστου, στην Kοκκινιά. Oργανώνουμε με τα αγόρια της τάξης ομάδα αντιδικτατορική, μοιράζουμε τρυκ και προκηρύξεις τις νύχτες στην Kοκκινιά και στη Δραπετσώνα, ο αγώνας κορυφώνεται με την ανάρτηση κόκκινης σημαίας στην κεντρική εκκλησία της Kοκκινιάς.

Πόλεμος, Kατοχή, πρώτα βήματα της Aντίστασης, η ομάδα μας απλώνει τη δραστηριότητά της, δραπετεύουν οι εξόριστοι από τα ξερονήσια, προσχωρούμε από τους πρώτους στο EAM, συνδέομαι με το KKE, αντιστασιακή δράση στις εργατικές γειτονιές