In deze nieuwe editie van hun bestseller Je hebt wél iets te verbergen laten Maurits Martijn en Dimitri Tokmetzis zien dat privacy het meest bedreigde mensenrecht van onze tijd is. Ze leggen bloot welke gegevens je allemaal weggeeft en aan wie. En, belangrijker nog: welke ingrijpende gevolgen dat heeft voor ons allemaal.
Wat de titel van dit boek vertelt, wist ik al lang. Maar als iemand die bovengemiddeld bezig is met online veiligheid en privacy worstelde ik ook met het vinden van een antwoord op de steeds weerkerende opmerking: Maar ik heb toch niks te verbergen.
Ik ben dus heel enthousiast aan dit werk begonnen en het antwoord dat de auteurs bieden is misschien niet dat wat ik verwachtte, maar daarom niet minder indrukwekkend. Met dit boek maken de auteurs twee dingen duidelijk:
- je weet pas of je iets te verbergen hebt of niet als je drie dingen weet: 'wat precies', 'voor wie precies' en 'waarom precies'; anders weet je simpelweg niet waar je het over hebt.
- de discussie is eigenlijk veel ruimer: we moeten collectief de verantwoordelijkheid nemen als maatschappij om ons allemaal beter te beschermen van de datagraaiers om enkele fundamentele waarden die aan de grondslag van onze democratie liggen te vrijwaren.
Privacy is dus net zo hard een publiek als een persoonlijk goed. En het risico, aldus de auteurs, is veel groter bij het verliezen van onze privacy als gemeenschap dan bij het verliezen van onze privacy als individuen.
Eén interessant toekomstbeeld dat ze scheppen is een waarin een Facebook en Google in het privacydebat dezelfde weg kunnen opgaan als een ExxonMobil en Shell in het klimaatdebat: van heldenbedrijven naar public enemies. Dit - en nog veel meer - zal nodig zijn om privacy op de maatschappelijke agenda te krijgen.
Interessante lectuur. Helder geschreven en zet aan tot nadenken zonder onnodige doembeelden voor te stellen.
Iedereen die internet gebruikt zou dit boek moeten lezen. Het is een enorme eye opener over welke informatie we 'zomaar' verstrekken, wie daarmee wat doet en hoe potentieel gevaarlijk dit is. Het is beangstigend. Goed om te weten en om er wat mee te doen. Het zet mij enorm aan het denken.
Review 2018: Ik heb dit boek soms letterlijk met open mond zitten lezen. We weten zo bizar weinig van wat er allemaal met onze gegevens gebeurt, en de impact is enorm...
Een prettig, toegankelijk geschreven boek dat verschillende onderwerpen belicht (door concrete, actuele voorbeelden te geven) die belangrijk zijn in de discussie rondom data en privacy. Een flinke wake-up call; een boek dat je gelezen móét hebben als je je ook maar enigszins op het internet begeeft.
En nu heb je eindelijk een goed weerwoord voor die personen die de discussie afdoen met 'ik heb niets te verbergen'.
— Update 2025: Ik heb bij mijn re-read de herziene editie uit 2021 gelezen en deze is zeker de moeite waard! Wederom veel actuele voorbeelden sinds het verschijnen van de eerste editie, en het onderwerp is relevanter dan ooit… Helaas nog steeds teveel mensen die hun (en daarmee ook mijn en jouw!) data maar klakkeloos weggeven, omdat ze denken dat ze niks te verbergen hebben. Ik hoop dat er binnenkort nóg een herziening komt, gezien de enorme opmars van AI?
“Privacy niet belangrijk vinden omdat je niets te verbergen hebt, is hetzelfde als niet geven om vrijheid van meningsuiting omdat je niets te zeggen hebt”, zo wordt Snowden geciteerd. Je kunt het wel aan Martijn en Tokmetzis, uit de school van De Correspondent, overlaten om met retorica op standje 100 te benadrukken hoe belangrijk privacy is (zie alleen al de cover: “over het levensbelang van privacy”). Het boek leest lekker weg en veel oneliners van allerlei interessante denkers over persoonsgegevensbescherming passeren de revue.
Teleurstellend vond ik dat de auteurs deze ideeën niet hebben samengevoegd in een coherent betoog. In hoofdstuk 1 halen zij Nissenbaum aan die het recht op privacy omschrijft als het recht op stromen van informatie die een burger (subjectief) als passend ervaart. In hoofdstuk 5 citeren zij Evgeny Mozorov: “Het echte privacyprobleem is dat overheden en bedrijven onze data gebruiken om ons in bepaalde richtingen te duwen, zonder dat wij het doorhebben.” Hier is ineens macht het probleem, niet het unheimische subjectieve gevoel. Enerzijds vinden de auteurs een richting voor een oplossing in het aanwijzen van privacyvijanden, anderzijds citeren zij techniekfilosoof Verbeek die het niet interessant vindt om technologieën af te zweren, maar juist oproept om onze interactie daarmee te stileren. Mijn punt is niet dat deze opvattingen niet met elkaar op één lijn kunnen worden gesteld, maar daarvoor is wel een redenering nodig die op (te) veel punten ontbreekt.
Het boek is al met al niet meer dan de som der delen. Ik weet nu wel dat de auteurs vinden dat ‘ik heb niets te verbergen’ een onjuiste bewering is en dat we juist heel veel te beschermen hebben. Maar een sterkere en beter opgebouwde argumentatie zou me hiervan meer hebben overtuigd dan het toegepaste retorische vuurwerk.
Nou... tja... eigenlijk vind ik het, ondanks alle positieve commentaren (of misschien wel doordat) niet zo'n heel goed boek. In de inleiding treedt de wet van Godwin al in werking... goed, dat laten we even gaan. Ik had eigenlijk verwacht wat ik allemaal te weten zou komen over het gebruik van Facebook en waarom ik juist afscheid zou moeten nemen van Facebook. Maar al snel ging het volgens mij niet zozeer over het gebruik van de Facebook gegevens, maar over criminaliteit. Ook de delen over metadata en het verzamelen (en doorverkopen) van info is 'in deze tijd' zijn niet vernieuwend. Hoewel het nu over enorme hoeveelheden gaat, is dat niet nieuw. Ook in de tijd voor de informatiemaatschappij werden gegevens over 'Jan en alleman' verzameld en doorgegeven. Tja, we leven nu eenmaal in een samenleving met nieuwsgierige mensen. Zoals toegegeven, de schaal is groter geworden (en de wereld kleiner). De manier van schrijven staat mij ook wat tegen, heeft veel van stemmingmakerij, heeft weinig diepgang en is vrij eenzijdig. Het zet ook (bijna) aan tot paranoïde gedrag want... grote broer (en zijn nog grotere broer) luistert mee en zal de informatie gebruiken. Het boek is signaal om altijd te blijven opletten met wat (en met wie) je informatie deelt, maar ja, was dat niet altijd al zo?
Een boek dat waarschijnlijk bij zijn verschijning (2016) veel zou hebben losgemaakt. Het legt heel simpel cookies en trackers uit, en de bedrijven die hierachter schuil gaan, uit. Helaas voelt het anno 2024 redelijk gedateerd, waardoor het soms een slog was om te lezen. Gelukkig zijn er redelijk goede stappen gezet vanuit de overheid om de wildgroei van deze bedrijven (en de inbreuk op onze privacy) tegen te gaan.
Aan het begin van het lezen was ik super-enthousiast en scheurde ik de bladzijdes door. Beetje bij beetje nam dat gevoel af. Ik weet niet precies waardoor dat komt maar ik denk dat het enthousiasme plaats maakte voor onverschilligheid. Ik kreeg een beetje het idee dat ik hier als individu niet zo veel aan kan doen allemaal. Had ook verwacht dat er meer praktische tips voor de privacy-leek in zouden staan. Dit boek telt de zaak naar het hoogste niveau en dat is objectief gezien heel goed en nuttig. Maar ik had meer zin in een praktisch boek dat dicht bij mij zou liggen. Inschattingsfoutje vanaf mijn kant wellicht.
ik raad eigenlijk iedereen aan dit boek zo snel mogelijk te lezen. Als je het eenmaal gelezen hebt kan je niet normaal meer naar Facebook kijken, bijvoorbeeld. Het toont wel aan hoe klakkeloos we omgaan met onze privacy en hoe weinig we er zelf tegen kunnen doen.
Het verhaal zelf is kort en krachtig geschreven en brengt zijn boodschap duidelijk over.
Urgent, prikkelend, in staat om je elke vijf bladzijden met je mond open te laten staan, zeer gedegen onderbouwd, met durf en vooral veel enthousiasme geschreven. Een mustread voor elke eenentwintigste-eeuwer! Lees dit boek en zoek de digitale barricades op! (Hoe? Ben ik ook nog niet precies achter, maar begin maart spit ik de politieke voornemens in ieder geval op één punt door!)
Hogelijk aangeraden. Ideaal leesvoer om goed boos te worden op de wereld: jezelf, datagraaiers, grote bedrijven en overheden. Het milieu en onze privacy: twee dingen waar we ons enorm druk over maken en waar we eigenlijk geen fuck voor doen.
4+ ⭐️ — Intriguing insights about a crucial topic, taught me quite some new things about data and cybersecurity I was not yet aware of. Some aspects are even more shocking knowing that this was published in 2016 and technological developments have only been (exponentially) increasing since then… anyway, quite a good introduction to privacy I could certainly recommend to many :)
••• “Wie 'ik heb niets te verbergen' zegt, weet niet waar hij het over heeft. We weten helemaal niet welke gegevens we allemaal weggeven. We hebben geen idee wie er —bevoegd of onbevoegd — toegang tot die data hebben. En we weten niet om welke redenen andere partijen in onze data geinteresseerd zijn, wat ze ermee doen en welke beslissingen over ons worden genomen op basis van die data.”
“Het échte privacyprobleem is niet dat wij de controle kwijt zijn over onze persoonlijke data. Of dat overheden en bedrijven zo bizar veel over ons weten. Nee, het problem is dat overheden en bedrijven al die data gebruiken om ons in bepaalde richtingen te duwen - zonder dat wij het doorhebben: ‘Onzichtbaar prikkeldraad’“
Yes, topboek! Een must-read voor uih... iedereen! Want zelfs oma's en opa's zijn tegenwoordig bezig met facebook en smartphones. En vooral een boek voor de mensen (en dat zijn er, geloof het of geloof het niet, veel) die ik al letterlijk hoorde zeggen dat zij niets te verbergen hebben. Wel jongens, slecht nieuws want dat hebben we wel!
Ik moest tijdens het lezen van dit boek heel de tijd denken aan de dystopische 'The Circle' van Dave Eggers. Wordt ook terloops vermeld. Onze data wordt naar hartenlust verzameld en verkocht. Maar met welk doel? En wat kunnen de gevolgen zijn?
'Je hebt wèl iets te verbergen' is kritisch maar haalt ook aan wat wel goed is aan de steeds evoluerende technologie.
Dit boek gaat over de digitale privacy die we niet hebben en hoe we die kunnen beschermen. Er worden mooie vergelijkingen gemaakt tussen fysieke privacy en digitale privacy, er wordt uitgelegd hoe gegevens eindeloos worden uitgewisseld om onszelf te beschermen, terwijl dit tegelijk voor kwetsbaarheid tegenover hackers zorgt. Afgesloten wordt, hoe het van belang is dat de grote digitale netwerken die we dagelijk gebruiken, in handen zijn van monopolies en hoe het eigenlijk gek is dat deze niet beheerd worden door overheden omdat we hier steeds meer van afhankelijk zijn.
Echt super interessant, ik wist hier haast niets van maar alles wordt heel duidelijk uitgeled. Een aanrader als je je afvraagt of je wel iets te verbergen hebt!
Een verontrustende pageturner. Ik dacht dat ik wel aardig op de hoogte was van privacykwesties, maar er blijkt nog veel meer te zijn. Daarbij hebben de schrijvers doorwrocht onderzoek gedaan dat ze in een heel helder geschreven en vlot leesbaar boek hebben weten te vatten.
Je hebt wél iets te verbergen! Interessant boek , en ja, je hebt wel wat te verbergen al is het me nog niet helemaal duidelijk hoe dat moet Het is een wir-war achter het telefoon en computerscherm van informatiestromen!
Informatief boek waarin veel online privacy en datastromen van veel kanten bekeken worden. Zelf vond ik vooral uit het boek naar voren komen dat het niet per se slecht is wanneer er data verzameld wordt, maar dat hier wel op een corrrecte manier mee omgegaan moet worden. Weinigen hebben nu zicht op de gigantische datastromen en dat kan heftige gevolgen hebben.
Heel interessant en heeft me veel geleerd over alle data die we rondstrooien en waarom dat een probleem is. Makkelijk leesbaar en goed te begrijpen, ook als je er geen verstand van hebt. Aanrader!
Veel geleerd van dit boek, over een onderwerp waar ik eigenlijk weinig van snap.
‘’De algoritmes en data gestuurde informatie van overheden en bedrijven bepalen onze keuze mogelijkheden, zoals prikkeldraad onze bewegingsvrijheid bepaalt. Dit prikkeldraad limiteert onze levens tot een plek die er rustig en aantrekkelijk uitziet, maar die wij niet zelf hebben uitgekozen en die we niet kunnne herbouwen of uitbreiden. Het ergste is dat wij het niet zien, het prikkeldraad blijft onzichtbaar.’’
‘’Degene die ons kennen, hebben macht over ons. Zij kunnen ons een baan ontzeggen, een lening onthouden, onze bewegingen inperken, ons onderdak, lidmaatschap en onderwijs weigeren. Zij kunnen ons toegang tot het goede leven weigeren. ‘’
De vragen waar ik hoopte antwoord op wilde krijgen voor het lezen van dit boek waren de volgende:
Hoe komen mijn gegevens terecht bij advertentiebedrijven of andere geïnteresseerden? Deze vraag wordt in het boek zeker beantwoord. Er wordt beschreven wat er gebeurt vanaf het moment dat jij op 'ja' klikt bij de vraag om cookies te mogen gebruiken tot de advertenties die dan op jouw scherm verschijnen, met digitale veilingen om jouw gegevens als tussenstap. Dit vond ik echt interessant, ook omdat ik hier nog nooit iets over had gelezen. Interessant ook om te horen dat websites meerdere versies laten zien aan verschillende mensen, als 'live' experiment om te testen waar je hoe snel op klikt.
Hoe manipuleert dit alles mijn koop- of surfgedrag? Deze vraag wordt met de dingen hierboven genoemd al wat beantwoord, maar er wordt ook op andere plekken in het boek bij stilgestaan. Het is fascinerend om te horen dat winkels je bijvoorbeeld advertenties voorschotelen, maar deze naast advertenties zetten die totaal niet bij je passen om je minder het gevoel te geven dat je 'in de gaten wordt gehouden'. En dat iedereen andere versies van Google-resultaten ziet (bijvoorbeeld ofwel vliegtickets ofwel geschiedenis bij het zoeken op een land).
Wat heb ik te verbergen / hoe gevaarlijk is het eigenlijk dat anderen veel over je weten? De titel van het boek is veelbelovend; na dit boek weet ik vast wat ik wel te verbergen heb en waarom het zo belangrijk is mijn gegevens goed te beschermen. Het gaat in het boek zeker ook over hackers en hoe deze jouw gegevens kunnen onderscheppen, je webcams kunnen binnendringen of zelfs via je router of printer toegang kunnen krijgen tot je internet (in hst.2: mijn favoriete hoofdstuk). Ook gaat het over voorbeelden van risicominimalisering vanuit de overheid die invloed hebben op jou op basis van je eerdere gedrag (hst. 5). Maar het gaat weinig over wat nou echt het gevaar is van het manipuleren van jouw keuzes, en ik had graag nog meer willen horen over autonomie-verlies dat enkel kort wordt ingeleid: hoe je bijvoorbeeld door eerdere keuzes in een bubbel beland waar je bijna niet uit kan komen, waardoor dan weer je keuzevrijheid en mening wordt bepaald zonder dat je het doorhebt. De urgentie van privacy die in de inleiding wordt genoemd, die is niet helemaal op me overgekomen. Ik denk dat dat komt omdat het bedrijven zijn die niet geïnteresseerd zijn in het individu maar vaak zelfs algoritmes zijn, waardoor je privacy toch minder geschonden voelt. En ja, het worden ingedeeld in hokjes en keuzes die voor jou worden gemaakt, dat klinkt allemaal angstaanjagend, maar of het genoeg is voor gedragsverandering.. waarschijnlijk niet. Dit is dan ook mijn voornaamste kritiek op het boek.
Wel worden er andere interessante vragen beantwoord in het boek. Zoals het vraagstuk 'privacyparadox': waarom accepteren we eigenlijk zoveel privacy-schending online als je het vergelijkt met privacy-schending offline (zoals iemand die in je spullen staat te neuzen)?
Jammer genoeg vond ik de structuur van het boek niet helemaal logisch en hoop je dat er aan het eind een soort knaller of to-do-list van gegevenbescherming, of goede uitsmijter komt, maar dat vond ik meer een anti-climax. Helaas.
Conclusie: dit boek heeft me zeker geholpen om wat meer te weten te komen over privacy en wat er allemaal met mijn gegevens gedaan kan worden. Ik begrijp erdoor dat het naïef is om te denken dat privacy lijnrecht tegenover veiligheid staat, want soms is privacy-schending juist ook een schending van je privacy (bijvoorbeeld als je gegevens worden onderschept door kwaadwilligen). De leuke anekdotes en journalistieke manier van te werk gaan spreken me aan. Toch: omdat ik al weinig over dit onderwerp wist was het ook makkelijk om me tevreden te stemmen. Het is dan ook weer niet zo ver gekomen dat het me heeft aangezet tot enorme verontwaardiging of motivatie om mijn gedrag te veranderen (ook al is dat misschien ook niet het doel van dit boek, maar meer wat ik hoopte eruit te krijgen). En ik geloof zeker dat er boeken zijn over dit onderwerp die dat wel kunnen. Vandaar de 3 sterren.
QUOTES "Zo blijven we - omdat het makkelijk is, omdat het gratis is, omdat het efficiënter is, omdat we erin berusten, omdat we het niet weten, omdat we het niet begrijpen of omdat we simpelweg geen keuze hebben - onze privacy belangrijk vinden zonder aan de schending ervan echt wat te kunnen doen." "De smartphone blijkt een glimmend surveillanceapparaat waar je toevallig ook mee kunt bellen en appen."