Er zijn eeuwen die meer geschiedenis gemaakt hebben dan andere. Bij de meest zinderende eeuwen was zeker de zestiende. Habsburger Keizer Karel bestuurt een rijk zo groot dat de zon er nooit ondergaat. De protestantse reformatie wordt bloedig onderdrukt: de inquisitie tegen de ketters. Oorlog volgt op oorlog, er is oproer overal in Europa, heksen worden vervolgd. Maar er is ook intellectuele vooruitgang: het humanisme, de renaissance, Mercator, Erasmus, Vesalius.
Historicus Francis Weyns slaagde erin de 16e eeuw in één meeslepend verhaal te omvatten: een meesterwerk! Hij heeft oog voor de brede duiding (politiek, sociaal, dynastiek...), maar vertelt ook boeiend over de anekdotiek van feesten en inhuldigingen, seksuele uitspattingen en terechtstellingen, hoe grote en kleine mensen dachten en leefden. U zal de zestiende eeuw herbeleven als ware het een roman...
De zetduivel was blijkbaar in betere conditie dan de eindredacteur. Er staan flink wat foutjes in de tekst (soms ook in het Latijn). Af en toe ook een zinsconstructie waar ik grammaticaal wat vragen bij heb. Afgezien daarvan hanteert Weyns een aangename stijl, vlot leesbaar en met af en toe een humoristisch tintje onder de vorm van wat ironie. Maar OK, inhoudelijk dan: ik voelde me aangesproken door de titel omdat ik recent de Bourgondiërs van Bart Van Loo had gelezen, en ook Wildevrouw van Jeroen Olyslaegers. De Zinderende 16de eeuw begint waar de Bourgondiërs eindigden: bij Karel de Stoute: beide boeken sluiten naadloos op mekaar aan. En de aanpak is toch ook een beetje gelijkaardig: een mengsel van hoge politiek en van veel details uit het dagelijks leven (van de hogere klassen, dat wel). Een volledige eeuw in een boek willen persen, is een wat hachelijke onderneming, maar Weyns komt er vrij goed uit. Hij wil niet alles behandelen en vindt een goede afwisseling tussen de dynastie van de Habsburgers met hun politieke esbattementen, militair en matrimoniaal, en sommige andere maatschappelijke elementen, vooral toegespitst op wetenschap en religie. Het geheel blijft levendig, wordt nooit saai, maar mist misschien daardoor af en toe wat diepgang. Het beoogt ook niet exhaustief te zijn, en dat lijkt me een goeie keuze. Je riskeert anders toch terecht te komen in een taaie en nog moeilijk behapbare brok. Aangenaam boek, dat toch enkele van de vele hiaten in mijn kennis opvulde.
Op de achterflap wordt treffend het ‘probleem’ van dit boek samengevat:
“Historicus Francis Weyns die er, na vele maanden opzoekingswerk, in slaagde om die 16e eeuw in één meeslepend verhaal te vatten”
In enkele maanden kan je nu eenmaal geen gehele eeuw vatten. Het gehele boek getuigde van een gebrek aan inzicht in de 16e eeuw waardoor de rode lijn geheel ontbrak. Het boek miste structuur, ging geheel voorbij aan belangrijke historische, politieke of culturele gebeurtenissen en blijft te vaak op de oppervlakte. Nog steeds jammer te zien hoe iemand een eeuw tracht te benaderen vanuit een zwart-wit denken (katholiek - protestants, Koning - edelen, Habsburg - Ottomanen), in plaats van de daadwerkelijke uitwisseling en nuance toe te voegen. Een té grote focus op de Nederlanden die geïsoleerd werden beschreven met een totale negatie van alle landen rondom. Toch twee sterren voor het alsnog veel belovende eerste hoofdstuk waarin wél helder de overgang van Bourgondië naar Habsburg werd uiteengezet.
Het boek leest aangenaam en vlot. Soms is het wel ‘ all over the place’ en springen we van heksen vervolgingen naar veroveringen en zo weer terug naar schranspartijen en hofintriges. Ik heb ook opgemerkt dat een quote, toegeschreven aan Keizer Karel, fout is geciteerd. Er staat:
‘Ik spreek Spaans tegen God, Frans tegen de vrouwen, Italiaans tegen mannen en Duits tegen mijn paard.’
Terwijl het zou moeten zijn:
‘Ik spreek Spaans tegen God, Italiaans tegen de vrouwen, Frans tegen mannen en Duits tegen mijn paard.’
Ik krijg er niet genoeg van… ik kan niet genoeg lezen over de Bourgondiërs en de Habsburgers en ik kan je nu al zeggen: dit is zeker niet het laatste boek dat over dit thema gaat!
En je zou denken: wat kan ie daar nu nog meer uit leren of welke nieuwtjes komt ie nog te weten? Wel, laat me één ding heel duidelijk zeggen: je kan nooit genoeg te weten komen. Als grote fan van geschiedenis lees en herlees ik graag de gebeurtenissen uit vroegere tijden. Vooral omdat ik me telkens opnieuw (en dit heb ik al zo vaak gezegd!) afvraag waarom mensen gewoon niet leren uit het verleden en uit de stommiteiten die begaan zijn destijds!
Francis Weyns gaat in dit boek de (zoals ie zelf zegt) zinderende zestiende (wat een mooie alliteratie) eeuw uit de doeken doen. Maar om tot in de zestiende eeuw te geraken en de gebeurtenissen en mensen uit die eeuw te kennen moet je wel even terugkeren met Francis naar de vijftiende eeuw, waar in de Nederlanden op dat moment de laatste Bourgondiërs heersten. Karel de Stoute, dat weten we onder andere uit het boek ‘De Bourgondiërs, de heersers van de lage landen’ van Bart van Loo, werd vermoord door de Fransen en achtergelaten in de sneeuw om de wolven tot voedsel te dienen. Deze nederlaag zette een verval van de Bourgondische tijd in en gaf een opening naar de Habsburgse overname. (Ik ga niet uit de doeken doen hoe dat in elkaar zat, daarvoor raad ik je aan dit boek en een aantal andere (o.a. Edward De Maesschalck en Bart Van Loo schreven er ook genoeg over) te lezen!
Francis Weyns neemt ons uiteindelijk mee op reis in de tijd waarin Karel V (aka Keizer Karel) heerste, waar de Lutheranen en de Calvinisten zich afscheidden van de Rooms-katholieke kerk en voor een ware godsdienstoorlog zorgden. (Ook hier kan je uitgebreider over lezen in Pieter Serriens ‘In Opstand’) Waar Willem van Oranje de geuzen leidde en waar zijn grote rivaal Filips II vanuit Spanje over het grootste rijk ooit heerste.
Weyns beschrijft deze oorlogrijke eeuw in tien hoofdstukken en naast het historische kader waarin de oorlogen en machtsoverdrachten gebeurden vertelt hij ook over heksenjachten, epidemieën, wetenschap en magie en natuurlijk hoe godsdienst toen beleefd werd.
Het is geen geheim dat ik hou van deze boeken, dat bleek al uit mijn introductie tot deze review. Ik zal dan ook altijd klaarstaan voor elk nieuw boek dat een deel van onze geschiedenis belicht! Vandaar dat het ‘vervolg’ op dit boek van Francis Weyns, ‘XVIII: de Adembenemende 18e eeuw’, al klaarligt om zo snel mogelijk gelezen te worden! Als dat boek in eenzelfde treinvaart gelezen zal worden als dit boek mag je snel een review verwachten!
Aangenaam geschreven geschiedenisboek. Het voelt aan als een vervolg op Bart van Loo's de Bourgondiërs omdat er wat overlapping is met elkaar. Dit boek vervolgt waar Bart Van Loo eindigde. Het volgt dan de Habsburgse aftakkingen van de Bourgondiërs, nadat de originele lijn uitgestorven was.
Ik hou van de schrijfstijl: eenvoudig, duidelijk. De hertogen, koningen en andere figuren uit de geschiedenis worden consequent met dezelfde benaming benoemd, in tegenstelling tot bij Bart van Loo die telkens iets origineel verzon, en dus verwarrend overkwam. Ook zit er redelijk wat herhaling in het boek, en door herhaling leer je bij. De schrijver gaat ervan uit dat je de details van 5+ pagina's geleden al deels vergeten bent waardoor hij in een halve zin nog eens bovenhaalt over wie het gaat en waarvoor hij bekend stond. Of hij vat kort een gebeurtenis nog eens samen. Als bijvoorbeeld als Don Juan bovengehaald wordt, dan vat hij soms samen dat het die Aragonse prins was die net bekend stond omwille van zijn korte huwelijk en vroege dood, waardoor zijn zus Johanna De Waanzinnige de troonopvolger werd, die het daarna doorgegeven heeft aan haar zoon Keizer Karel V. Dit wordt volgens mij kort 3-4 keer opnieuw doorheen het boek telkens herhaald, wat goed is. Ook als hij terug moet keren in de tijd om bv van Keizer Maximiliaan zijn standpunt iets te vertellen, en dan later de geschiedenislijn langs Keizer Karel en later via Martin Luther, dan geeft hij soms de opmerking "ondertussen was Keizer Karel V onderweg naar Aken". Waardoor je de twee tijdslijnen gemakkelijk naast elkaar kan plaatsen. Bart van Loo zijn boek deed dat niet, waardoor het bij hem een lange "rambling" (= onsamenhangende, verwarrende wandeling) doorheen de geschiedenis is.
Ergens halverwege het boek, rond pagina 200, is er een kort intermezzo-achtig hoofdstuk waarbij de schrijver stilstaat bij het dagelijks leven in de XVI-eeuw. Het gaat van eetgewoontes, kleedgewoontes, feestgelegenheden, dialecten tot het laten van scheten bij nonnen. Ik heb eens Mortimers "Time Travellers guide to Elizabethan England" gelezen dat een heel boek wijdt aan het normale leven van de XVI eeuwse Engelse commoner, en het liet me eraan denken. Dit overlapt wel met elkaar en eigenlijk vond ik dat dit boek in 1 hoofdstuk best wel gevat een beeld schept van de XVIe eeuw.
Ook de jodenvervolgingen doorheen Europa en de opkomst van het protestantisme, de reformatie worden behandeld. Wat dan weer overlapt met het boek "De Protestanten" van Alec Ryrie dat ik paar jaar geleden gelezen heb. Opvallend was dat – zover ik me herinner, want dat was nogal een zwaar ingewikkeld boek, en ik onthou alleen flarden info daaruit – dat Alec niet echt in detail ging over de specifieke beeldenstorm en de onderdrukking ervan in de Lage Landen (of de gebruikelijke benaming uit die tijden "landen van herwaarts over").
Vol enthousiasme na het lezen van Wildevrouw begon ik aan dit boek om meer te leren over de Nederlanden toen. Mede door de lovende kritieken waren mijn verwachtingen hoog gespannen maar ik moest eerlijk gezegd doorbijten om het boek niet meteen weer aan de kant te leggen. In de eerste hoofdstukken overloopt Weyns nogal klassiek het dynastieke verhaal van de Habsburgers zoals ik het ook leerde in de aula. Weinig diepgang en zelden iets opvallend nieuw bijgeleerd. Over Johanna "de Waanzinnige" stipt hij de revisionistische kijk erop even aan als disclaimer maar vertelt het verder op dezelfde achterhaalde manier als vele auteurs voor hem. Helaas maakt Weyns ook nog eens kemels van fouten. Zo beweert hij dat Ludovico 'il Moro' Sforza dat hij "zijn broer" Lorenzo 'il Magnifico' zou vergiftigd hebben. Los van het feit dat zijn broer Galeazzo Maria vermoord en niet vergiftigd werd en het zijn neefje Gian Galeazzo was die hij zou vergiftigd hebben, waren 'il Moro' en 'il Magnifico' uiteraard géén broers van elkaar. De dynastieke power struggles in Italië waren zo al complex genoeg. Het hele boek staat trouwens vol met taalkundige slordigheden, wat wijst op een gebrek aan degelijke eindredactie. Net wanneer ik het boek wou toeslaan, verrast Weyns met een algemeen beschouwend hoofdstuk, getiteld "Een Eeuw van Grote Verandering". Even laat hij de histoire bataille los en vertelt hij over het dagelijkse leven, de grote veranderingen van de Nieuwe Tijd maar tegelijkertijd de continuïteit met de middeleeuwen. Aan de hand van contemporaine bronnen komt hij met boeiende details over herbergen, postkoeriers en dwergen aan het hof. Het tweede deel van het boek is een pak beter, al houdt Weyns te veel vast aan het dynastieke verhaal (allicht in navolging van het succesverhaal van Bart Van Loo) en trekt hij zelf weinig tot geen grote lijnen. De achterflap teaset door te stellen dat "de basis voor onze culturele identiteit in de zinderende zestiende eeuw werd gelegd" maar de auteur legt amper uit wat hij daarmee bedoelt. Ik miste diepgang, eigen conclusies en meer focus op de Nederlanden. Gelukkig schrijft Weyns onderhoudend en nooit vervelend, waardoor je dit boek in geen tijd hebt uitgelezen.
De schrijver heeft een meeslepende vertelstijl. Het boek liet mij regelmatig denken aan 'De Bourgondiers' van Bart Van Loo. Wat mij betreft zelfs nog iets vlotter leesbaar, want ook al worden de oorlogen en de veldslagen wel vermeld, zij worden niet beschreven Het boek gaat over de Habsburgers, deels nazaten van die Bourgondiers, over de Habsburgse politiek o.a. in verband met het uithuwelijken van hun talrijke vrouwen en natuurlijk over de Nederlanden ten tijden van de godsdienstoorlogen. Ik heb het zeer graag gelezen Wat zeg ik? Ik heb het verslonden!
In tegenstelling tot de meeste reviews vond ik er helemaal niets aan. Misschien ligt het aan de periode maar het boek slaagde er op geen enkel moment in om mij te betrekken of te overtuigen om door te lezen. Op aanraden van anderen heb ik mij er toch volledig doorgeworsteld maar eigenlijk beklaag ik mij dat. De eerste 200 pagina’s waren gewoon een saaie oplijsting van de verschillende vorstenhuizen en hun dagelijkse bezigheden. De volgende hoofdstukken waren íets interessanter maar eigenlijk meer van hetzelfde: een saaie oplijsting van alles wat er in de zestiende eeuw gebeurde zonder daarbij echte verbanden te leggen, de impact te illustreren of een link te leggen met het heden. Over een aansluitende periode las ik “de Bourgondiërs” en Bart van Loo slaagt er veel beter in om mij als lezer te betrekken en intresse op te wekken over de materie.
Dus mijn conclusie: XVI klinkt veelbelovend, wordt flink opgeklopt in bvb Knack maar er is veeeeeel beter te vinden in het genre.
Geschiedschrijving op zijn allerbest staat er op de cover en dat kan ik alleen maar beamen. Vlot geschreven en heel samenhangend. Geen onnodige details, maar een coherent en zeer verstaanbaar en dus leesbaar verhaal. De geschiedenis van de 16de eeuw zoals ik ze nog nooit heb gelezen. Amper nieuwe elementen -dat is ook niet nodig!- maar een boeiende herhaling van fragmentarisch gekende geschiedenisfeiten.
Op de laatste pagina van zijn boek concludeert de auteur dat het startschot voor de kennismaatschappij in de zestiende eeuw werd gegeven. Dat de basis van onze culturele identiteit toen werd gelegd. Dit is niet wat ik uit het boek zal onthouden. Misschien heb ik iets gemist en moet ik het boek nog maar eens herlezen ? Ik ben er vast van overtuigd dat het ook bij een herlezing zal blijven boeien.
Na 'De Bourgondiërs' van Bart Van Loo en 'Wildevrouw' van Jeroen Olyslaegers was 'De zinderende zestiende eeuw' van Francis Weyns het derde boek dat ik las over de 16de eeuw, Habsburgers, Bourgondiërs en (oproer) in de Lage Landen. En, dit laatste boek, vond ik het beste.
Het leest als een trein. Het is geschiedschrijving op zijn best. De basis van onze culturele identiteit werd in de zinderde zestiende eeuw gelegd. De auteur heeft oog voor de brede duiding (politiek, sociaal, dynastiek...), maar vertelt ook ongemeen boeiend over de anekdotiek van feesten en inhuldigingen, seksuele uitspattingen en terechtstellingen, hoe grote en kleine mensen dachten en leefden in de (zinderende) zestiende eeuw. Dit boek is een must-read voor iedereen die geboeid is door geschiedenis.
Uitstekend en vlot geschreven boek over de zestiende eeuw in de Lage Landen. Niet alleen wordt keurig en boeiend den chronologisch overzicht geboden van het verloop van deze cruciale periode, de auteur verwijst ook geregeld naar de kleine dingen des levens, bv de manier van feesten, welke humor mensen toen grappig bevonden, de gevolgen van adelijke inteelt en gebruik van toenmalige technologie.
Gelukkig worden verschillende hoofdpersonages niet alleen uitvoerig beschreven aan de hand van diverse bronnen uit de tijd, er zijn ook portretten voorzien wat ik altijd zeer kan appreciëren. Enige puntje van kritiek; bij dit soort geschiedenisturven zie ik graag ook een stamboom en een reeks kaarten uit de periode.
Een erg interessant boek. Het boek had voor mij iets meer mogen 'zoomen' op de levensstijl en omstandigheden van de 16e eeuw ipv de uitgebreide politieke uiteenzetting, maar dat is persoonlijke smaak.
Het boek is echter zo geschreven dat het leest als een roman. Meermaals stond ik stil bij het feit dat geschiedenis eigenlijk spannender is dan een fictie werk. Dit is geheel te danken aan Weyns, die de 16e eeuw zo sappig uiteenzet.
Hier en daar enkele schrijffoutjes tegen gekomen, maar hé, kan gebeuren !
Een heerlijk leesbaar boek, dat zich onderscheidt door de vele kleurrijke details. Geen gewoon geschiedeniswerk dat zich beperkt tot de hoge politiek, maar een smakelijk en sappig verhaal vol ooggetuigenverslagen en andere bronnen, waarin de overgang van Middeleeuwen naar Vroegmoderne Tijd in de Nederlanden gebracht wordt in een divers verhaal, met volkscultuur, het perspectief van zowel Noord als Zuid, en de blik vanuit andere hoeken in de maatschappij van toen.
Een interessante inkijk op de 16e eeuw en het broeierig Vlaanderen. Hier en daar toch ook weer wat foute historische verwijzingen, wat me dan toch een beetje stoort en me het vertrouwen ontneemt of de andere feiten wel helemaal correct zijn.
Leest aangenaam en vlot! Mooie aanvulling op boeken als 'de Habsburgers' (Martyn Rady) en andere. Altijd leuk als boeken elkaar aanvullen en er weer wat puzzelstukjes uit onze rijke geschiedenis op hun plaats vallen.
Heel goed, meeslepend. Zowel grote figuren (koningen, adel) als kleine verhalen en dagelijkse leven komen aan bod. Soms iets te veel verhaal dat ik al kende (Karel V, Filips II en Alva) en te weinig focus op grotere Europese politiek. Zeker aanrader.
Voortbordurend op het succes van ‘De Bourgondiërs’. Het ijzer smeden… De eindredacteur had duidelijk haast 😀. Toegankelijk boek. Heb het (als niet-historicus) graag gelezen.