»Grünberg ist auf dem Gipfel seines Könnens.« NRC Handelsblad. Der fünfzehnte Roman des niederländischen Bestsellerautors Arnon Grünberg wird von Kritik und Publikum als Höhepunkt seines schon vielfach preisgekrönten Werkes gefeiert. Ein schockierender und humorvoller Roman über einen »unmenschlich guten« Psychiater. Wegen einer fehlgelaufenen Liebesgeschichte und falschen Anschuldigungen verliert Otto Kadoke seine Approbation als Psychiater in Amsterdam. Vor dem Nichts stehend, beschließt er, die Einladung seiner Verwandten Anat, einer fanatischen Zionistin, ins Westjordanland anzunehmen. Als der überzeugte Atheist und Anti-Zionist dort ankommt, muss er sich der Etikette halber zunächst als Anats Verlobter ausgeben, verliebt sich aber schließlich ernsthaft in sie. Sie willigt jedoch nur ein, ihn zu heiraten, wenn die beiden eine gottgefällige Ehe – das heißt mit vielen Kindern – führen, um das Heilige Land zu bevölkern und den Holocaust wettzumachen. Auf Kadoke warten viele Prüfungen. Ein Roman mit fast wahnwitzigen Wendungen und urkomischen Szenen, der zeigt, wie sehr die Vergangenheit unser Verhalten bestimmt. Die tragischkomische Liebesgeschichte des Antihelden Kadoke verwebt schonungslose Gesellschaftskritik, historische Analyse und die Untersuchung tiefmenschlicher, existenzieller Fragen. Ein Buch, das in den Niederlanden Begeisterungsstürme auslöste und auch in Deutschland seine Wirkung nicht verfehlen wird.
Arnon Yasha Yves (Arnon) Grunberg is a Dutch writer. Some of his books were written using the heteronym Marek van der Jagt.
In 1989 Grunberg made his acting debut in Maria's Cunt (de Kut van Maria); a short film by Dutch enfant terrible filmmaker Cyrus Frisch.
Grunberg made his literary debut in 1994 with the novel Blauwe maandagen (Blue Mondays), which won the Dutch prize for the best debut novel that year. In 2000, under the heteronym Marek van der Jagt, he won the best debut prize again for his novel De geschiedenis van mijn kaalheid (The History of My Baldness).
Grunberg publishes novels about once a year but also writes columns and essays in a wide variety of Dutch and international newspapers and magazines. He does not restrict himself only to the written media, but also reads a story for the radio every week and for some time he was host of a cultural television program. He also writes a blog for the literary Internet magazine Words Without Borders and his own site ArnonGrunberg.com.
His novel Tirza won the Dutch Golden Owl Prize for Literature and the Libris Prize.[1] His books have been translated into many languages, including English, German, Japanese and Georgian.
From 2006 Grunberg wrote various journalistic reports, for example about working undercover in a Bavarian hotel and his visit to Guantánamo Bay. Also he visited the Dutch troops in Afghanistan and the US Army in Iraq. In 2009 these reports were collected in the book Chambermaids and Soldiers.
Ich habe gemischte Gefühle. Zum einen war ich restlos begeistert von der lustigen Konstellation zwischen dem sogenannten Psychiater, Kadoke, und all den anderen Menschen mit dem er zu tun hat. Zum anderen haben mich manche Szenen dann doch eher verstört als dass sie meiner Meinung nach tatsächlich für die Story notwendig waren. Kadoke stolpert von einer irrsinnigen Situation zum nächsten noch groteskeren Moment. Dabei sieht er nicht ein wie er alles in den Sand setzt, alle vor den Kopf stößt und dabei Tabus und Grenzen bricht. Die Geschichte nimmt auch vor nichts Halt, verdreht alle Realitäten und anormalen Tätigkeiten um 180 Grad in selbstverständlicher Leichtigkeit und rüttelt an gefestigten Moralgedanken und Menschenformen. Dabei spielt Kadoke immer die Rolle des Außenseiters, immer unverstanden, in wiederkehrender Unzufriedenheit. Die Erzählweise ist dabei charmant, direkt und wütend, und verliert nie an Schärfe, was ich besonders gut fand. Interessanterweise gibt es auch keine Rolle, die das Ganze versucht ins richtige Licht zu rücken (wenn es denn überhaupt in diesem Buch ein "richtig" gibt). Somit bleibt es dem Leser selbst zu überlassen über Kadoke und die Situationen zu urteilen.
Nach dem Lesen hatte ich jedenfalls das Gefühl, dass man mich wach gerüttelt hat und je mehr ich darüber nachdenke, desto mehr finde ich Gefallen am Buch. Übrigens finde ich die Wahl des Titels "Besetzte Gebiete" höchstinteressant. Bei so vielen Ebenen und Anspielungen in dem Buch gehe ich davon aus, dass man die Besetzungen auf mehreren Ebenen meint, nicht nur die geografische, sondern auch die gesellschaftliche und geistliche. Das Buch bietet mehr als die Kurzbeschreibung erscheinen lässt und ich konnte das Buch nicht von der Hand lassen bis ich am Ende war, vergleichbar wie bei einem Unfall, wo man nicht wegsehen kann. Mir persönlich hat das Buch zwar Spaß gemacht, aber ich könnte mir vorstellen, dass es nicht für jeden gemacht ist.
** Dieses Buch wurde mir über NetGalley als E-Book zur Verfügung gestellt **
De absurditeit van Camus tot het oneindige doorgetrokken. Op een bijzonder aangename manier van de pot gerukt. Telkens je denkt bij het hoogtepunt (of toch toppunt) aangekomen te zijn komt er een naspel. En een naspel na het naspel. Gekker dan dit wordt het. Telkens weer. Een gewaagd boek! Met een zus wonende in de bezette gebieden komt hij nog dichter bij zijn eigen leven dan in Moedervlekken. Enkele rake existentiële reflecties over geloof, behoren tot een volk of een categorie en schuld vs onschuld. Over het leven in de 19de eeuw in de 21ste eeuw. Met een kanon van corona-rabijnen op Antwerpse balkons galmend door de ramen kan dat tellen. Shit Arnon, jij held!
Férfiként vagy nőként? Vallásosan vagy sem? Bűnösként vagy ártatlanul? Heteroként vagy homoként? Nyugaton vagy keleten? Látszólag szabadon vagy szigorú erkölcsű közösségben? Privátban vagy közönség előtt? Egyedül vagy segítséggel? Átlagosan vagy perverz módon?
Egyik pillanatban még az egyik(ben) vagy majd úgy sodor az élet, hogy a következőben már a másik(ban). Hová menj egy jó életért? Bárhol bármi várhat rád, minden hely olyan, mint egy megszállt terület.
Ne légy szigorú és ne becsüld le az életet! Érteni vélem, hogy mit akar Grunberg. Még mindig a legjobb amit tehetünk, hogy röhögünk rajta: az életen, magunkon, a végzetünkön. Ezzel nagyon tudok azonosulni (:
Bár Grunberg humora időnként túl megy egy határon, túl perverz, teljesen abszurd, de annyi más is van még benne, hogy meg tudom ezt bocsátani. Ez az ember teli van érzésekkel és szerteágazó gondolatisággal, és ezeket nagyon jól vissza is tudja adni, úgyhogy nálam asszem zseni a fickó.
Geweldig boek! In de 66 vrij korte hoofdstukken gebeurt altijd wel iets. Er zit meer vaart in dan in Moedervlekken. Ik raad overigens wel aan eerst Moedervlekken te lezen. Beide boeken zijn van prachtig artwork voorzien en vormen zo een mooie eenheid. De eerste 42 pagina’s van Bezette Gebieden vormen een soort afronding van Moedervlekken. Een wat matig begin overigens. Maar dat wordt ruimschoots gecompenseerd door de rest. Dus eigenlijk 4 ½ ster.
De titel geeft het al weg… Kadoke, de grensoverschrijdende psychiater, gaat dit keer een fysieke grens passeren. Hij gaat op weg naar het Beloofde Land. Nou ja, op weg naar de bezette gebieden. Ook grensoverschrijdend gedrag overigens. Eenmaal daar lijkt het verhaal ook wat lichter, minder depressief. De lezer wordt getrakteerd op de ene verrassing na de andere. Er worden vele grenzen gepasseerd! Er is één scène die ik altijd met dit boek zal blijven associëren. Zelfs de volgende dag toen ik eraan terugdacht moest ik weer hardop lachen. Hilarisch, absurd. Maar met een serieuze ondertoon. De holocaust is nooit ver weg. En niet voor niets kiest Grunberg als titel Bezette Gebieden en niet voor bijvoorbeeld de Golan!
Misschien nog aardig om te vermelden dat onze psychiater inmiddels is gestopt met roken! Een mooie parallel met mijzelf 😊.
Vooruit, een citaat. In deze scène is de moeder van Anat, de ‘achter-achter-achternicht’ van Kadoke, aan het woord. Zij is nogal onder de indruk van rabbijn Menachem Eliëzer ben Zwi, die op hoge leeftijd in coma ligt in een ziekenhuis in Brooklyn:
“Ze werpt een liefdevolle blik op de foto van de rabbijn, bukt zich en geeft hem kusjes op zijn neus, zijn wangen en zijn voorhoofd. ‘Best een mooie man.’ zegt Kadoke om iets te zeggen. ‘Nee,’ antwoord Anats moeder op een toon alsof ze dit soort gesprekken gewend is. ‘Geen mooie man, een heilige man. Een tsadiek.’ ‘Waarom ligt hij eigenlijk in Brooklyn in een ziekenhuis in coma?’ wil Kadoke weten. ‘Was hij wel een zionist?’ ‘Is,’ zegt Anats moeder en ze brengt haar mond dicht bij zijn oor, ‘op hoge leeftijd kreeg hij het inzicht dat Amerika een dependance is van het Beloofde Land. Een soort buitenhuis. Vergeet niet dat de president van de Verenigde Staten ook door de Eeuwige gezonden is, die man heeft eindelijk de ambassade naar onze ondeelbare hoofdstad Jeruzalem verplaatst, hij heeft luid en duidelijk gezegd dat de Golanhoogtes van ons zijn, nee die man is door de Eeuwige gezonden, net als jij. Op een andere schaal natuurlijk.’”
Otto Kadoke, de grensoverschrijdende psychiater uit Moedervlekken, is terug.
Nadat het verhaal van zijn alternatieve therapie door een bekende auteur te boek is gesteld en een bestseller is geworden, raakt hij verstrikt in een web van halve waarheden, interpretaties en leugens dat hem zijn baan kost - en zijn reputatie vernietigt. Maar niet alleen dat: zijn moeder is inmiddels weer vader geworden en de verzorgster van vader ontpopt zich tot een onvermoeibare aanhangster van Christenen voor Israël.
Op een dag, als alles verloren lijkt, staat een ver familielid voor de deur: in haar ziet Kadoke zijn kans om te ontsnappen. Ze voert hem - en zijn vader - naar de bezette gebieden, waar hij tegen zijn zin in als verlosser wordt onthaald.
Bezette gebieden is een hartverscheurende, maar ook zeer komische roman over het verleden dat toekomst en heden overwoekert, over schuldige affaires op onschuldige plekken, en onschuldige affaires op schuldige plekken.
Een speciale cover. Het is een hardcover en het hoesje is dus best speciaal vind ik. Die kleuren kom je niet vaak tegen, die lichtheid op een cover en in elk geval valt hij erg op. In de boekenhandel ga je er meteen even naartoe om hem te bekijken.
Ik had nog niets gelezen van deze auteur. Ook geen columns dus ik ben compleet zonder mening begonnen aan dit boek. Tijdens het lezen kwam ik wel erg verschillende meningen tegen op recensie-sites. Dit is een auteur waar je ofwel van houdt ofwel vind je hem absoluut helemaal niets.
‘Michette is uitgesproken, ze gaat op haar bed zitten, naast haar psychiater en slaat dan een arm om hem heen. Zo blijven ze een tijd zitten tot Kadoke opstaat en naar het raam loopt.’
Het verhaal begint even absurt als het eindigt. Je wordt vanaf de eerste pagina in het verhaal gesmeten en er is geen tijd om na te denken want het tempo ligt enorm hoog. Positief is wel dat dit het hele boek door zo blijft, op geen enkel ogenblik zwak het tempo af, punten voor dit. Voor je het weet heb je alle pagina’s verslonden, is het boek uit en moet je even laten bezinken wat je net gelezen hebt
‘In de keuken gaat hij op een kruk zitten. Hij beseft dat hij nog niet van Michette af is, hij zal nooit van haar af zijn, ze zal ervoor zorgen dat hij haar altijd zal blijven herinneren, daarvoor heeft ze nu al gezorgd.’
Nu het verhaal, again, dat is een liefde- haat relatie. Sommige stukken zijn zo mooi, perfect verwoord en omschreven maar... Sommige stukken zijn er los over zoals wij hier zeggen. Meerdere keren had ik een ‘want what...’ moment of dacht ik ‘wtf ben ik nu eigenlijk aan het lezen?’. Ook dit wil ik als een positief iets zien.
Ik ben enorm verrast door deze auteur, ga zeker vorig werk van hem lezen en sluit mij aan bij de mensen die fan zijn van zijn boeken en schrijfstijl. Deze bezette gebieden is voor mij een boek vol absurdheid, donkere momenten, humor en zoveel meer.
Alles wat Grunberg schrijft is voor mij goud. Ook dit vervolg op "Moedervlekken" heeft me regelmatig hardop laten lachen. Een gevallen psychiater op weg naar de waarheid. Hoe bedenk je het? Krankzinnig maar weer uiterst zorgvuldig uitgewerkt.
" Vernederd voelt hij zich en hij weet niet of dat is wat hem opwindt, maar daar ging het ook niet om, het ging erom dat hij het wilde, hij wilde een ding worden, hij wilde uiteindelijk van die beschaving af, gebruikt, gereduceerd tot iets waarin hij zich noodgedwongen moest herkennen, tot dat wat de ander opwindt, dat wat de ander wil, leven is gewild worden, de dood begint waar het gewild worden ophoudt. "
Grunberg voert de absurditeit graag ten top. Zo ook in Bezette gebieden. In lijn met het absurdisme is hoofdpersoon Kadoke een geïsoleerde individu (wat extra nadruk krijgt omdat hij door zijn kwestieuze professionele handelen verstoten wordt door zijn beroepsgroep), die leeft in een vijandige en chaotische samenleving, wat extra nadruk krijgt doordat Kadoke naar de bezette Jordaanoever reist. Er is sprake van een ogenschijnlijk doelloos zoeken naar iets van houvast, zekerheid. God biedt die in elk geval niet, althans niet voor Kadoke, wat extra nadruk krijgt omdat de vrouw voor wie haar naar Israël is gereisd, Anat, juist blindelings in God gelooft. Zo zegt Anat tegen Kadoke: ‘Jij bent alleen, alleen met gevoelens die je niet begrijpt, die je overvallen, die je verwarren, omdat je een eenling bent, je noemt jezelf een slaaf, omdat je er niet uit komt, omdat alles wat je geleerd hebt je in de steek laat op het moment dat het er echt om gaat. Maar ik ben niet alleen, ik maak deel uit van een volk, van een groter geheel, mijn leven gaat niet alleen om mijzelf.’
De roman zelf heeft ook een absurde vorm. Er wordt geen poging gedaan om ook maar de schijn op de houden dat de personages iets anders zijn dan de spreekbuis van de auteur zelf. Alle personages lijken wel filosoof annex psycholoog te zijn, en of de een nu aan het woord is of de ander, ze klinken allemaal hetzelfde. Alle personages zijn dan ook ontzettend goed van de tongriem gesneden, het is verbijsterend. Zelfs tijdens een absurde scene waarin de schoonmoeder, haar dochter en de aanstaande schoonzoon zich in een onwaarschijnlijke en gênante situatie bevinden, weet de schoonmoeder nog een vlammend betoog te houden tegen haar schoonzoon. Wat des te onwaarschijnlijker is omdat ze dat moet doen in het Engels - wat ze maar matig beheerst - want haar schoonzoon is het Hebreeuws niet machtig.
Het is heel herkenbaar Grunbergiaans, dit absurde universum, vol met gevatte dialogen en vernuftige aforismen. De mannelijke hoofdpersoon die wat wereldvreemd is, tamelijk eenzaam en amechtig op zoek naar liefde en seks (of seks en liefde?), en die voortdurend onbegrepen blijft worden door iedereen, de andere sekse voorop.
In het eerste stuk van de roman wordt Kadoke meegezogen in de #metoo-draaikolk. Als lezer weet je dat hij zich nimmer aan Michette heeft vergrepen, en toch kun je heel goed begrijpen dat de rest van de wereld daar niets van gelooft. Hier kon ik als lezer meeleven met Kadoke, met zijn wanhoop, zijn verzet, des te pijnlijker omdat je weet dat het vruchteloos zal zijn. Het is een waarschuwing dat er niet altijd vuur is, waar er rook is, ook niet in de #metoo-wereld.
Maar naarmate de roman vorderde werden de personages voor mijn gevoel steeds meer doorgeefluiken van alle aan de pen van de schrijver ontsprongen spitsvondigheden, en steeds minder normale mensen. Kijk eens naar wat er zoal over de liefde in Bezette gebieden de revue passeert:
Alleen als je verleid bent door de dood kun je weten wat liefde is Liefde is mogen bestaan Liefde is ook gewenning Net als liefde kan ook wraak uitdoven De hartstocht is geen vriend van het leven, misschien van de liefde, maar niet van het leven Wat jij liefde noemt is niets ander dan de HAND van de Eeuwige Is de liefde voor haar slechts een misstap En is de liefde niet uiteindelijk, voor zover zij meer is dan het praktische, een visioen Is de liefde, als zij al iets wat het spreken erover de moeite waard maakt, niet sterker dan welke ideologie ook Zinsbegoocheling, een ander woord voor liefde Eindelijk verlost van liefde, … , een afgod van de Christenen is zij Is dat niet de kern van de liefde, of je dat nu liefdeloosheid noemt of niet, dat je altijd verlangt naar iets wat de ander niet te geven heeft Zelfopoffering is liefde, hoe vaker je jezelf opoffert hoe groter de liefde Kan liefde echt een noodsprong zijn? Is liefde niet eerst en vooral een kwestie van geloof Hij zou de liefde willen zien als het tegenovergestelde van moeten, nooit meer moeten - mogen, alleen nog maar mogen Liefde is uiteindelijk de obsessies van degene van wie je houdt omarmen, anders is het geen liefde Liefde mag ook een verplichting zijn
Nu laat Grunberg wijselijk ook nog Camus aan het woord: ‘was het niet Camus die had geschreven dat er zoveel verschillende ervaringen achter de liefde schuilgingen dat het eigenlijk onmogelijk was al die ervaringen met een en hetzelfde woord aan te duiden?’ Daarmee rechtvaardigt hij misschien al die eindeloze typeringen van de liefde, maar als lezer heb ik aan deze roman geen inzichten of ook maar gevoelens overgehouden over de liefde.
Wel vond ik het een bijzondere ontwikkeling in welke vorm Kadoke dan toch de liefde vindt, en ook hoe dat dan weer afloopt. Toch hou ik op z’n zachtst gezegd gemengde gevoelens over aan Bezette gebieden als verhaal.
Maar net nadat ik Bezette gebieden uitgelezen had, zag ik de miniserie Unorthodox op Netflix. Het leek wel of ik in een serieuze versie van Grunbergs roman was beland. De fixatie op het krijgen van (veel) kinderen. In deze serie is het de moeder van de bruidegom die zich intensief bemoeit met het zwanger worden van haar schoondochter (wat in de serie net zo min van een leien dakje gaat als in Grunbergs roman). Ze gaat niet zover als bij Grunberg, maar het scheelt niet eens zo veel. En dan zijn er de rituelen, de tradities, dat vreemde taaltje… alsof ze in de 19e eeuw zijn blijven steken, iets wat Grunberg bijna tot vervelens toe blijft benoemen in Bezette gebieden. De almacht van de rabbijn. De beklemming: een gearrangeerd huwelijk, iedereen is met iedereen verbonden, je kunt dat wereldje eigenlijk niet verlaten, want je wordt verstoten. Dat kun je met recht ‘bezette gebieden’ noemen (in dit geval de wijk Williamsburg in New York).
En dat stelt Grunberg, met zijn bijtende, intelligente spot, dus ook aan de orde. Dat ben ik me des te meer gaan realiseren. Dat verhoogt voor mij de zeggingskracht van zijn roman. Die ik dan toch met 4 sterren ga waarderen, net als de voorganger Moedervlekken.
Beetje twijfel tussen 3 en 4 sterren, maar afgerond toch 4. Een vervolg op Moedervlekken, het verhaal van psychiater Kadoke gaat verder. Opnieuw een prettig leesbaar verhaal, boeiend en ook absurd.
Ik weet niet wat het is met Arnon Grunberg... Zijn dialogen vind ik ongeloofwaardig, zijn schrijfstijl kinderlijk en toch ben ik een enorme fan. Ik vind hem ook ongelooflijk grappig, al gaat het dan nooit om een opzettelijke grappigheid, want eigenlijk zijn zijn boeken intens triestig. Ook dat is het geval in "Bezette gebieden", het vervolg op "Moedervlekken" die hij eigenlijk schreef naar aanvang van de dood van zijn moeder. Het verhaal van Kadoke gaat verder. Zijn alternatieve therapie bij Michette, die hij als het ware als huisslaaf gebruikte om voor zijn moeder te zorgen die eigenlijk zijn vader was, kan niet zonder gevolgen blijven. Kadoke verliest alle geloofwaardigheid als psychiater en vlucht als het ware naar het midden-oosten, naar de bezette gebieden. Kort voor hij daarheen ging had hij een seksuele escapade met een achter-achter-achternicht die hem kwam opzoeken om meer van haar familie te weten. Uiteindelijk wil hij met haar trouwen. Hij blijkt als een wonder te worden onthaald in de bezette gebieden, want daar hadden ze letterlijk voor gebeden: een man voor Anat. Anat zelf laat het een beetje over zich heen komen, het enige wat een man van haar moet is vooral een kind bij haar verwekken. Het wordt dus een liefdeloze liefdesrelatie. Geen wonder dat Kadoke kort daarna iemand leert kennen, waarmee hij een affaire begint, een man nota bene, en dan nog een Palestijn, een moordenaar volgens Anat. In wezen is dat ook weer een liefdesverhaal, maar dan geen zoals je er vaak leest. Geen zeemzoeterig gedoe, maar ruige, soms extreme gevoelens die vaak weinig met liefde te maken hebben. De personages bij Arnon Grunberg zijn altijd verwrongen en dat is nu ook niet anders. En terwijl je je afvraagt of een psychiater echt zo'n vreemde teksten zou zeggen, leef je met hem mee en snap je waar zijn ideeën vandaan komen. Verder is er natuurlijk nog moeder, die nu opnieuw vader wil zijn,en die op een diep triestige manier bijzonder grappig uit de hoek komt en die nog het langst van al zal leven, terwijl hij al twee boeken terug had moeten sterven. Opnieuw een erg aangrijpend verhaal die je vaak in lachen doet uitbarsten bij de gekke zinnen en dat je in de marge ook kennis laat maken met de problematiek van het middenoosten. Een aanrader dus.
Ik vraag me eerlijk gezegd een beetje af waarom Grunberg heeft besloten dit als een vervolg op Moedervlekken te schrijven. De eerste vijftig pagina’s is hij vooral bezig om alle vaste eindjes van de roman weer los te knopen. De ‘alternatieve therapie’ die psychiater Kadoke aan zijn suïcidale patiënte Michette bood wordt opgepikt door de media en geframed als een #MeToo-incident. Een leuk uitgangspunt, maar de uitwerking hiervan – zeker Kadokes optreden in een talkshow – voelt toch als een herhaling van soortgelijke scènes in Grunbergs eerdere werk, met name De Asielzoeker en Huid en Haar.
Eigenlijk begint het verhaal pas echt als Kadoke vervolgens besluit naar Israël te verhuizen, waar hij in huwelijk treedt met een verre achternicht en de bewoners van de nederzetting hem ontvangen als een Godgezonden wonder. Hierbij komen veel bekende thema’s van Grunberg terug: de onontkoombare erfenis van het verleden (zowel die van Kadoke als die van het Jodendom), verdierlijking en natuurlijk de over-the-top seksscènes. Deze keer onder andere eentje met een SS-pet en eentje die de zin bevat: ‘Het messianisme neemt merkwaardige vormen aan, je maakt je huis schoon, je pijpt je aanstaande schoonzoon, soms leidt het messianisme tot volkerenmoord, daarbij vergeleken is orale seks met je schoonzoon inderdaad zo’n klein vergrijp dat je bijna van een deugd moet spreken.’ Verder engageert Grunberg zich ditmaal nadrukkelijker met het huidige Israël-Palestina-conflict, met meerdere verwijzingen naar Trumps beslissing om de Amerikaanse ambassade naar Jerusalem te verhuizen.
Het duurde even, maar toen ik er eenmaal inzat heb ik hier toch best van genoten. De korte hoofdstukken lezen goed weg, en thematisch is er onwijs veel uit te halen (ik onderstreepte bijvoorbeeld elke diervergelijking en alle voorkomens van het woord ‘geluk’). Tegelijkertijd blijft Grunberg hier te veel oude paden betreden om me echt compleet te overtuigen. De grotere focus op vaderschap en religie is interessant, maar niet vernieuwend genoeg om dit een van Grunbergs sterkere romans te maken. Ik hoop dat hij er de volgende keer in slaagt zijn eigen verleden wat meer van zich af te zetten.
his second to last novel. many thoughts. the first chapter, which spans four pages, is the best fiction he has ever written. with those first four pages grunberg managed, for the first time, to make me snivel. the rest of the book follows the grunberg formula in a broad sense. the tiresome literary tricks he dumped at the roadside back at Onze oom. but he does keep the journey. accept for two, all his novels feature a trip abroad. this time to an israeli settlement. forcing himself into a corner. a corner where he has to reveal something of his politics. and yet he still manages to write very apolitically. a bad thing i would say. he laughs at it all, fearful to engage. complicit?
maybe i have said this of other characters as well, but Kadoke might be grunbergs most personal protagonist. if only for the fact that he appears in two books, in a sequel, something grunberg previously has not done. Kadoke, juxtaposed with Anat, grunberg seems to be at hist most conflicted. conflicted about basically anything. having followed grunberg through his life (it truely does feel that way) this novel reads like a culmination of a lot of pain. an inner conflict to be resolved. maybe Dood in Taormina will be the synthesis....
some liberal politics (?):
Niet iedereen die over de Palestijnen begint is een antisemiet, sterker nog, de meeste mensen die over de Palestijnen beginnen zijn geen antisemieten
'Ik ben zo gewond,' schrijft hij, 'en het spijt me dat ik dat grote woord moet gebruiken, maar ik heb geen ander woord tot mijn beschikking, dat ik in het toeval betekenis ontwaar.
Goed, met airconditioning en andere Amerikaanse en westerse invloeden, maar toch: deze fundamentalistische nostalgie is tot mislukken gedoemd, de negentiende eeuw is voorbij, het jodendom in Oost-Europa is voorbij en dat kun je niet voortzetten op een heuveltop die van de Palestijnen was en van de Palestijnen had moeten blijven.
En hij had moeten toegeven dat het juist de liefdeloosheid is die hem in deze constellatie intrigeert, eindelijk verlost van de liefde, ze heeft gelijk, een afgod van de christenen is zij, eindelijk verlost van de stem die op eenzame avonden, tijdens het wandelen, in je oor fluistert: je moet van iemand houden. Hou van iemand, Kaodke, echt van iemand zonder voorbehoud, zonder de nooduitgangen te hebben bestudeerd, zonder je al uit de voeten te hebben gemaakt voor het goed en wel kon beginnen. - Verlost van de liefdesdwang, van het veinzen, van alle pleisters en verbanden, van alle slaapmiddelen en gesuikderde leugens, dat is de liefdeloze liefde die Anat hem aanbiedt. En tevens verlost van dat zelfverzonnen verlangen, die slordig in elkaar geflanste fantasie dat er ook iemand van jou moet houden om mens te mogen zijn, om te mogen bestaan, de eenzaamheid moet als een ziekte worden afgeschaft, schaf dan meteen de mens maar af.
Dat past vermoedelijk bij ons, dat is wie wij zijn. Maar het is belanrijk dat we afspreken dat mijn pijn waardeloos is in deze relatie en jouw pijn ook, we kunnen elkaar niet met onze pijn betalen, we moeten andere betaalmiddelen zoeken.
“‘Maar dat is het leven,’ roept vader met een schorre stem, ‘als je tegen dergelijke banaliteiten bent ben je tegen het leven. En hoe kun je vóór de Messias zijn en tegen het leven? Wat is dat voor een Messias die tegen het leven is? Die zegt: maak je huis maar niet schoon, ik kom er zo aan. Gaat de Messias straks eigenhandig het huis (…) schoonmaken? Is de Messias niks anders dan een schoonmaakploeg uit de hemel?’”
Kadoke zwijgt. Wat weet hij van zijn verliefdheid? Wat moet hij daarop zeggen? ‘Ik was verliefd op jou, nu ben ik verliefd op een ander.’ Wat valt daaraan te begrijpen? Wat valt daaraan toe te voegen? ‘Misschien kunnen we eens tafeltennissen,’ zegt hij. ‘Gewoon om onze gedachten te verzetten. We waren het van plan en we hebben het nooit gedaan. Je zei: eerst een kind, maar misschien kunnen we het nu doen. Het kan helpen om de beproeving te doorstaan, het kan ons helpen.’ Anat draait zich om en kijkt hem aan, vol liefde en wanhoop eigenlijk. ‘Ik doorsta mijn beproevingen graag alleen,’ antwoordt ze. ‘Tafeltennissen doe je maar met je affaire.’”
De hoofdpersonage Kadoke (uit Moedervlekken) is een merkwaardig ontregelende man die zijn omgeving tot waanzin drijft, terwijl hij zelf waanzinnige dingen zegt en doet. Toch rijst op mijn minst soms de vraag wat de kip is en wat het ei: hij ontmoet zonder uitzondering mensen die zelf merkwaardig zijn en die hem tot waanzin drijven. Zo aanschouw je als lezer een wals van waanzinnigen die in elkaar geloven. Want mensen zien in Kadoke iets dan hem voor hen inwint (en vice versa). Geconfronteerd met de waanzinnige kanten toont zich hun zwakke karaktertrek - bij Kadoke zou je die bijvoorbeeld beleefdheid kunnen noemen - die des Grunbergs tot in het extreme wordt doorgezet en daarmee tot pijnlijke (en zwartgeestige) scenes leidt. En tot mooie inzichten in de menselijke psyche!
Een tweede thema van het boek lijkt te zijn: vluchten van een ongewenst verleden. De mensen die Kadoke tot waanzin drijft worden actief, en nemen zo iets van hem af. Hij ziet dat zelf als onterecht (narcistisch als hij is kan hij zijn eigen aandeel nooit onder ogen komen) en hij vlucht. Wat hij meeneemt is zijn vader en het beeld dat hij over zichzelf kreeg door de toestand met de alternatieve therapie. Of preciezer, het beeld dat andere mensen hem impregneren. Hij meent zelf tegen die beelden resistent te zijn, maar hij leeft ze metterdag. Zijn zelfbeeld is zo leeg, dat anderen er steeds iets in kunnen drukken, misschien is het dat wat hen voor zich wint. Maar hoe ver hij ook vlucht, hij blijft wie hij is en produceert zo ook steeds de omgeving van waanzinnigen die tot waanzin worden gedreven, tot zij iets van hem afnemen en hij weer vlucht naar een andere plek met andere waanzinnigen om dezelfde wals mee te walsen.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Ik heb echt moet wroeten en doorzetten in dit boek, terwijl Grunberg toch als een van mijn lievelingsauteurs geldt. Dit verhaal is dan ook quasi onverteerbaar en meermaals gaat het een grens over waar weerzin, walging het meest de lading dekken. Toch loont het om door te lezen tot de finale waar veel wordt goedgemaakt vanuit de terugblik, de nabeschouwing. Welk werelbeeld Grunberg voor ogen heeft, hoe hij in staat is om een zo misselijkmakend product af te leveren, het is me niet duidelijk. Of is er sprake van een ver doorgedreven cynisme? Hij eindigt in ieder geval met de gevleugelde woorden
“Je moet je noodlot niet omarmen, een vergissing was het om dat te denken, je moet je er niet aan hechten zoals je je kunt hechten aan een zwerfhond, je moet erom lachen. De levenden dienen hun noodlot uit te lachen, alleen de doden mogen lachen om andermans lot.”
Echt geweldig weer, dit boek van een van mijn favoriete schrijvers. Hoewel de situaties waarin de hoofdpersonen terecht komen soms ronduit absurd zijn, zijn ze tegelijk tragisch. Vaak is het grappig, maar tegelijk ook hartverscheurend. De toon lijkt soms heel onderkoeld en afstandelijk, maar tegelijk is er ook zo'n begrip voor hoe de mens in elkaar zit, ik kan er niet genoeg van krijgen. Het enige wat me aan dit boek een beetje tegenstak, was de eerste hoofdstukken, waarin eigenlijk het vorige boek 'Moedervlekken' nog wordt afgerond. Maar ik snap ook kwel waarom dat nog nodig was.
Geweldig! Ondanks dat ‘Moedervlekken’ hieraan vooraf gaat en je hier wel wat middenin valt, kon ik dit boek bijna niet wegleggen. De humor, bizarre wendingen en fantastische overpeinzingen, ook het ongemak wordt niet geschuwd door Grunberg, geweldig wat een schrijver. En nu gelijk erachteraan het eerste deel ‘Moedervlekken’ gehaald, heerlijk. Het is andersom maar misschien past dat ook wel een beetje bij Kadoke ;)
Heb hardop om het boek moeten lachen. De ontwikkelingen zijn hilarisch, maar het gaat zo langzaam dat bij mij als lezer de verveling toesloeg. De bespiegelingen over het leven en Israël en de Palestijnse gebieden zijn weliswaar interessant, maar ik werd er doodmoe van. Het was teveel.
Het zal de eerste keer zijn dat ik een boek van Arnon Grunberg halverwege laat schieten. Maar ineens, op die heuveltop in de bezette gebieden, heb ik er genoeg van. Dit gaat nergens naartoe. Een geforceerde “tour de farce” om van de gevallen Kadoke een messias te maken, een troosteloze boel waarachter je wat kritiek van Grunberg op de nederzettingenpolitiek voelt, maar meer ook niet. Misschien is wat nu gebeurt in Gaza de reden waarom ik dit halfhartige verhaal niet langer kan pruimen. Of ik het vervolg dan niet wil kennen? Nee, echt niet. Geen enkele half-serieuze of half-hilarische plotwending kan het boek voor mij nog redden. Sorry, Arnon, ik ben nochtans een fan. “Goede mannen” was voor mij nog eens een bewijs van je groot talent. Deze “bezette gebieden”, daarmee heb je jezelf geen dienst bewezen. “Moedervlekken” was beter zonder vervolg gebleven.
Impressive, overwhelming and sometimes hilarious sequel to Moedervlekken. Intriguing portrait of a man in unusual relationships and circumstances on the Israeli westbank, reaching a fundamental conclusion on life.
"Er erkennt, dass das Hindernis auf dem Weg zu Anats Liebe nicht der Ewige ist und auch nicht der Zionismus, sondern ihre Mutter." (Buchauszug) Wegen falschen Anschuldigungen seiner Borderline Patientin Michette verliert der Psychiater Otto Kadoke seine Approbation. Fortan wird er in Amsterdam nicht nur als Täter angesehen, sondern muss auch antisemitische Tiraden über sich ergehen lassen. Als seine Cousine Anat, eine fanatische Zionistin aus dem Westjordanland, ihn besucht, lädt sie ihn ein, nach Israel zu kommen. Als Kadoke nichts mehr zu verlieren hat, reist der überzeugte Atheist aus Liebe zu Anat, zusammen mit seinem Vater nach Israel. Dort verliebt er sich ernsthaft in sie. Trotzdem Anat seine Liebe nicht erwidert, heiraten beide. Weitere harte Prüfungen warten vonseiten Anats Mutter, die erhofft, das Kadoke mit ihrer Tochter viele Kinder zeugt.
Meine Meinung: Ich wusste zuvor nicht, dass dieser Roman da beginnt, wo sein Buch "Muttermale" zuletzt aufgehört hat. Den in diesem Buch ging es schon um Otto Kadoke, seinem ungewöhnlichen Vater und seiner Patientin Michette. Zwar kann man dieses Buch durchaus ohne das Vorherige gelesen zu haben verstehen, doch ich finde es besser, wenn man es schon kennt. Otto Kadoke gehört sicherlich zu den wenigen gutgläubigen Menschen, die meinen, ihren Mitmenschen helfen zu müssen, ohne darüber nachzudenken, was dies für Folgen für ihn haben kann. Deshalb hat er sich der austherapierten Michette angenommen und sie als Pflegerin für seinen Vater (die hier noch die Mutter ist) engagiert, um sie vor weiteren Selbstmordversuchen zu schützen. Er konnte ja nicht ahnen, dass sie ihn wegen eines Schriftstellers verlässt, der ein Buch über ihr eigenartiges Arzt-Patientin-Verhältnis, Missbrauch und Liebe schreibt. Es kommt wie nicht anders zu erwarten zu einer "MeToo" Debatte, die ihm schlussendlich seinen Job als Psychiater kostet. Zudem gibt dem gekränkte Kadoke das Bild als jüdischer Frauenschänder den Rest. Er verliebt sich in seine entfernte Cousine Anat aus dem Westjordanland, die ihn bittet, mit seinem Vater nach Israel zu kommen. Man könnte Eindruck haben Kadoke erhofft mit Liebe alles wegwischen zu können, was bis dahin in seinem Leben schiefgelaufen ist. Doch leider verändert ihn seine lieblose Ehe immer mehr, bei der er sogar Gänsefett und Pulverkaffee akzeptiert. Und so wird sein Leben in Israel weiter geprägt von grotesken Situationen die teilweise so überspitz ins Lächerliche gezogen werden, das man dieses Buch nur noch als Satire ertragen kann. Natürlich hatte ich bei dem Klappentext etwas vollkommen anderes vermutet und nicht, das mich eine Satire erwartet. Was sicherlich daran liegt, dass dies mein erstes Buch von Arnon Grünberg ist. Doch was bewegt einen Autor so über sein eigenes Volk zu schreiben? Ist es eine Art Abrechnung mit dem Zionismus, den er durch seine Schwester kennt, die ebenfalls im Westjordanland lebt? Sicherlich liegt es vor allem daran, weil diese Siedlungen einen doch recht stark Messianismus und Idealismus pflegen, der sich nicht mehr so ganz mit der heutigen Zeit vereinbaren lässt. Allerdings vermute ich, dass dieses Buch nicht bei allen Zionisten gut ankommen wird. Ich denke jedoch nicht, dass der Autor mit seinem Buch die Zionisten verurteilen möchte. Sondern ich glaube, er möchte mit diesem Buch eher humorvoll aufzeigen, wie diese denken und leben. Nur gut, dass viele Juden Humor haben und sehr gut über sich selbst lachen können. Den das braucht man bei diesem Buch, das teils recht haarspalterisch, übertrieben und mir in einer Szene sogar zu vulgär ist. So bittet zum Beispiel Kadoke seinen Vater um den Segen für seine bevorstehende Ehe und dieser erwidert dann: "Hättest Du nicht besser einen Hund nehmen können? Wenn Leute in Deinem Alter sich einsam fühlen, können sie sich doch ein Haustier anschaffen?" Allerdings endet diese komödiantische einseitige Liebe am Ende in einer wirklich erschütternden Tragödie mit der Hoffnung auf eine weitere Fortsetzung.Trotzdem gibt es von mir 4 von 5 Sterne, weil ich viel lachen durfte.
Is dit nou Literatuur? Grunberg kijkt vooral te provoceren om het provoceren, waardoor de bedoeling volledig verloren gaat in de stijl. Het verhaal op zichzelf is fascinerend en had heel indrukwekkend kunnen zijn, maar ik vind dit een heel matige uitwerking.
Ein Meisterwerk! Eine irre, skurrile Geschichte. Sehr stark und sehr lesenswert! Schon der erste Satz hat einen „Wow!“ hervorgerufen. So einen ersten Satz sieht man nicht oft. Und so skurril geht es auch weiter, viel weiter, im direkten und übertragenen Sinne. Oft musste ich schmunzeln, hin und wieder auflachen, und noch öfter, insb. in der zweiten Hälfte, wusste ich nicht recht, ob man hier lachen oder weinen sollte. Diesen Mix aus dem Tiefgang, denn es geht hier um zwischenmenschliche Beziehungen, mehrdimensional betrachtet, tief in die menschliche Seele blickend, und dem oft skurrilen Humor, der hemmungslos alles auf die Schippe nimmt: Liebe, Sex, Ehe, Familie, Mann-Frau-, Mann-Mann-, Eltern-Kinder-Beziehungen, Kinderkriegen, Religiosität, Heimat uvm., sollte man auf sich wirken lassen. So etwas kann man nicht in einer Rezension vermitteln, das erlebt man lieber selbst, lesend. Der Autor gibt seinen Lesern nicht nur sehr spannende, tiefgehende Gedanken über die o.g. Themenbereiche. Mit seinen Ausführungen lädt er ein, über diese Aspekte des Lebens nachzudenken und die Antworten für sich erarbeiten. Eine bemerkenswerte Verknüpfung aus Unterhaltung und geistiger Arbeit entsteht dabei. Der Handlungsverlauf überrascht einen oft genug und immer unerwartet, von einer Seite, die man kaum vorausahnen kann. In dem Sinne auch beschreibt der Klappentext den Inhalt sehr gut: „…Ein Roman mit fast wahnwitzigen Wendungen und urkomischen Szenen, der zeigt, wie sehr die Vergangenheit unser Verhalten bestimmt. Die tragischkomische Liebesgeschichte des Antihelden Kadoke verwebt schonungslose Gesellschaftskritik, historische Analyse und die Untersuchung tiefmenschlicher, existenzieller Fragen.“ Dabei ist der Stoff so zugänglich vermittelt, wie eine Vorabendserie, dass jeder diesen Roman lesen und davon profitieren kann. Man kann seitenlang über diesen Roman referieren. Besser: selbst lesen. So ein Meisterwerk kommt nicht alle Tage. Also: Nicht verpassen!
Dieses Buch erinnert mich ein bisschen an die Bücher von Michel Houellebecq. Die handelnden Personen sind alle entweder seelisch kaputt und depressiv, oder extrem: antisemitisch, pervers oder messianisch, was natürlich mit wunderbarem schwarzem Humor präsentiert wird, aber von der Realität in Israel weit entfernt ist. Ich fand dass einige verstörende Entwicklungen gegen Ende des Buches überflüssig sind (darf es ein bisserl mehr sein?) und mit dem Charakter von Otto Kadoke, ein "ängstlicher und braver Bürger" aus Amsterdam nicht zusammenpassen.
Das Buch ist trotzdem lesenswert, sehr witzig geschrieben und gleichzeitig tragisch. Es lässt uns über das eigene Leben und Beziehungen nachzudenken.