Από τις σημαντικότερες πολιτικές μορφές των πρώτων 50 χρόνων του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, αφού υπηρέτησε στο αγώνα της ανεξαρτησίας της Ελλάδας από την Οθωμανική αυτοκρατορία, αλλά κυρίως συνέβαλλε στη θεμελίωση των σύγχρονων πολιτικών και κοινωνικών θεσμών, μέσα από τις θέσεις (υπουργικές και μη) που κατείχε κατά την διάρκεια της πολιτικής ζωής του.
Υπήρξε ο πρώτος Πρωθυπουργός του νέου ελληνικού κράτους, Υπουργός των Εξωτερικών καθώς και πρέσβυς του Ελληνικού Βασιλείου στην σημαντικότερη ίσως διπλωματική θέση της εποχής, την πρεσβεία της Ελλάδος στο Λονδίνο, συν-διαμορφωτής του πρώτου Ελληνικού Συντάγματος καθώς και πατέρας του επίσης σημαντικότατου Έλληνα, Χαρίλαου Τρικούπη.
Ασχολήθηκε επίσης με την ιστοριογραφία, συντάσσοντας την «Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως», βιβλίο αναφοράς για την περίοδο του 1821.
Ο τέταρτος και τελευταίος τόμος εστιάζει στην απόπειρα του νέου κυβερνήτη να αναγεννήσει το κράτος καθώς και στη μεταστροφή των μεγάλων δυνάμεων. Τελειώνει δε με την ανακήρυξη του ελληνικού κράτους ως ανεξάρτητο το 1830 και αν και γράφτηκε το 1860 δεν αναφέρεται τίποτα για τη μοίρα ούτε για το αποτέλεσμα των προσπαθειών του κυβερνήτη. Αν και ο συγγραφέας αναγνωρίζει κάποια προτερήματα του Ιωάννη Καποδίστρια και το ρόλο που έπαιξε στη συσπείρωση των πολιτών, δεν μπορεί να κρύψει την αντιπάθεια που έχει προς το πρόσωπό του και επικεντρώνεται στα αρνητικά του χαρακτήρα του.
Ένα γενικότερο σχόλιο για το σύνολο του έργου του Τρικούπη είναι πως πρόκειται για δύσκολο και όχι τόσο ενδιαφέρον ανάγνωσμα. Ο συγγραφέας αδυνατεί να ξεχωρίσει τα πολύ σημαντικά γεγονότα της περιόδου εκείνης και τους αφιερώνει ίδιο όγκο με τα λιγότερα σημαντικά. Απόλυτα φυσιολογικό αφού δεν πρόκειται για ιστορικό και τα έζησε όλα από κοντά. Προσπαθεί να είναι αντικειμενικός αλλά δεν τα καταφέρνει.
Τολμώ να πω όμως πως έμαθα αρκετά που δεν γνώριζα. Πιο συγκεκριμένα τι ρόλο έπαιξαν οι εξωτερικές δυνάμεις να δημιουργηθεί αυτό που αποκαλούμε Ελλάδα και τι κατάληξη θα είχε πιθανότατα η επανάσταση αν δεν είχαν παρέμβει. Πάρα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον έχουν οι αιτίες και οι αφορμές της μεταστροφής της στάσης τους απέναντι στον ελληνικό αγώνα. Και δεν είχα συνειδητοποιήσει τη συμβολή του στόλου στην επανάσταση και πως πιθανότατα όλα θα είχαν καταρρεύσει εάν δεν υπήρχε ο πολύ σημαντικός αγωνιστής Ανδρέας Βώκος, γνωστότερος ως Μιαούλης και είναι κρίμα που δεν μνημονεύεται όσο του αξίζει.