Pas un artiste du XXe siecle n'a oublie de rendre hommage a Claude Monet, chef historique du plus grand courant artistique de son temps, l'impressionnisme.
A travers la representation de ses 45 plus grands chefs-d'oeuvre, le lecteur voit en quoi il fut un precurseur et comprend pourquoi il reste aujourd'hui encore l'un des peintres preferes du grand public
En regard de chaque oeuvre reproduite, des informations claires et synthetiques: - les raisons qui en font un chef-d'oeuvre incontournable , - les circonstances de sa creation, le lieu et la date d'execution, - des explications simples sur la ou les techniques employees, - une analyse de l'oeuvre pour la voir mieux et plus loin, - des cles pour regarder la toile a travers le regard de l'artiste et comprendre ce qu'il a voulu dire et montrer, - une legende d'identification en regard de la toile (dimensions, support et materiau, lieu de conservation), - des citations de l'artiste sur son oeuvre ou celles d'un autre artiste eclairant son travail.
Tôi chưa bao giờ thật sự quan tâm tới hội họa cho tới một ngày nhìn thấy tranh Monet. Tôi không lý giải tại sao mình lại thích tranh ông bởi như tất cả mọi thứ tôi yêu: Tôi chỉ quan tâm tới ấn tượng của giây phút đầu nhìn thấy và từ chối mọi hiểu biết. Thế nên, hoàn toàn là tai nạn khi tôi mua cuốn sách này, mà tôi đã ngỡ là chỉ có tranh để ngắm chứ không phải sách tiểu sử, diễn giải.
Anw lỡ mua thì phải đọc. Và chính do đọc, tôi mới phải minh bạch cái cảm giác ban đầu của mình. Hiển nhiên là tôi phải yêu Monet - người đứng đầu chủ nghĩa Ấn tượng, người yêu thiên nhiên và nắng, yêu màu xanh, yêu sự mù mờ hay chính xác hơn: coi sự mơ hồ là thực tế hơn cả thực tế. Như thể mọi lý tưởng của đời tôi giờ hiện hình qua tranh của Monet. Bảo sao không phải lòng từ cái nhìn đầu tiên dù trước đó tôi đã xem nhiều tranh của các danh họa nhưng chỉ thích mà không yêu.
Thế giới chung quy cũng chỉ quy về một số mẫu hình người. Hễ A thì kéo theo B. Monet ở đỉnh mẫu hình của tôi. Trước đây, nếu vào nhà ai treo tranh in của các danh họa, tôi sẽ thấy hơi khó chịu nhưng chính tôi giờ lại treo tranh Monet. Yêu là không biết xấu hổ nha =)))
Sau Vincent Van Gogh, Claude Monet - người khai sinh ra trường phái hội họa Ấn tượng - chính là danh họa tiếp theo mà mình tìm hiểu, thông qua cuốn sách cùng tên cũng thuộc bộ sách về các họa sĩ nổi tiếng thế giới của Omega Plus. Trước khi đọc cuốn sách này, mình hầu như chỉ biết đến Monet với những bức họa về đầm hoa súng huyền thoại ở khu vực vườn và nhà của ông tại thành phố Giverny, Pháp. Đến với cuốn sách “Claude Monet” cũng của Gérard Denizeau, mình mới biết hóa ra có một Monet đã thử sức với rất nhiều đề tài trước khi dành trọn những năm tháng cuối đời để tôn vinh thiên nhiên nơi khu vườn của ông ở Giverny.
Cuốn sách này cũng được sắp xếp theo cấu trúc như cuốn về Vincent Van Gogh, với phần đầu giới thiệu vắn tắt cuộc đời của danh họa Claude Monet, còn phần sau đi sâu vào phân tích 45 bức tranh được đánh giá là tiêu biểu nhất cho sự nghiệp hội họa của ông. Theo thông tin ở phần giới thiệu cuộc đời danh họa, tính ra thì Monet đã có một sự nghiệp rất thành công, tuy có một số trắc trở lúc ban đầu. Ông may mắn khi gặp được những người hỗ trợ cho sự nghiệp và giúp ông phát huy năng khiếu hội họa của ông từ rất sớm, cũng như có lẽ là một trong những họa sĩ hiếm hoi thời đó có thể đạt được sự vững chắc về mặt tài chính ở nửa sau sự nghiệp từ việc vẽ và bán tranh.
Thú vị hơn cả là câu chuyện về sự ra đời một cách rất tình cờ của trường phái hội họa Ấn tượng. Năm 1874, nhiếp ảnh gia Nadar tổ chức một cuộc triển lãm nghệ thuật ồn ào cho các thành viên trẻ của một hiệp hội nghệ sĩ giấu tên. Claude Monet đã gửi một bức tranh ông vẽ từ cuối năm 1872 đến tham gia triển lãm - tác phẩm mà ông đặt tên là “Ấn tượng, Mặt trời mọc”. Nhà phê bình Louis Leroy đã chê bai tác phẩm bằng cách dùng cụm từ “ấn tượng” lặp đi lặp lại một cách mỉa mai trong lời phê bình của ông: “Ấn tượng, hẳn là vậy. Tôi tự nhủ, vì tôi ấn tượng với bức tranh này, nên chắc hẳn có điều ấn tượng trong đó… và cách làm thật là tự do, thật dễ dãi!” Thế là từ đó, trường phái Ấn tượng được khai sinh.
Tác phẩm “Ấn tượng, Mặt trời mọc”, cũng như những bức tranh khác cũng lấy chủ đề tòa nhà bên mặt nước giữa khung cảnh mờ sương huyền ảo, như “London, Nghị viên, ánh mặt trời xuyên qua sương mù” và “Nhà thờ Saint-Georges Majeur lúc hoàng hôn”, là một trong những chuỗi tranh đại biểu cho phong cách và phương hướng sáng tác hội họa của Claude Monet. Ở đó, ông thể hiện rõ nét khả năng nắm bắt những điều mơ hồ cũng như phản ánh ảo giác về một thứ ánh sáng run rẩy và siêu nhiên trên tấm toan vẽ.
Và như cuốn sách, cũng như những thông tin mình lĩnh hội được từ triển lãm tranh Claude Monet mà mình đã có dịp tham dự trong khoảng thời gian du học ở thành phố Padova, Ý, việc khám phá và thể hiện cách mà màu sắc của cảnh vật thay đổi theo ánh sáng phản chiếu lên chúng, theo thời điểm trong ngày và các mùa trong năm, chính là mục tiêu tối thượng trong suốt cuộc đời lao động nghệ thuật của Claude Monet. Mối quan hệ mật thiết giữa màu sắc và nguồn sáng hiện lên rõ nét trong các chùm tranh “Những đống cỏ khô” và “Nhà thờ Rouen”, và đặc biệt là ở cách danh họa xử lý ánh sáng trong bức “Cầu đường sắt ở Argenteuil”: “Do đó, ánh sáng lại là thứ được sử dụng để tạo ra sự gắn kết cho tác phẩm, một thứ ánh sáng đơn nhất nhưng thay đổi tùy theo các vật thể phản chiếu nó. Đó là lý do tại sao các bề mặt vững chãi của chiếc cầu không được xử lý giống như bề mặt chuyển động của nước, tại sao đám hơi nước có màu khác hẳn với các đám mây và cỏ không phản chiếu cùng một ánh sáng với lá cây.”
Thế nhưng, có lẽ một trong những tác phẩm phản ánh rõ nét năng lực diệu kỳ của Monet trong việc nắm bắt sự thay đổi tinh tế của ánh sáng chính là bức “Chim ác là”, một trong những kiệt tác trong sự nghiệp sáng tác của ông. Bức tranh vẽ cảnh tuyết trắng trong nắng mai, với một chú chim ác là đơn độc giữa khung cảnh mùa đông lạnh giá. Điều quan trọng là danh họa không chủ trương tái hiện vẻ huy hoàng của cảnh mùa đông, mà tái hiện ấn tượng nó tạo ra cho ông, thông qua bóng râm và ánh sáng, bầu trời và mặt đất. Những mảng tuyết mang màu sắc khác nhau, phân chia thành hai vệt màu sắc và tối, mang đến một khung cảnh sống động đến sững sờ. Cùng mục tiêu khắc họa ấn tượng thay vì khung cảnh thực tế là bức “Hoa anh túc”, nơi Monet khước từ chủ nghĩa Tự nhiên; ông đã “không ngại tập trung vào ấn tượng có được từ thiên nhiên hơn là thực tế khách quan của khung cảnh thiên nhiên đó.”
Cùng chủ đề về tuyết và ánh sáng là bức “Hiệu ứng tuyết, Mặt Trời lặn” mà mình đã có cơ hội chiêm ngưỡng tại triển lãm tranh Claude Monet được đề cập ở trên. Bức tranh cho thấy “điều họa sĩ quan tâm trước nhất là tìm kiếm những hiệu ứng của ánh sáng vào buổi sáng sớm hoặc lúc hoàng hôn, trong một khung cảnh bị chi phối bởi luật phối cảnh đặc trưng của kiến trúc.” Không chỉ tìm cách bắt trọn và phản ánh những thay đổi mơ hồ, tinh tế của cảnh vật theo ánh sáng, tài năng của Monet còn thể hiện qua cách mà ông tạo dựng ánh sáng trong bức tranh “Cô gái ngồi đọc sách”. Ở họa phẩm này, những nét vẽ nhỏ giọt của ông đã tạo nên ánh sáng dao động nhẹ nhàng gần như siêu nhiên trên lớp váy mỏng manh của cô gái. Và có lẽ khả năng khám phá, tạo dựng, chơi đùa cùng ánh sáng trong tranh của Claude Monet đã đạt đến mức thượng thừa trong tác phẩm “Dưới những cây dương, hiệu ứng Mặt Trời”: “Tất cả mọi thứ trong bức tranh thơ mộng này, từ những tán lá trên cao đến những ngọn đồi thấp, từ hình người đơn độc tới vô số bông hoa, từ bầu trời chỉ một sắc xanh đến đồng cỏ sặc sỡ, lấp lánh và rung động dưới ánh sáng tương phản của những hình bóng đầy màu sắc và những tia sáng di động. Không có gì được kể, mọi thứ đều được gợi, màu sắc thay cho lời nói, như thể họa sĩ đã đi tìm cái vô hình và bất động, cố định mãi mãi khoảnh khắc mà tính thoáng chốc, chứ không phải tính hiện thực, được họa sĩ vẽ lại.”
Trong số các bức tranh vẽ hoa súng nói riêng và thiên nhiên nói chung trong khoảng thời gian cuối đời của Claude Monet ở Giverny được giới thiệu và phân tích trong cuốn sách, bức “Hồ hoa súng, sự hài hòa màu xanh” có lẽ là bức ấn tượng nhất đối với mình. Tác phẩm như thể “một bài thơ không lời” mà danh họa sáng tạo nên để tụng ca khung cảnh thần tiên hiển hiện trước mắt ông. Và nếu được chọn thêm một bức vẽ đầm hoa súng nào khác để giới thiệu thêm trong sách, thì mình sẽ chọn bức “Ao hoa súng” mà Monet đã vẽ vào khoảng năm 1917–1919. Đây là tác phẩm mình đã có diễm phúc được ngắm nhìn trực tiếp ở Bảo tàng Albertina, thủ đô Vienna, Áo. Bức tranh phá vỡ rất nhiều quy tắc hội họa trước đó, khi Monet quyết định không vẽ đường chân trời, và gạt bỏ tính đối xứng trong tranh bằng cách vẽ những đóa hoa súng tập trung về một phía của bức tranh. Có lẽ đây chính là điều đã giúp cho họa phẩm này của Monet trở thành một tuyệt tác nổi bật, là tâm điểm thưởng thức của các tín đồ hội họa khi đến với Bảo tàng Albertina.
Thiên nhiên tuyệt đẹp còn hiện diện trong bức tranh “Khu vườn của Monet, hoa diên vĩ”, một dạng “nghi lễ mùa xuân” được in trên một trong những tấm bưu thiếp lưu niệm mà mình đã mua khi có cơ hội ghé thăm khu vườn và nhà của đại danh họa ở Giverny. Trong chuyến đi ấy, mình cũng đã có may mắn được ngắm nhìn, dù chỉ là bản in lại của tranh gốc, bức “Khu vườn nhà Monet ở Vétheuil”, với cậu con trai thứ hai của Monet là Michel ở tiền cảnh, xung quanh là màu vàng của hoa hướng dương và màu xanh biếc của bầu trời. Trong thoáng chốc, mình như thể được gặp lại một chút gì đó của Vincent Van Gogh trong hai màu sắc chủ đạo của bức tranh là vàng và xanh. Đây là hai màu sắc mà Van Gogh cực kỳ yêu thích và đã tái hiện chúng trong hàng loạt bức tranh khác nhau của ông.
Vào những năm cuối đời, Claude Monet phải đối mặt với chứng đục thủy tinh thể, khiến đôi mắt ông mất gần như toàn bộ thị lực trong một khoảng thời gian. Tình trạng này nghiêm trọng đến mức ông buộc phải phẫu thuật để cứu lấy đôi mắt, và mặc dù cuộc phẫu thuật đã thành công, thị lực của đại danh họa mãi mãi không thể phục hồi hoàn toàn. Tuy nhiên, khá tiếc là cuốn sách đã không giới thiệu một số tác phẩm Monet sáng tác trong thời gian chống chọi với căn bệnh này, để cho thấy khiếm khuyết về mặt thị giác đã ảnh hưởng đến cách ông nhìn nhận sự vật và thể hiện chúng lên tranh ra sao. Đặc biệt là đối với một họa sĩ luôn tìm cách khám phá và họa lại những cung bậc, dạng thức, màu sắc khác nhau dưới sự thay đổi của ánh sáng như Monet, thì khả năng phân biệt màu sắc nhờ thị lực khỏe mạnh lại càng quan trọng hơn nữa.
Đọc cuốn này xong, mình lại có thêm động lực và quyết tâm tìm đường quay lại châu Âu (dù chỉ là đi du lịch) để một lần nữa ghé thăm Paris, vào Bảo tàng Orsay và chiêm ngưỡng từ các bức họa của Vincent Van Gogh cho đến các tác phẩm của Claude Monet. Dĩ nhiên là không thể nào bỏ qua Bảo tàng Marmottan Monet rồi. Lại thấy muốn xách ba lô lên và đi nữa rồi nha.
Monet invente poésie qui se passe de mots. ...creates poetry without words. This is an excellent overview of 45 works of art by Monet. If you can't visit Paris of Monet's garden in Giverny... this book is the next best thing!
Đọc và nhận thấy nỗi ám ảnh về ánh sáng, về khát vọng lưu giữ không gian, thời gian của Monet xuyên suốt các tác phẩm của ông. Có lẽ mình phần nào hiểu được người ta nói tranh Monet luôn đầy chất thơ :) Hội họa Ấn tượng, trường phái đề cao cảm quan của nghệ sĩ, đã được Monet thể hiện vô cùng độc đáo, với những góc nhìn, kỹ năng lấy bối cảnh vượt qua khỏi lối mòn truyền thống, đi trước thời đại không chỉ trong hội họa, mà trong cả nghệ thuật nhiếp ảnh.
đánh giá 5 ⭐️ là cho phần nhìn thực ra mình không quan tâm bản dịch cho lắm, mình ưng phần hình ảnh và chất lượng in thôi vì nội dung cũng chả có nhiều lắm để cần quan trọng nhưng mình muốn nó liên kết với nhau hơn một xíu thay vì để theo tuần tự như trong sách ví dụ cả chùm tranh về đám cỏ khô, hiệu ứng buổi sáng, buổi chiều, tuyết gì đó thì có thể để cạnh nhau, nhằm so sánh cách tác giả sử dụng màu sắc. hoặc như chùm tranh về cổng thành (maybe là nó vì mình không nhớ rõ) thì có một bức lạc quẻ ở sau, sau vài trang. chỉ có vậy thui
“Màu sắc là nỗi ám ảnh của tôi, là niềm vui và nỗi day dứt của tôi.”
Claude Monet là người đã khai sinh ra trường phái Ấn tượng, ông lựa chọn thử thách bản thân và thể hiện sự tinh tế của mình với những đề tài, phong cách hiện đại. Những bức tranh thiên nhiên thể hiện sự sống động đã đưa người xem đi từ e ngại đến cảm giác được đắm chìm vào một vũ trụ hỗn loạn, đơn nhất đầy nghịch lý. Ở triển lãm Ấn tượng đầu tiên năm 1874, Monet đã cho công chúng thấy được sức sáng tạo vô tận, sự táo bạo qua từng nét cọ và sự đa dạng trong chủ đề của các tác phẩm.
Monet từng chia sẻ rằng “Tôi mất nhiều thời gian để hiểu được những bông hoa súng của mình. Tôi đã gieo trồng chúng mà không hề có ý định vẽ chúng […] Và đột nhiên, tôi phát hiện ra thế giới thần tiên nơi ao nước. Tôi cầm bảng màu của mình lên.” Người hoạ sĩ đã giải phóng khỏi mọi nỗi lo vật chất bằng việc vẽ hàng trăm bức tranh về hoa súng, sử dụng chúng như một đề tài với những biến đổi và phát triển vô tận.