Ο Γιόζεφ, ο νεαρός Γερμανός, ακολουθεί τον πατέρα του στην Αίγινα. Ο σκληροτράχηλος διοικητής που θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο από τον Χίτλερ λεηλατεί τα πάντα και αφήνει τους Έλληνες να πεινούν και να αργοπεθαίνουν. Δεν έχει υπολογίσει όμως την αντίσταση! Μπορεί μια χούφτα αλεύρι να κατατροπώσει το ναζιστικό ιδεώδες; Μπορεί ένα χωριό από σκελετωμένα κορμιά να κερδίσει τους χιτλερικούς και τους προδότες; Ένα ταξίδι στον χρόνο, στη θυελλώδη εποχή του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου, με φόντο την Αίγινα, το Βερολίνο και τη Ρώμη, αλλά και τις άγριες θάλασσες όπου βρέθηκαν Έλληνες ναυτικοί, με τελικό προορισμό την ήττα των χιτλερικών και τον διωγμό τους από το ελληνικό νησί. Δεν έφυγαν όμως έτσι απλά… Κάτι άφησαν πίσω τους.
Έχοντας διαβάσει πολλά βιβλία για την Γερμανική κατοχή από Έλληνες συγγραφείς, θεωρώ πως αυτό είναι από τα πιο ιδιαίτερα και τα πιο χαρακτηριστικά βιβλία της εποχής. Έχει μια ιδιαίτερη και χαρακτηριστική διαδρομή πλοκής που ξεφεύγει από τα συνηθισμένα. Μιας και η πλοκή του έχει μια κεντρική ιστορία, αλλά ταυτόχρονα απλώνει τα πλοκάμια της σε όλες τις μικρές ή πιο μεγάλες ιστορίες της κατοχής.
Στο βιβλίο "Για μια χούφτα αλεύρι" ο συγγραφέας αναμειγνύει υπέροχα τα υλικά πραγματικών γεγονότων και μυθοπλασίας και μας παρουσιάζει ένα ξεχωριστό λογοτεχνικό ντοκιμαντέρ για τα χρόνια της Κατοχής στο νησί της Αίγινας. Και είναι σημαντική η επιλογή του, μιας και η Αίγινα είναι μια από τις περιοχές της χώρας μας που χτυπήθηκαν ανελέητα τα χρόνια της κατοχής.
Ταυτόχρονα επιλέγει μέσα απο τους κεντρικούς του ήρωες να φανερώσει όλες τις αντιφατικές και συγκρουόμενες συμπεριφορές στα χρόνια του πολέμου. Και αυτές των κατεχόμενων, αλλά και αυτές των κατακτητών. Και αυτές των ηρώων αλλά και αυτές των δωσίλογων. Ακόμα και αυτές τις μικρές ιστορίες του εξαναγκασμού επάνω σε μια ιδεολογία που είναι άλλη τον καιρό της ειρήνης, και εξαναγκάζεται σε μετάλλαξη τα χρόνια του πολέμου.
Στην αρχή του βιβλίου συναντάμε τον νεαρό Γιόζεφ. Έναν νέο γεμάτο όνειρα και δίψα για γνώση. Έναν νέο που τα όνειρα καίγονται μαζί με τα αγαπημένα του βιβλία. Τα ανεπιθύμητα βιβλία έρχονται σε κόντρα με το φως της πυράς που τα καίει. Καθ' υπόδειξη και διαταγή του πατέρα του, γίνεται και αυτός εξάρτημα μιας αδίστακτης πολεμικής μηχανής που αφαιμάζει ανθρώπους από κάθε συναίσθημα από κάθε ιδέα. Μπορεί όμως όσο και να συμπιεστεί, όσο και να ξεγελαστεί το μυαλό, να αλλοιώσει την δύναμη της ψυχής; Πόσο δυνατή μπορεί να είναι μια πλύση εγκεφάλου; Μπορεί να μετατρέψει μια όμορφη ψυχή σε δολοφονική μηχανή;
Αυτό είναι το παιχνίδι που ακολουθεί το βιβλίο η δοκιμή της ψυχής. Η αντοχή της καρδιάς που άλλοτε λυγίζει και άλλοτε ατσαλώνεται. Άλλοτε διαφθείρεται και άλλοτε εξυψώνεται.
Ο Γιόζεφ ακολουθεί τον πατέρα του τον σκληροπυρηνικό διοικητή του Χίτλερ, στην Αίγινα. Για να συναντήσουμε από την μια την ανήλεή δίψα του κατακτητή να επιβληθεί και από την άλλη την λαχτάρα των ντόπιων για αντίσταση, να ξεχυθεί. Και εδώ θα φανεί προκλητικά η αντίθεση η κυνική. Η αντίθεση η συγκλονιστική ανάμεσα σε εικόνες και συναισθήματα. Σε κουλτούρα, σε αντίσταση και σε παράδοση, Σε γενναιότητα και σε προδοσία.
"Πατριώτες και προδότες. Ήταν όλοι εκεί το επόμενο πρωί στην κηδεία του πρώτου ήρωα της κατοχικής Αίγινας"
Μέσα από την εξαιρετική επιλογή των στιγμιότυπων της ζωής των κατοίκων της κατοχικής Αίγινας ο αναγνώστης βλέπει νοερά μπροστά του να κινείται σαν υδατογράφημα διττό και ανεξίτηλο από την μια η μαύρη σβάστικα και από την άλλη το λευκό αλεύρι. Από την μια ο θάνατος από την άλλη η ζωή. Από την μια οι παραιτημένοι και των δυο πλευρών και από την άλλη οι αντιστεκόμενοι και των δυο πλευρών. Σε μια παράταξη μάχης με σκοπό να βάψουν και να εξαφανίσουν το μαύρο του θανάτου με το λευκό της ζωής. Μέσα από όλο αυτό το σκηνικό αναδεικνύεται η δύναμη και το σθένος. Αλλά και όλα εκείνα τα στοιχεία που συμβολίζουν ταυτόχρονα υλικά αγαθά, αλλά και αξίες ζωής. Υλικά όπως το αλεύρι και το λάδι. Αυτά που τον καιρό του πολέμου λερώνονται με αίμα. Αυτά που στερήθηκαν όσο τίποτα οι άνθρωποι εκείνη την εποχή. Αλλά και αξίες και θεσμοί που έρχονται σε κόντρα. Η επιβίωση θα κοντραριστεί πολλές φορές απέναντι στον θεσμό της οικογένειας και της πατρίδας. Απέναντι στο καθήκον και στην προσφορά.
Ο λόγος κινηματογραφικός κάνει ενσταντανέ επάνω στα τραγικά πρόσωπα και σε αυτά που συμβολίζουν. Όταν διαβάζεις για τις σοδιές των φιστικιών που γίνονται χωρίς γέλια και με βουρκωμένα μάτια. Με χείλη σφραγισμένα. Με μοναδικό ήχο, τον ήχο των φυστικιών που πέφτουν επάνω στα απλωμένα σεντόνια. Για να γίνουν βορά των κατακτητών. Όταν εστιάζεις στην σκηνή που ο κυρ Δημήτρης φωνάζει τη γυναίκα του, για να της δώσει το λιγοστό λάδι που κατάφερε να πάρει όχι για το φαγητό τους, αλλα για το καντήλι του παιδιού τους. Όταν αφουγκράζεσαι τον βουβό πόνο των γυναικών και των δυο πατρίδων που χάνουν τα παιδιά τους, τους φίλους τους, τους δικούς τους ανθρώπους. Τα πάντα τονίζουν την αόρατη διελκυστίνδα από πράξεις και συναισθήματα και ζυγίζονται σε μια ζυγαριά που ζυγίζει αποφάσεις και επιλογές.
Για μια χούφτα αλεύρι η ζωή παίζεται κορώνα γράμματα. Για μια χούφτα αλεύρι που ξεφτιλίζει κάθε πόλεμο και καταλύει κάθε κίβδηλη ανωτερότητα. Οι σκελετωμένοι αντάρτες που φθείρουν σιγά σιγά την πολεμική μηχανή του φασισμού. Αλλά και μια μερίδα Γερμανών που βρίσκουν το κουράγιο και την δύναμη να δείξουν την ανθρωπιά τους και το ανάστημα τους. Ανυπέρβλητο και ισχυρό για να ξεπλύνει έστω και λίγο τις αμαρτίες των συναδέρφων τους.
Έννοιες και αξίες παίρνουν την δικιά τους θέση μέσα στις σελίδες του Βιβλίου. Για να διαχωρίσουν Πατρίδα και ιδανικά. " Η δικιά σου Πατρίδα δεν είναι η Γερμανία. Η δικιά σου πατρίδα είναι ο Ναζισμός." Πολλές αντίστοιχες καυστικές αναφορές ανάμεσα σε αυτούς που θυσιάστηκαν και σε αυτούς που ξεπουλήθηκαν τον καιρό του πολέμου. Εξαιρετικός ο διαχωρισμός ανάμεσα στους Έλληνες δωσίλογους και τους εκμεταλλευτές της κάθε συγκυρίας, όχι μόνο τότε, αλλά πάντοτε. " Δεν είχαμε μόνο τους Έλληνες προδότες των Ελλήνων. Είχαμε και τους Έλληνες προδότες των ανθρώπων." Θύματα επιβίωσης αλλά και εγωιστικής απληστίας.
Ο Γιόζεφ ακολουθεί τον πατέρα του τον σκληροπυρηνικό διοικητή του Χίτλερ, στην Αίγινα. Για να συναντήσουμε από την μια την ανήλεή δίψα του κατακτητή να επιβληθεί και από την άλλη την λαχτάρα των ντόπιων για αντίσταση, να ξεχυθεί. Και εδώ θα φανεί προκλητικά η αντίθεση η κυνική. Η αντίθεση η συγκλονιστική ανάμεσα σε εικόνες και συναισθήματα. Σε κουλτούρα, σε αντίσταση και σε παράδοση, Σε γενναιότητα και σε προδοσία.
"Πατριώτες και προδότες. Ήταν όλοι εκεί το επόμενο πρωί στην κηδεία του πρώτου ήρωα της κατοχικής Αίγινας"
Μέσα από την εξαιρετική επιλογή των στιγμιότυπων της ζωής των κατοίκων της κατοχικής Αίγινας ο αναγνώστης βλέπει νοερά μπροστά του να κινείται σαν υδατογράφημα διττό και ανεξίτηλο από την μια η μαύρη σβάστικα και από την άλλη το λευκό αλεύρι. Από την μια ο θάνατος από την άλλη η ζωή. Από την μια οι παραιτημένοι και των δυο πλευρών και από την άλλη οι αντιστεκόμενοι και των δυο πλευρών. Σε μια παράταξη μάχης με σκοπό να βάψουν και να εξαφανίσουν το μαύρο του θανάτου με το λευκό της ζωής. Μέσα από όλο αυτό το σκηνικό αναδεικνύεται η δύναμη και το σθένος. Αλλά και όλα εκείνα τα στοιχεία που συμβολίζουν ταυτόχρονα υλικά αγαθά, αλλά και αξίες ζωής. Υλικά όπως το αλεύρι και το λάδι. Αυτά που τον καιρό του πολέμου λερώνονται με αίμα. Αυτά που στερήθηκαν όσο τίποτα οι άνθρωποι εκείνη την εποχή. Αλλά και αξίες και θεσμοί που έρχονται σε κόντρα. Η επιβίωση θα κοντραριστεί πολλές φορές απέναντι στον θεσμό της οικογένειας και της πατρίδας. Απέναντι στο καθήκον και στην προσφορά.
Ο λόγος κινηματογραφικός κάνει ενσταντανέ επάνω στα τραγικά πρόσωπα και σε αυτά που συμβολίζουν. Όταν διαβάζεις για τις σοδιές των φιστικιών που γίνονται χωρίς γέλια και με βουρκωμένα μάτια. Με χείλη σφραγισμένα. Με μοναδικό ήχο, τον ήχο των φυστικιών που πέφτουν επάνω στα απλωμένα σεντόνια. Για να γίνουν βορά των κατακτητών. Όταν εστιάζεις στην σκηνή που ο κυρ Δημήτρης φωνάζει τη γυναίκα του, για να της δώσει το λιγοστό λάδι που κατάφερε να πάρει όχι για το φαγητό τους, αλλα για το καντήλι του παιδιού τους. Όταν αφουγκράζεσαι τον βουβό πόνο των γυναικών και των δυο πατρίδων που χάνουν τα παιδιά τους, τους φίλους τους, τους δικούς τους ανθρώπους. Τα πάντα τονίζουν την αόρατη διελκυστίνδα από πράξεις και συναισθήματα και ζυγίζονται σε μια ζυγαριά που ζυγίζει αποφάσεις και επιλογές.
Για μια χούφτα αλεύρι η ζωή παίζεται κορώνα γράμματα. Για μια χούφτα αλεύρι που ξεφτιλίζει κάθε πόλεμο και καταλύει κάθε κίβδηλη ανωτερότητα. Οι σκελετωμένοι αντάρτες που φθείρουν σιγά σιγά την πολεμική μηχανή του φασισμού. Αλλά και μια μερίδα Γερμανών που βρίσκουν το κουράγιο και την δύναμη να δείξουν την ανθρωπιά τους και το ανάστημα τους. Ανυπέρβλητο και ισχυρό για να ξεπλύνει έστω και λίγο τις αμαρτίες των συναδέρφων τους.
Έννοιες και αξίες παίρνουν την δικιά τους θέση μέσα στις σελίδες του Βιβλίου. Για να διαχωρίσουν Πατρίδα και ιδανικά. " Η δικιά σου Πατρίδα δεν είναι η Γερμανία. Η δικιά σου πατρίδα είναι ο Ναζισμός." Πολλές αντίστοιχες καυστικές αναφορές ανάμεσα σε αυτούς που θυσιάστηκαν και σε αυτούς που ξεπουλήθηκαν τον καιρό του πολέμου. Εξαιρετικός ο διαχωρισμός ανάμεσα στους Έλληνες δωσίλογους και τους εκμεταλλευτές της κάθε συγκυρίας, όχι μόνο τότε, αλλά πάντοτε. " Δεν είχαμε μόνο τους Έλληνες προδότες των Ελλήνων. Είχαμε και τους Έλληνες προδότες των ανθρώπων." Θύματα επιβίωσης αλλά και εγωιστικής απληστίας.
Θυμάμαι έντονα,όσα χρόνια κι αν περάσουν,τις διηγήσεις των παππούδων καί των γιαγιάδων μου σχετικά με το τι βίωσαν την περίοδο της Ιταλικής καί αργότερα της Γερμανικής κατοχής στην χώρα μας καί εξακολουθούν να διαπερνούν το σώμα μου ρίγη ανατριχίλας,μα καί φόβου. Φόβο πως ο άνθρωπος είναι το χειρότερο κτήνος που έχει περάσει ποτέ πάνω στην γη. Ένα πράγμα,όμως,που δεν δύναμαι να αντιληφθώ,αποδεχθώ -πείτε το όπως θέλετε- είναι το πως γίνεται την μία στιγμή σαν λαός να ενωνόμαστε κάτω από έναν εχθρό καί την επόμενη να ''τρωγόμαστε'' αναμεταξύ μας καί να προσπαθεί ο ένας να ξεσκίσει την σάρκα του άλλου. Κι αυτό,δυστυχώς,δεν συμβαίνει μόνο τώρα,αλλά ανέκαθεν. Από την αρχαιότητα μέχρι καί σήμερα,οι Έλληνες έχουν την κακή συνήθεια να αντιμάχονται τους συμπατριώτε τους. Εύχομαι κάποια στιγμή να αλλάξει όλο αυτό. Δεν έχουμε να κερδίσουμε κάτι με το να είμαστε εχθροί κι όχι συνοδοιπόροι στο ταξίδι της ζωής με σκοπό ένα καλύτερο μέλλον. Ο συγγραφέας κύριος Σωτήριος Γ. Μάιπας υπογράφει το νέο του βιβλίο,με τίτλο ''Για μια χούφτα αλεύρι'',το οποίο δεν έχει πολλές μέρες που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μιχάλη Σιδέρη. Πρόκειται για ένα δυνατό καί καθηλωτικό ιστορικό μυθιστόρημα που διαβάζεται με μία ανάσα. Εμένα μου άρεσε πάρα πολύ σαν βιβλίο καί με γέμισε με πληθώρα συναισθημάτων καί σκέψεις. Ήταν η πρώτη φορά που είχα την ευκαιρία να γνωρίσω την γραφή του συγγραφέα καί μου άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις. Ο λόγος του περνάει από διάφορες διακυμάνσεις,όπως αρμόζει στο κείμενο. Άλλες φορές είναι πιο σκληρός κι ωμός,κι άλλες πιο οικείος καί συγκινησιακός,σε όλες,όμως,τις μορφές του δεν παύει να κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον καί την προσοχή των αναγνωστών. Οι εικόνες είναι τόσο πολλές,που καθιστούν το κείμενο ''ζωντανό'' καί τους αναγνώστες μέρος της ιστορίας. Ποτέ μα ποτέ,δεν θα μπορέσω να αποδεχθώ την κακία που μπορεί να έχουν μέσα στην ψυχή τους κάποιοι άνθρωποι. Πότε χάσαμε την ανθρωπιά μας;΄Η τελικά,δεν την είχαμε ποτέ; Δεν μπορώ να διανοηθώ ότι κάποιος άνθρωπος μπορεί να είναι ''ανώτερος'' κάποιου άλλου εξαιτίας της φυλής,καταγωγής,οικονομικής τάξης,φύλου,εκπαίδευσης κι ό,τι άλλο. Από πού προκύπτει όλο αυτό,πέρα από την τρέλα που διακατέχει κάποιους ανθρώπους; Καί το χειρότερο; Υπάρχει μερίδα ανθρώπων που μπορεί στο πρόσωπο αυτού του μανιακού (βλπ. Χίτλερ) να βρούν το σωτήρα καί καθοδηγητή τους. Κακά τα ψέματα,παντού καί πάντοτε υπήρχαν,υπάρχουν καί θα υπάρχουν καί οι καλοί καί οι κακοί άνθρωποι. Αυτό έγκειται στο χαρακτήρα τους κι όχι στην καταγωγή τους. Μην ξεχνάμε,άλλωστε,πως καί στην χώρα μας υπάρχουν άνθρωποι που δεν φέρονται καί με τον πιο σωστό κι ενδεδειγμένο τρόπο. Έχουν προδώσει την πατρίδα καί τους συμπολίτες τους για το ατομικό τους συμφέρον καί μόνο. Πρέπει,βέβαια,να θυμούνται ότι ποτέ οι προδότες δεν είναι αγαπητοί,ούτε έχουν φίλους. Το τέλος τους δε,είναι χειρότερο από όσο φαντάζονται. Ο συγγραφέας εύστοχα μέσα από την υπόθεση του βιβλίου του τονίζει αυτό που σας προανέφερα. Δείχνει καί την βάναυση μα καί την ανθρώπινη πλευρά των κατακτητών. Ακόμη κι αν η πλάστιγγα γέρνει καί βαραίνει τον κτηνώδη τρόπο με τον οποίο δρούσαν καί συμπεριφέρονταν οι Γερμανοί κατακτητές. Βλέπετε,ο ναζισμός δεν έβρισκε πάντα πρόσφορο έδαφος για να ευδοκιμήσει. Υπήρχαν καί οι εξαιρέσεις που έκαναν την διαφορά. Εσκεμμένα άφησα τον σχολιασμό του τίτλου του βιβλίου για το τέλος της κριτικής μου. Μας δίνονται χρήσιμες πληροφορίες μέσω αυτού. Αυτή η μικρή,μα συνάμα τόσο σημαντική,προσφορά αυτής της ποσότητας αλευριού,όχι μόνο ήταν καθοριστική καί ζωτικής σημασίας,αλλά λειτουργεί σαν μία κίνηση αντίστασης απέναντι στο ναζισμό καί στους εκπροσώπους του. Δείτε το σαν έναν άλλο φάρο ελπίδας. Ας γίνει,λοιπόν,αυτό η σπίθα για να ανάψει η φωτιά που θα τον κάψει συθέμελα. Αν συγκεντρώσουμε όλες μαζί αυτές τις προσπάθειες,θα βγεί κάτι πολύ μεγάλο καί καλό. Κι ας ευχηθούμε να μην ξαναπεράσει ο κόσμος ανάλογες καταστάσεις. Επειδή το βιβλίο δεν έχει πολύ καιρό που κυκλοφόρησε καί δεν θέλω να σας πω κάτι,που πιθανώς να του στερήσει κάτι από την ομορφιά του,κάπου εδώ θα κλείσω την κριτική μου. Αναζητήστε το. Πραγματικά αξίζει της προσοχής σας. Καλά σας αναγνώσματα!
Για μια χούφτα αλεύρι.Συμβολικός και αληθινός τίτλος,ειδικά στα χρόνια της Γερμανικής κατοχής και όχι μόνο. Πρόκειται για μια ιστορία που διαδραματίσθηκε στην Αίγινα στα χρόνια του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου και κάτω από τον ζυγό των Γερμανών.Ιστορικά στοιχεία και κεντρικοί ήρωες όλοι τους με τις ιδεολογίες τους και τα πιστεύω τους.
Πρωταγωνιστές ο θάνατος και η ζωή.Σκηνικά και εικόνες τραγικές από τις ζωές τους και την επιβίωσή τους ,αλλά και τον αγώνα ενάντια στον εχθρό.
Ο συγγραφέας τονίζει και την ανθρώπινη πλευρά ,αλλά και την θηριωδία των κατακτητών.Αλήθεια γιατί τόση κακία στις ψυχές των ανθρώπων.Αδιανότητο.Αντίπαλοι σε αυτό Πατέρας Γερμανός και ο γιός του.Άραγε υπάρχει τέτοια σκληρότητα ανάμεσα τους?Ναι δυστυχώς και είναι πορωμένη.Τρομοκρατημένοι από την ηγεσία γίνονται θηρία και κατασπαράζουν τον συνάθρωπό τους ασχέτως πολιτικών και θρησκευτικών επιλογών.
Αντοχές,προδοσίες,δοκιμασίες,βαναυσότητες,αγώνες ,φόβοι περιγράφονται σε όλη την πλοκή με μια γραφή απλή και κατανοητή και που ρέει γρήγορα χωρίς να κουράζει.