Maria: Icoon van genade

by Arnold Huijgen

Maria is een theologisch werk over de bijbelse figuur Maria en beschrijft haar vanuit verschillende invalshoeken. Maria is een voorbeeld van geloof en vertrouwen. Wie naar haar kijkt, wordt bemoedigd. Dit boek gaat terug naar de Bijbel om Maria opnieuw in beeld te krijgen als Joods meisje, moeder van de verlosser en moeder van de gelovigen. De traditie van de vroege kerk, de Reformatie en moderne literatuur helpen om Maria als icoon van genade te zien. Transparant tot op Gods genade werpt zij licht op seksualiteit, kunst, de eenheid van de kerk en op de toekomst van Europa als christelijk continent na de coronapandemie.

Genres: Theology, 21st Century

392 pages, Paperback

First published June 25, 2021

Reviews

[Jan Douwe · Rating 2 out of 5]

Een belangrijk en goed boek, maar de opzet is helaas niet helemaal geslaagd. Huijgen probeert een (protestants-)theologische visie op Maria te geven, maar het is niet helemaal duidelijk met welk doel. Voor een academisch werk gaat het veel te veel alle kanten op en zit er geen duidelijke lijn in. Daarnaast is het een beperkte visie op Maria, omdat Huijgen alles wat riekt naar devotie over een kam scheert, zonder de theologische diepte van Mariadevotie te verkennen. Voor een populair wetenschappelijk werk is het dan weer veel te droog, met tussenconclusies en onderzoeksvragen.

Huijgens ideeën lijken misschien origineel, maar hij citeert vooral andere denkers en schetst grote ontwikkelingen. Vooral Huijgens achtergrond is origineel, wat dat betreft is het een goed en belangrijk werk. Maar hij is er niet in geslaagd om iets nieuws over Maria te zeggen, hooguit om een nieuw publiek aan te boren.

[Marjolein · Rating 2 out of 5]

Prima boek, maar blijkbaar boeit Maria theologie mij niet

[Bart Van vliet · Rating 5 out of 5]

Helder, toegankelijk en overtuigend boek, met mooie exegetische, dogmatische en actuele lijnen.

[Nynke · Rating 4 out of 5]

Maria: Icoon van genade is een prachtig boek waarin Arnold Huijgen de nuance zoekt tussen de Protestantse en Rooms-Katholieke opvattingen over Maria. Het is het resultaat van een persoonlijke zoektocht en dit spreekt ook uit de souplesse en het plezier waarmee het geschreven is.

Als lezer merk je dat Huijgen ambitieus is geweest met de hoeveelheid onderwerpen die hij aansnijdt. Maar zo lang je geen uitgediepte theologische verhandeling verwacht over elk deelonderwerp is dat prima en juist ook interessant. Het bied de mogelijkheid om zelf verder op onderzoek te gaan naar Maria.

Wat het boek in mijn ogen goed doet is gestaag ruimte kweken bij Protestante lezers om op een meer open manier naar Maria te kijken. Het probeert de lezer niet van allerlei dogma's te overtuigen, maar laat wel de waarde van Maria zien. Het is dus ook een mooie stap op weg naar de eucumene.

Voor de Rooms-Katholieke lezer is het goed om te onthouden dat Huijgen een gereformeerd theoloog is en dus niet meteen mee zal gaan in de Traditie. Maar ook voor de RK lezer is er veel te vinden in dit boek. Zowel om Maria zelf beter te leren kennen en om de Protestantse medegelovigen beter te leren kennen in hun manier van geloofsbeleving.

Al met al heb ik met met veel plezier en interesse het boek gelezen en zou ik het ook zeker aanraden aan iedereen die Maria of de devotie rond haar interessant vind.

[Julia]

Arnold Huijgen pleit voor een herwaardering van Maria binnen het protestantisme, overtuigd dat een nieuwe kijk op de moeder van Jezus kan leiden tot verdergaand inzicht op God en hoe Hij werkt.
Huijgen bespreekt verschillende aspecten van Maria’s persoon en kijkt consistent naar exegetische, kerkhistorische en actuele lijnen. Voor mij persoonlijk lag de waarde in het eerste en laatst genoemde, waar ik veel van heb geleerd over Maria’s positie in de heilsgeschiedenis en wat een herpositionering van haar persoon in onze huidige samenleving kan betekenen.
Maria is geschreven voor een meer academisch ingestelde lezer en is niet altijd even toegankelijk wat taalgebruik betreft, maar Huijgen heeft het boek overzichtelijk en strak ingedeeld wat de leesbaarheid ten goede komt.

[piet van genderen · Rating 3 out of 5]

Met dit boek heb ik geworsteld. Na een uitgebreide, in mijn ogen overbodige toelichting, waarom dit boek moest worden geschreven, volgde een gedetailleerde analyse met historische en taalkundige elementen. In dat bos ben ik de weg kwijt geraakt. De belezenheid van de Protestantse hoogleraar theologie staat overigens als een huis.

[Alexandra - Alexs books and socks · Rating 4 out of 5]

Zeker geen saai boek, het is verfrissend en de manier van onderzoek voelt ook helemaal niet ‘ouderwets’ aan. De auteur brengt het op een begrijpbare en vrij makkelijk en leesbare manier. Ik als eigenlijk complete leek kon volgen wat niet wegneemt dat je je aandacht bij het boek moet houden.

Conclusie is dat dit boek interessant is, en dat Maria icoon van genade, de lof krijgt die ze meer dan verdiend. ‘Het gelaat van zijn moeder is immers ‘het gezicht dat op Christus het meest lijkt’.’ En dat, dat is een van de mooiste zinnen in verband met Maria die ik ooit las.

[Bjorn Hanssen · Rating 3 out of 5]

Zoals iemand anders schreef: blijkbaar is mariologie niet voor mij. Dat begrijp ik wel na het lezen van deze onleesbare pil. Onleesbaar inderdaad, want hoewel ik als academisch geschoolde christelijk geïnteresseerde lezer van middelbare leeftijd mezelf beschouw als een geoefende lezer, kostte dit werk mij behoorlijk veel moeite om überhaupt doorheen te komen.
Nee, ik ben geen theoloog, maar is dat dan de doelgroep van dit Beste Theologische Boek van 2021? Iedere zin leest als een zorgvuldig samengesteld werk. Ieder onderwerp is netjes afgebakend. Maria wordt van alle kanten bekeken, maar het kost de grootste moeite het verhaal te volgen.

Daarnaast vermoed ik dat er enige dogmatische en historische aannames verwerkt zijn die afwijkend zijn van het geldende narratief. Zo heeft gratia plena bij de katholieken nooit betekent dat Maria van zichzelf vol van genade is, zoals Huijgen beweert, maar dat ze door God vol van genade is geworden. Maria is vervuld van genade, dat zou een betere interpretatie zijn en daarmee.
Dat Europa niet zonder het christendom kan vanwege de nadruk op de mensenrechten lijkt mij een vorm van christelijk wensdenken. Dat juist de mensenrechten komen uit de Verlichting wordt wel vermeld, maar vervolgens naast zich neer gelegd. Persoonlijk denk ik dat de Verlichtingsfilosofie hiermee tekort wordt gedaan en de invloed die het heeft gehad op de ontwikkeling van de wereld. Huijgen heeft geen goed woord over voor de Verlichting, die binnen christelijke kringen vaak wordt gezien als doodsteek voor het christelijk geloof op middeleeuwse wijze. Deze theologische kijk op de Verlichting leidt tot een kokervisie waardoor alles volgend na de Verlichting als negatief wordt gezien. En het is te makkelijk om daar de wereldoorlogen bij te halen als gevolg van het nationalisme veroorzaakt door de Franse Revolutie.

Met woorden wordt de schoonheid en puurheid van Maria beleden, als Moeder Gods, maar ook als kantelpunt tussen het OT en NT. Door deze protestantse benadering houd ik een ontgoocheld gevoel over, waarvoor ik de neiging zou kunnen ervaren (ware ik een trouwe katholiek) om boete te moeten doen.

[Filippus · Rating 4 out of 5]

Een zeer integer theologisch boek. Met een duidelijk vertrekpunt in de gereformeerd-protestantse traditie worden diverse oecumenische en culturele perspectieven ingebracht, gewogen, en samengebracht in dit helder klassiek-christelijk én eigentijds theologische werk. Het boek is toegankelijk geschreven en biedt een waardevolle protestantse doordenking van de persoon van Maria. Zij is icoon van genade, zij is transparant tot op Christus. Door naar haar te kijken zie je Gods genade aan het werk. Maria is de gezegende onder de vrouwen, de moeder Gods. Zij heeft een unieke positie in de Schrift, in de kerkgeschiedenis én in Europa. Een rijkdom van theologie komt in dit boek tot klinken. Bovendien zet het boek aan tot zingen, iets dat mij erg aanspreekt: Magnificat!
'Maria: Icoon van genade' verdient een breed protestants lezerspubliek. Hopelijk zal Maria zo ook in het protestantisme de plaats krijgen die haar toekomt. Ook voor katholieken kan het boek een hernieuwde kijk geven op Maria, met name door de Ad Fontes benadering van de auteur.

Het boek had mijns inziens aan toegankelijkheid en aan kracht gewonnen wanneer het wat minder uitvoerig was geweest. Tegelijk worden sommige themas wel aangestipt in inleiding en slothoofdstuk, maar in de loop van het boek weinig uitgewerkt, zoals het thema van 'schoonheid'.

[Niels · Rating 4 out of 5]

Arnold Huijgen schrijft als Protestantse hoogleraar over Maria. Uniek! Goed boek qua inhoud, vernieuwend en actueel (onderwerpen als Gender en Europa worden besproken in verbinding tot Maria), bij tijd en wijlen wat moeilijk leesbaar voor de leek (het is wel een theologisch boek hè). Wat ik mooi en als protestant waardevol vond, is hoe Huijgen Maria vanuit verschillende hoeken steeds weer verbindt en richt op Christus, onze Heer. Zo kon ik haar steeds in haar volledige gestalt zien zonder dat daarbij de verbinding verloren raakt me de kern van het geloof. Oecumenisch gezien waardevol en open, juist ook vanwege de vele verbindingen tussen Traditie, Oosterse-Orthodoxie en Protestantisme en Maria. Ook Maryam wordt besproken, over openheid gesproken! Ook het pleidooi voor een protestantse viering van de Annunciatie vond ik pakkend.
Nogmaals uniek, soms wat droog, maar zeer waardevol boek.

[Mark Maliepaard · Rating 3 out of 5]

Voor de protestant een interessante kijk op Maria, maar het boek is erg schools opgezet. Duidelijk voor de TL:DR-lezer, maar het had wat diepgravender en meer toegespitst mogen worden. Dat had gescheeld in de dikte van het boek en het juist inhoudelijker gemaakt.

[Frans · Rating 5 out of 5]

Intrigerende combinatie van bijbelexegese en theologie ten aanzien van Maria met verbindingslijnen naar actuele themata.

[Timon · Rating 4 out of 5]

Een boek over de meest bekende vrouw uit de wereldgeschiedenis, geschreven door een protestantse theoloog. En haar naam is Maria (of ook wel Madonna). Goed boek.

[Nasha · Rating 3 out of 5]

Non-fictie boek met prachtige voorkant over Maria ‘de moeder’ en Maria ‘de vrouw’. Door terug te grijpen naar de Bijbel, tracht Arnold Huijgen Maria op nieuw in beeld te brengen als joods meisje, moeder van de Verlosser en als moeder van de gelovigen. In combinatie met theologische tradities van de vroege kerk, de Reformatie en moderne literatuur belicht hij hedendaagse kwesties met een nieuwe blik.

Dit was een interessant boek. Maria is mijn main girlie, een boek over haar met zo’n voorkant past precies in mijn straatje. Normaliter lees ik voornamelijk religiewetenschappelijke, niet theologische boeken over Maria. En nu weet ik exact waarom theologische boeken niet voor mij zijn. Ten eerste, regelmatig merkte ik dat ik niet genoeg Bijbelkennis heb om de details van de discussie volledig te begrijpen. Huijgen neemt overigens wel ruim de tijd om Bijbelse concepten uitgebreid uit te leggen. Ten tweede, theologische boeken hebben een duidelijk boodschap vanuit een duidelijk perspectief. In dit geval: wit, mannelijk en protestants. Ik ben geen van die dingen, niet alles sloot goed aan op mijn wereldbeeld. Toch was ik positief verrast met de progressieve houding die Huijgen aanneemt. Ten derde, ik ben gewoon niet erg geïnteresseerd in theologische discussies - ik lees liever over wat voor effect het geloof in Maria heeft op de samenleving dan dat ik de theologische verantwoording voor dit geloof in Maria begrijp. Het komt dan niet als een verrassing dat ik de hoofdstukken over Maria in feministische theologie het meest interessant vond. Huijgen heeft mij wel geïntroduceerd aan religiewetenschappelijke schrijvers die onderzoek hebben gedaan naar Maria als icoon. Thanks!