İstanbul’un surlarında bir kovuk… Kapısı açılan bu eşsiz, fevkalade ve benzersiz, dahası pek esrarengiz, küçük ama içi görünenden çok daha büyük âlemin içinde, püf diyerek aşılan zamanlar ve mekânlarda gezineceksiniz. Esrarengiz bir yolculuk bu… Kovuk Palas’ta Âşık Diyojen’in misafiri olmaya hazır mısınız?
Osman Cemal Kaygılı, tarihi surlarda bir kovuğun içinde misafir ediyor okuru. Eski Atina sokaklarında dolaşıp Platon’dan Sokrates’e, Aristo’dan Diyojen’e kadar rast geleceğiniz bu kovuğun içinde, Baba Davut’un curasını, Neyzen Tevfik’in neyini dinleyecek, Mevlanakapılı Çitlembik Nigar’la dertlenecek ve Palas’ın daimi mukimi Aksaraylı Derviş Hacı Balaban, namı diğer Âşık Diyojen tarafından ağırlanacak, her satırda Kovuk Palas’ın esrarına varmaya çalışacaksınız.
Sokrat’la talebelerine karşı atılmış olan bu taş yuvarlak masadakilerin bazıları tarafından duyulmuş olmalı ki Ksenefon hiddetle kalkıp bizim masaya geldi ve kılıcına dayanarak Diyojen’e çıkıştı.
Bir bakacaksınız ki Kovuk Palas’ın pek acayip, pek esrarengiz sahibi sizlere ömür! Fakat buna hemen ‘Allah rahmet eylesin!’ demeyin, çünkü zamanın bu en tuhaf adamıyla asıl ölümünden sonra karşılaşacak, öldükten sonra onu daha iyi tanıyacak, asıl maceralarını o mezara girdikten sonra öğreneceksiniz.
Merak etmeyin, demin de söyledim ya artık işi kısa kesiyor, bitiriyorum... İşte size Topkapı ile Mevlanakapı arasındaki Kovuk Palas sahibi Âşık Diyojen ve öteki adı ile Hacı Derviş Balaban’ın ufak bir hatırası, kısaca bir hal tercümesi...
Askeri Kâtip Okulu'nu bitirdi. Şevket Paşa'ya yapılan suikastla ilgili olarak Sinop'a sürülmeden önce çeşitli yerlerde memurluk yaptı. 1918'de malulen emekliye ayrıldıktan sonra sütçülük, vapur biletçiliği ve pazarlarda manifaturacılık gibi işlerle geçimini sağladı. 1925-1945 yılları arasında İstanbul İmam Hatip Okulu, Çemberlitaş Ortaokulu ve Fener Rum Kız Lisesi'nde Türkçe öğretmenliği yaptı. Cumhuriyet, Son Saat, Vakit, Haber gibi gazetelerde ve halkbilime duyduğu ilgiyi eserlerine yansıttı.
1942 yılında Son Telgraf gazetesinde tefrika edilmiş Kovuk Palas'ın Esrarı. Kimler yok ki Diyoyenis Sinopefsi Kalpazanidis Hazretleri, onun en istidatlı çömezlerinden Platon, geveze Sokrat, Neyzen Tevfik.. Buyurun, teşrif edin içeriye, bir görün, dışarıdan bir şey anlaşılmaz ne varsa içeride vardır, içeriye bir girin, neler göreceksiniz, neler...Hokkabaz, cambaz, perendebaz, kukla, pandomima, vodvil, komedi, dram, trajedi hepsi içeride..Oyun dışarıda değil, oyun içeride!
Felsefe, macera, fantazi ne ararsanız bu kitapta mevcut. İhsan Oktay'ın anlatımına aşina olanlar, Osman Cemal Kaygılı'nın diline, anlatımına ve kurgusuna yabancılık çekmeyecektir.