ต้นสาย ปลายจวัก

by กฤช เหลือลมัย

เรื่องราวการเดินทางไม่รู้จบของวัฒนธรรมในอาหารอร่อยที่เราคุ้นหน้าคุ้นตากันดี ไปจนกระทั่งสำรับชื่อประหลาดที่หลายคนอาจไม่เคยรู้จักมาก่อน ล้วงลึกเข้าไปถึงภูมิปัญญาอาหารต่างถิ่น ต่างความนิยม ความซับซ้อน ความยอกย้อนของเบื้องหลังชื่อเรียก สารพันสูตรอาหาร และรูปแบบการปรุงที่ผสมผสานเปลี่ยนแปลงไปพร้อมกับการปะทะสังสรรค์ของผู้คน

Genres: Food

272 pages, Paperback

First published January 1, 2020

Reviews

[loonchies · Rating 5 out of 5]

“อาหารก็เหมือนวัฒนธรรม ทั้งที่จับต้องได้และไม่ได้อื่น ๆ คือมีลักษณะเด่น ๆ ที่สัมพันธ์กับเงื่อนไขบริบทเวลาแต่ละช่วง ไม่ใช่สิ่งเหนือกาลเวลาหรืออกาลิโกแต่อย่างใดทั้งสิ้น”

“เนื่องจากอาหารนั้นเป็นวัฒนธรรมและขึ้นชื่อว่าวัฒนธรรม ไม่ว่าที่ไหน ๆ ก็ตามย่อมมีพลวัตและความเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ ทั้งจากเจ้าของวัฒนธรรมเอง และ ‘คนอื่น’ ที่เข้าไปมีส่วนร่วมในวัฒนธรรมนั้น ๆ”

———

เล่าให้ฟังเรื่องที่มาที่ไปของอาหารหลาย ๆ จานทั้งที่เราคุ้นเคยและไม่คุ้นเคย
อาหารที่สัมพันธ์กับวิถีชีวิตมนุษย์ ภูมิศาสตร์ ภาษาศาสตร์ การเปลี่ยนแปลงพัฒนาตามกาลเวลา ที่มาของสิ่งต่าง ๆ เป็นไปได้ตามสมติฐานแค่ไหนนะ
ความแท้ที่เป็นเรื่องสมมติ

มีสูตรอาหารท้ายบทด้วย

——-

ยืมได้ฟรีจาก TK library เช่นเคย

———

เป็นอีกเล่มที่แสดงให้เห็นถึงความเป็นไทย (แบบภาคกลาง esp ชาววัง) ที่กลืนกินตัวตนเฉพาะถิ่นจนอะไรหลาย ๆ อย่างเปลี่ยนไป
เคยได้แต่สงสัยว่ามันจะส่งผลอะไรบ้างนะ
แวดวงอาหารก็ไม่รอด
เอาจริงมันก็น่าจะเป็นเรื่องแรก ๆ ที่ไม่รอด
เพราะแผ่นดินนี้เรื่องกินเรื่องใหญ่มาก
ทะเลาะถกเถียงกันเป็นวาระแห่งชาติได้ เช่น ผัดกะเพราแท้คืออะไร ใครคือขนมจ่ามงกุฎ ฯลฯ
//ใด ๆ ก็คงมีคนรู้อยู่แล้ว แต่เราก็คนไทยภาคกลางที่อาจจะสำคัญตัวเองผิด คิดไปว่ามันไม่มีมันถูกกลืนมันยังหายไป ทั้ง ๆ ที่มันอาจจะยังอยู่ก็ได้ ชั้นผู้ไม่รู้อะไรเลย
//หรือมันอาจจะหลงเหลือหลักฐานลายลักษณ์อักษรไว้ให้ศึกษาแต่เรื่องชาววังก็ไม่รู้ เรื่องชาวบ้านที่ไม่ได้เขียนยันทึกไว้เลยสลายหายตามกาลเวลา

อะไรคืออาหารไทยแท้?
อ่านเล่มนี้แล้วก็ได้เปิดใจนะ อย่ายึดมั่นถือมั่นสิ่งที่เราคิดว่าเรารู้ มันอาจจะมีอะไรมากกว่านั้น
การเรียนรู้อดีตสำคัญ
อาจจะไม่มีใครเป็นเจ้าของที่แท้ อาจจะอยู่ที่ว่าเรา claim และพัฒนาต่อไปในอนาคตอย่างไร
บางเรื่องมันไม่มีอะไร มันก็แค่ตัวเลือกหนึ่งจากหลาย ๆ แบบมันแมสขึ้นมา
วัฒนธรรมร่วมภูมิภาค
อำนาจในการกระจายและควบคุม ก็ทำให้เหมือนได้สิทธิ์แปะป้ายเป็นเจ้าของไปเสียฉิบ แม้จะไม่ใช่ต้นตำรับมันก็เป็นแบบนั้น //ความทุกข์ใจของสายผลิต ถถถ

บางอย่างมันก็เป็นเรื่องการตลาด ของแท้ ของโบราณที่เราชอบ ที่เราว่าอร่อย
ถ้าให้ไปกินของแท้จริง ๆ อาจจะไม่ใช่อย่างที่คิด
เราก็แค่ชอบของอร่อย แม้ว่าของอร่อยจะไม่ใชของแท้
แต่ถ้าคนจะเรียกมันว่าของแท้ แล้วจำนวนมากพอ
ใครจะไปทำอะไรได้
เราว่าอันนี้เป็นความอิหยังวะที่มันนำมาซึ่งการเปลี่ยนแปลงของสังคมจริง ๆ ในเรื่องภาษาก็ใช่

อ่านเราเห็นความซับซ้อนของอาหารและวัฒนธรรม
สมแล้วที่เวลาคนไทยเจออะไรไม่อร่อยมักจะพูดว่า “กินไม่เป็น”
เพราะจริง ๆ แล้วเราอาจจะกินไม่ถูกวิธี กินแบบไม่ครบถ้วน มันก็เลยไม่อร่อย

มีเมนูที่เราไม่รู้จักอีกมาก
ได้รู้จักอาหารท้องถิ่นเยอะขึ้นเยอะ

———

ชอบสำนวนเขียน ใช้ภาษาดี
อ่านแล้วไหลลื่น อิ่มเอม

แต่ใด ๆ ก็ต้องเข้าใจว่าเนื้อหาในหนังสือเล่มนี้เป็นเรื่องที่รวมมาจากที่ผู้เขียนไปค้นคว้า/สัมภาษณ์มา บางจุดก็เป็นสมมติฐาน คิดว่าน่าจะเป็นแบบนั้นโดยอ้างอิงจากความรู้ที่มี แต่ไม่ใช่ fact นะ

ถึงอย่างนั้นก็ยังอยากซื้อมาเก็บไว้

อ่านละหิว
แล้วก็นึกถึงรายการกระจกหกด้าน
การกินแบบรู้เรื่องราวจะอร่อยขึ่นกว่าเดิมไหมนะ?

_____

เราว่าอาหารใหม่ ๆ ที่เพิ่งกำเนิดขึ้นมาหรือเพิ่งกลายร่างไปก็น่าจะมีคนบันทึกไว้บ้างเหมือนกันนะ จะมีไหมนะ

เช่น พวกขนมชั้นแฟนซี อาลัวสวย ๆ ~ การปรับตัวของอาหาร/ขนมเพื่อการตลาด, วิวัฒนาการส้มตำ ~ อิทธิพลสื่อต่างชาติกันวัฒนธรรมการกิน,
หรือความไฮป์ของคนเป็นช่วง ๆ กับอาหารประเภทต่าง เช่น ยุคชาเขียว ยุคมันม่วง ยุคชานมไข่มุก ยุคหม่าล่า ฯลฯ

เอามาเขียนสไตล์แบบเล่มนี้ก็คงจะน่าสนใจดี