Een essay in het kader van de Maand van de Filosofie waarin Jean Paul Van Bendegem de mens op de korrel neemt, die grip op de werkelijkheid probeert te krijgen. Of probeert hij ons toch de weg te wijzen naar de ultieme ordening van alles:
Het uiteindelijke doel blijft om alles in kaart te brengen, het gehele universum (…) en zijn geschiedenis, heden, verleden en toekomst, (…)
Met een theoretische opbouw langs de wiskunde en meetkunde tovert de filosoof via uitstapjes naar kunst en literatuur een speels essay tevoorschijn waarin hij dat classificeren in vraag stelt of de ernst ervan ondermijnt, niet vrij van ironie:
Wie wil er niet met verbeelding besmet worden en blij zijn dat er geen vaccin voorhanden is?
Jean Paul Van Bendegem is emeritus professor aan de Vrije Universiteit Brussel. Hij doceerde er de vakken logica en wetenschapsfilosofie en was als deeltijds gastprofessor ook verbonden aan de Universiteit Gent. Hij is de auteur van meerdere boeken, waaronder Verdwaalde stad (2017) en Geraas en geruis (2022). In 2024 bracht hij samen met Johan Braeckman en Don Vitalski De elementaire Sherlock uit.
Jean Paul Van Bendegem is a Flemish mathematician, philosopher and professor.
Soms vraag je je af: "Wat moet ik hier nu mee? Kon ik mijn uren niet beter aan een ander boek besteden?"
En dan, op een of andere onverklaarbare manier blijft dat boekje toch door je hoofd spoken. Doet het je nadenken en besef je dit is meer dan ironie. Van Bendegem legt op een leuke manier een verband tussen filosofie, wiskunde en meetkunde. Hij maakt de menswetenschap -en in het bijzonder het classificeren er van- logisch bewijsbaar met stellingen, axioma's en statistiek! Geniaal in al zijn eenvoud. En meer waarheid bevattend dan dat deze spielerei op het eerste zicht laat vermoeden.
Hopelijk is dit essay een eerste worp en de aanzet tot een uitgebreidere studie want de schrijver mist zijn uiteindelijk doel. Hoe we met onze verbeelding grip op de wereld kunnen krijgen. Daar blijf je als lezer toch op je honger zitten. Of leggen we ons misschien beter neer bij wat Van Bendegem schrijft: "Ik combineer logica, wiskunde, wetenschap, kunst en filosofie om de wereld en de mens te begrijpen. Evenwel zonder al te veel succes."
Qua zelfrelativering kan dit tellen. En misschien moeten we dat met zijn allen wel doen.
Ik had gehoopt dat deze essay iets dieper ging ingaan op het onderwerp dat er zou besproken worden. Maar helaas was dit gewoon een surface-level bespreking over het classificeren van dingen en de verbeelding van de mens. Ik heb al betere diepgang gezien over dit onderwerp op youtube videos.
Wat deze essay wel heeft is een licht hartige toon en het voelt ook aan als iets dat door iedereen gelezen kan worden, dit is evengoed een sterkte als dat het een zwakte is wel.
Ik denk dat als je iets over dit onderwerp wil leren, dit een goed startpunt is, maar ik persoonlijk mis de diepgang.
Een bevattelijke beschrijving van de 'redelijke' mens die om grip te krijgen op de werkelijkheid die werkelijkheid wil opdelen in categorieën en te ordenen. Net als dat lijkt te lukken is er wel altijd iets dat er niet in past. De conclusie is dan ook dat de gehele werkelijkheid niet te categoriseren en ordenen valt omdat er zoiets is als verbeelding.
Allerminst een pleidooi om niet langer te categoriseren en ordenen maar vooral een pleidooi om de verbeelding te koesteren.