Tác giả Machado De Assis là một nhà văn, nhà thơ, nhà biên kịch người Brazil. Ông được xem như là nhà văn vĩ đại nhất của văn học Mỹ Latinh nói chung và văn học Brazil nói riêng. Ông là tác giả của 5 tập thơ, 9 tiểu thuyết, 9 vở kịch và 200 truyện ngắn - là bậc thầy cổ điển của văn học Brazil và thế giới thế kỷ 19.
Nhà Điên được đăng tải dài kỳ trên tạp chí A Estacão ở Rio từ 15 tháng Mười 1881 đến 15 tháng Ba 1882, trước khi được tác giả Machado tuyển chọn đưa vào tập truyện Papéis avulsos (Những giấy tờ rời rạc) xuất bản năm 1882. Từ đó đến nay, Nhà Điên được tái bản liên tục tại Brazil dưới dạng tác phẩm riêng biệt hay in trong các hợp tuyển, được chuyển thể thành phim điện ảnh và truyện tranh và dịch sang nhiều thứ tiếng trên thế giới.
Joaquim Maria Machado de Assis, often known as Machado de Assis, Machado, or Bruxo do Cosme Velho, (June 21, 1839, Rio de Janeiro—September 29, 1908, Rio de Janeiro) was a Brazilian novelist, poet, playwright and short story writer. He is widely regarded as the most important writer of Brazilian literature. Machado's works had a great influence on Brazilian literary schools of the late 19th century and 20th century. José Saramago, Carlos Fuentes, Susan Sontag and Harold Bloom are among his admirers and Bloom calls him "the supreme black literary artist to date."
Đỉnh cao. Lâu rồi mới đọc đươc một cuốn xuất sắc tầm này. Ý tưởng cực kỳ original, đọc cực kỳ sảng khoái.
Tập này gồm ba truyện: truyện đầu là đối thoại giữa một ông bố và người con trai nhân sinh nhật 21 tuổi, trong đó ông bố khuyên con tập dượt nghệ thuật trở thành ông lớn. Để thành ông lớn thì đừng suy nghĩ những gì người khác chưa nghĩ, hãy nói những lời sáo rỗng, tập tỏ ra thận trọng và đừng bao giờ châm biếm, thay vì đó hãy kể những mẩu chuyện tiếu lâm tục tĩu. Quả là một châm biếm rất sâu cay. Truyện thứ hai là về một bác sĩ tâm thần lập ra một nhà thương điên và đưa hầu hết công dân thành phố vào trong đó. Vài cuộc cách mạng nổ ra, nhưng nhà thương điên lúc nào cũng được chính quyền mới ủng hộ, vì lúc nào cũng cần có người trong nhà thương điên. Truyện thứ ba, về quỷ Satan lập ra một giáo hội mới, tuyên truyền những phẩm chất xấu xa chẳng hạn lừa dối, bán đứng lương tâm. GIáo hội của Satan rất thành công, nhưng sau một thời gian, Satan kinh ngạc nhận thấy tín đồ của mình lén lút làm việc tốt. Chỉ có Đức Chúa trời mới giải thích được con người tại sao như thế.
Machado de Assis là nhà văn rất lớn của Brazil, lần đầu được dịch ra tiếng Việt.
Trong Folie et déraison:Histoire de la folie à l’âge classique (Madness and Civilisation) (Bệnh điên và văn minh, 1961), Foucault đã dùng phương pháp khảo cổ học tri thức (the archaeology of the knowledge) để lật mở lịch sử của bệnh điên. Từ năm 1500 trở đi, con người mới nhìn thấy sự thỏa mãn tinh thần của người điên là bệnh hoạn, còn trước đó thời trung cổ, người điên hoàn toàn được đi lại tự do, không bị nhốt và được tôn trọng vì diễn ngôn thời đó “điên là biểu tượng cho đỉnh cao trí tuệ”.
Foucault lật ngược lại thời nay, khi người điên bị bắt nhốt, bị kiểm soát của hệ thống nhà thương điên và diễn ngôn của người điên bị vứt bỏ.
Sự điên (madness) được nhìn nhận như cái khác (other) của lí tính (reason). Theo Foucault, bệnh điên được thiết lập vào thời điểm lí tính (reason) khu biệt với phi lí tính (unreason). Một sự khu biệt xảy ra trước khi phân tâm học đề cập đến căn bệnh này.
Do đó, bệnh điên là một kiến tạo của xã hội hơn là một tồn tại trong thức tế. Sự kiến tạo này là cần thiết cho sự tồn tại của diễn ngôn lí tính.
Foucault kết luận, “sự kết luận của một loại diễn ngôn nào đó bao giờ cũng bao hàm trong nó sự loại trừ một số diễn ngôn khác, biến diễn ngôn này trở thành sự tồn tại bất thường.”
Như vậy, với sự áp bức từ diễn ngôn duy lí, điên trở thành một bệnh lí, và với sự cắt nghĩa này, nó trở thành đối tượng kiểm soát của diễn ngôn, chính trị.
Nhà điên của De Assis thể hiện rõ nhất quan điểm của Foucault, chính nhà điên tạo ra người điên.
Ta thấy được De Assis băng một giọng văn cố điến nhưng với ý thức hậu hiện đại, đã phê bình cái lý tính của khoa học và thiết chể. Sự xếp tầng của paradigm khoa học dẫn đến sự đổ vỡ của chính nó, và còn kinh khùng hơn, đổ vỡ hệ thống triết học và đạo đức của nhân loại.
Medical gaze (nhãn quan y học) là thứ liên tục bị nhạo báng bởi De Assis.
Machado de Assis là nhà văn vĩ đại nhất của văn học Mỹ Latinh nói chung và văn học Brazil nói riêng, mà tới giờ mình mới biết đến ông thông qua tập truyện ngắn này. “Nhà Điên” gồm 3 truyện ngắn được sắp xếp theo dạng “món khai vị”, “món chính” và “món tráng miệng”, đặc điểm chung là những câu chuyện mang đậm tính trào lộng nhưng ẩn chứa sự phê phán sâu sắc. Quan trọng là những sự việc diễn ra trong các câu chuyện này, đặc biệt là hai truyện đầu, đều là những sự việc mà độc giả có thể đã và sẽ bắt gặp ở bất kỳ thời đại nào, ở bất kỳ quốc gia nào.
Nói chung, hy vọng Phanbook sẽ giới thiệu tiếp các tác phẩm của Machado de Assis đến độc giả VN. Một tác giả thú vị và thuộc hàng kinh điển thế này nên được nhiều người biết đến hơn nữa.
Nhà Điên là tập truyện gồm 3 truyện ngắn do Machado De Assis một nhà văn lớn của Brazil viết vào cuối thế kỷ XIX.
(1): “Nghệ thuật làm ông lớn” là buổi hướng nghiệp giữa hai cha con nhân dịp người con vừa tròn 21 tuổi, trong đó bàn về cách trở thành người thành công bằng cái nghề cao quý - nghề làm ông lớn. Để làm được điều đó, người con phải học cách thận trọng che giấu đi những khiếm khuyết tinh thần. Phải dùng những điều sáo rỗng, những lời tiếu lâm khiếm nhã để giải quyết ngay tức khắc các vấn đề. Đặc biệt phải dùng quảng cáo vì nó nhắc nhớ lại tình cảm của công chúng dành cho mình - một cái tên thân thiết với họ.
(2): “Nhà Điên” là một công trình do một bác sĩ tâm thần lập ra và ông ta đã lần lượt đưa gần hết công dân của thành phố vào trong đó. Có các cuộc nổi loạn diễn ra nhưng rồi đâu cũng vào đấy. Và rốt cuộc “người điên” có trước hay “nhà điên” có trước vẫn là một câu hỏi lớn.
(3): Giáo hội của Sa-tăng là một câu chuyện dễ thương của Sa-tăng khi đang lăng xăng tự tay thành lập một giáo hội với các con chiên ngoan đạo. Và ông ta đã rất thành công trong việc truyền bá các giáo lý hắc ám của mình. Tuy nhiên về sau, ông cảm thấy chấm hỏi khi phát hiện ra các tín đồ lại lén lút làm việc tốt.
Giọng văn trào lộng với ý tưởng vô cùng độc đáo và dí dỏm, Assis cho mình bàng hoàng nhận ra những lời thâm thúy vạch trần cái thực chất xấu xa của hiện tượng xã hội ngày nay. Bởi lẽ mới thấy, dù đã được viết cách khoảng 140 năm nhưng tác phẩm của Assis vẫn giữ nguyên các giá trị, rất hợp thời, xứng đáng thuộc hàng kinh điển.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Cuốn này có 3 truyện ngắn. Truyện thứ 2 dài hơn 2 truyện còn lại. Về ý tưởng và độ châm biếm, sâu sắc thì mình thích truyện đầu và truyện cuối. Truyện thứ 2 thì thích cách viết, giọng văn dễ đọc, lai láng và giễu nhại. Thích đọc hoặc muốn tập tành viết truyện ngắn thì đọc cuốn này được đó.
Ko phải cuốn sách dành cho mình. Triết lý nhiều quá đâm ra dài dòng. Mua mấy năm rồi để trên giá sách mãi chưa đọc, đọc rồi mới biết vì sao sách mỏng vậy mà bao lâu mình ko muốn sờ tới.
"Trời ơi sau đến giờ mình mới biết đến văn của Machado De Assis?!" - Đó là câu đầu tiên mình thốt lên trong đầu khi đọc chỉ mới mấy trang đầu của quyển sách này. Bây giờ, đọc xong rồi, mình vẫn thấy thích thú y vậy.
Đây là một quyển sách được dịch và lưu hành tại Việt Nam chưa lâu, lại do nhà Phanbooks phát hành (với một cái giá bìa cao vô lý lại giảm giá cực ít), nên quả thực một cơ duyên rất kỳ lạ mình mới chọn mua nó. Mình tìm thấy Nhà điên và quyết định rinh em ấy về trong tích tắc có mươi phút đồng hồ, chỉ kịp đọc qua vài dòng đề ngắn ngủi, còn chưa kịp có mấy ấn tượng hay kỳ vọng. May mắn làm sao!
Machado De Assis thực sự nổi bật với lối văn trào lộng, hài hước và châm biếm duyên dáng kinh khủng. Mình đọc và cười suốt gần cả sách. Sách gồm 2 truyện ngắn 1 truyện vừa, đều cùng một giọng văn như thế. Kết không khó đoán nhưng diễn tiến rất mượt. Tất nhiên là những tác phẩm kiểu này muốn "mượn văn nói đời" thường thấy, mình tin là khá dễ hiểu, gần gũi. Chả trách sao ông được xem là một trong những cây bút vĩ đại nhất của văn học Brazil.
Tin mình đi, bạn hãy mua quyển sách này, không uổng phí đâu. Hãy lựa dịp giảm giá, các mã coupon mà xúc ngay một em về. Thậm chí mình sẽ tìm bản bìa cứng tiếng Anh để sưu tầm, quá xứng đáng cho một tác phẩm xuất sắc!
Chà chà. Ý tưởng độc đáo. Châm biếm và dí dỏm. Một điều cần lưu ý nữa là những truyện này đều viết vào cuối TK 19. Nhà điên 1882. Nghệ thuật làm ông lớn 1881. Giáo hội của Sa-tăng 1884. Xa lắc vậy mà vẫn thời sự quá. Đúng là kinh điển.
Một vài chương của Nhà điên làm mình liên tưởng đến Animal Farm, nhưng bác George Orwell viết cuốn truyện vừa này sau “Nhà điên” tận hơn nửa thế kỷ cơ.
Lần đầu được đọc văn của Machado với phong cách trào lộng. Phải nói đọc mà cười bần bật, đặc biết phần Dưỡng Trí Viện của ông vô cùng đặc sắc. Ngồi gần 3h đọc mà cười không nhặt được mồm.