Świat króla Artura

by Andrzej Sapkowski

Oto świat Andrzeja Sapkowskiego.

Świat twórcy sagi o wiedźminie, czarodzieja i wizjonera, który zawładnął naszą wyobraźnią. Ale na początku – zanim na scenę wkroczył wiedźmin Geralt – był mit.

Opowieść o królu Arturze, rycerzach Okrągłego Stołu i Pani Jeziora. Romantyczna, krwawa, uwodzicielska i liryczna zarazem. Opowieść o wielkiej miłości, zdradzie i poszukiwaniu ideału, któremu na imię Graal. Do arturiańskich legend odwoływali się najwięksi: Szekspir, Milion, Blade, Petrarka, Dante, Goethe, Schiller, Kossak-Szczucka, Eco. A także wszyscy liczący się autorzy fantasy.

Andrzej Sapkowski pyta:
Dlaczego król Artur, dlaczego jego legenda? Czy Artur w ogóle istniał?

I odpowiada:
Legenda żyje. Avalon istnieje. Graal wciąż jest do odnalezienia.

Genres: Fantasy, Mythology

184 pages, Paperback

First published April 23, 2021

About the author

Andrzej Sapkowski, born June 21, 1948 in Łódź, is a Polish fantasy and science fiction writer. Sapkowski studied economics, and before turning to writing, he had worked as a senior sales representative for a foreign trade company. His first short story, The Witcher (Wiedźmin), was published in Fantastyka, Poland's leading fantasy literary magazine, in 1986 and was enormously successful both with readers and critics. Sapkowski has created a cycle of tales based on the world of The Witcher, comprising three collections of short stories and five novels. This cycle and his many other works have made him one of the best-known fantasy authors in Poland in the 1990s.

The main character of The Witcher (alternative translation: The Hexer) is Geralt, a mutant assassin who has been trained since childhood to hunt down and destroy monsters. Geralt exists in an ambiguous moral universe, yet manages to maintain his own coherent code of ethics. At the same time cynical and noble, Geralt has been compared to Raymond Chandler's signature character Philip Marlowe. The world in which these adventures take place is heavily influenced by Slavic mythology.

Sapkowski has won five Zajdel Awards, including three for short stories "Mniejsze zło" (Lesser Evil) (1990), "Miecz przeznaczenia" (Sword of Destiny) (1992) and "W leju po bombie" (In a Bomb Crater) (1993), and two for the novels "Krew elfów" (Blood of Elves) (1994) and "Narrenturm" (2002). He also won the Spanish Ignotus Award, best anthology, for The Last Wish in 2003, and for "Muzykanci" (The Musicians), best foreign short story, same year.

In 1997, Sapkowski won the prestigious Polityka's Passport award, which is awarded annually to artists who have strong prospects for international success.

In 2001, a Television Series based on the Witcher cycle was released in Poland and internationally, entitled Wiedźmin (The Hexer). A film by the same title was compiled from excerpts of the television series but both have been critical and box office failures.

Sapkowski's books have been translated into Czech, Russian, Lithuanian, German, Spanish, French, Ukrainian, and Portuguese. An English translation of The Last Wish short story collection was published by Gollancz in 2007.

The Polish game publisher, CD Projekt, created a role-playing PC game based on this universe, called The Witcher, which was released in October 2007. There is also a mobile version of the game which has been created by Breakpoint Games and is being published by Hands-On Mobile in Western Europe,Latin America and Asia Pacific.

The English translation of Sapkowski's novel Blood of Elves won the David Gemmell Legends Award in 2009.

Reviews

[Gancu · Rating 5 out of 5]

Sapkowski, jak na króla gawędziarstwa przystało, zaczyna z przytupem. Czytając tą książkę czułem się jak bym był na rodzinnej imprezie przypadkiem trafił do kuchni z moim wujkiem po kilku kieliszkach. Jednak to nie wuja co, może tylko po raz [tutaj wstaw liczbę] opowiedzić o tym jak poznał ciotkę czy zdobył prace. To wujek co coś tam świata liznął i mimo podbitego tomu słucha się go dobrze. Przez te kilkadziesiąt stron Sapkowski udowadnia, że jest erudytą z prawdziwego zdarzenia – przerzuca się lingwistycznymi smaczkami, geograficznymi niuansami i historycznymi ciekawostkami, jakby na co dzień prowadził katedrę arturologii na Uniwersytecie w Avalonie.

Oczywiście, autor zarzeka się, że naukowcem nie jest – Całe szczęście bo wole słuchać pasjonatów niż naukowców. A jednak, chociaż jego tekst „nie aspiruje” do miała naukowego, to robi skutecznie, to co chce. Widzimy tu Sapkowskiego w zupełnie nowej odsłonie: mniej zgryźliwego, bardziej refleksyjnego, a momentami wręcz fanbojującego. Słodkie

Autor przenosi nas w sam środek arturiańskiej zawieruchy i robi to z takim entuzjazmem, jakby osobiście znał Merlina. Opowiada o mitycznym Graalu, miłosnych dramatach i rycerskich potyczkach. Robi to z pasją co jest super urocze. Jego styl? Mieszanka gawędy, wykładu i stand-upu – idealny koktajl dla każdego, kto lubi, gdy autor traktuje czytelnika jak inteligentnego rozmówcę(a nie pseudo inteligenta Ą i Ę), a nie uczniaka z tylnych rzędów.

Andrzej Sapkowski czerpał garściami z legend arturiańskich, co widać zarówno w jego fascynacji tematem, jak i w samej twórczości. Mroczne intrygi, moralne dylematy, miłość, zdrada i brutalna rzeczywistość – to wszystko, co znamy z historii o królu Arturze, Camelocie i Rycerzach Okrągłego Stołu, przenika do świata Wiedźmina. Inspiracje są tu aż nadto widoczne, a autor doskonale wykorzystuje ten bogaty materiał, dodając własny sznyt i uwspółcześniając motywy w sposób, który czyni je świeżymi i uniwersalnymi. Czy lubię Wiedźmina 50/50. Dalej mnie śmieszą ludzie co mówią o SŁOWIAŃSKOŚCI WIEDŹMINA. PAMIĘTAJCIE HUSARNIA NA T-REXACH NA KSIĘŻYCU.

Kiedy już myślisz, że autor wyczerpał temat, podsuwa ci opowiadanie – literacką bombonierkę. Krótka, błyskotliwa historia o Tristanie to wisienka na tym arturiańskim torcie. Sapkowski dekonstruuje mit, a jednocześnie składa mu hołd, przyprawiając całość szczyptą ironii, garścią humoru i solidną porcją refleksji.

Czy warto?
Zdecydowanie tak, bo "Świat króla Artura" to coś więcej niż esej – to podróż po świecie, w którym magia, historia i literatura spotykają się na wieczornym piwie. Sapkowski pokazuje, że legenda o Arturze to nie tylko opowieść, ale i żywe źródło inspiracji, które od wieków wabi artystów niczym Graal rycerzy.

Czy polecam? Jak najbardziej. Pełen humoru, wiedzy i tego charakterystycznego Sapkowskiego „pazura”.

[Szuwaks · Rating 5 out of 5]

Każdy kto czytał sagę wiedźmińską Sapkowskiego wie, że sporo motywów zaczerpnął z mitologii celtyckiej i legend arturiańskich. W tym eseju stara się znaleźć przyczyny tak olbrzymiej popularności króla Artura i opowieści z nim związanych. Zaczyna od źródeł historycznych i najstarszych wzmianek o Arturze czy wydarzeniach opiewanych w legendach (jak bitwa pod Wzgórzem Badon). Przedstawia również późniejsze opowieści, poematy dworskie, kończąc na wersji Malory'ego "Le Morte d'Arthur", która na pokolenia stała się kanoniczną wersją historii. Sapkowski nie poprzestaje na tym. Zagłębia się w mitologię walijską, bo, jak udowadnia, historia Artura jest historią u swoich źródeł celtycką, w której obecne są ślady dawnych wierzeń. Przedstawia również poszczególne elementy legend, kiedy i przez kogo zostały dodane, oraz jaki był ich cel. Każdej z głównych postaci, miejscu czy przedmiotowi poświęca osobny wpis, a kończy dalszymi losami Brytanii, historycznymi już, po śmierci Artura (wg. przekazów, w 537 r. pod Camlann).

Jeśli ktoś lubi Sapkowskiego i/lub legendy arturiańskie, to myślę że ta książka będzie przyjemną lekturą (choć niedługą). Sapke zna się na rzeczy i przystępnie przedstawia najróżniejsze aspekty legend, mitów czy odniesień historycznych (książka wydana oryginalnie w 1995, więc trochę informacji mogło się zdeaktualizować). Pisze ze swoją zwyczajową swadą, często rzuca dowcipem czy ironią (dosrywanie Kościołowi - check, krytykowanie mizoginii - check). Oczywiście na samym początku zaznacza, że naukowcem nie jest, a jego wywód to gawęda autora fantasy o królu, którego postać miała niebagatelny wpływ na gatunek fantasy (często odwołuje się do T.H. White'a czy Marion Zimmer Bradley). Nie tylko zresztą na gatunek fantasy, ale i na wyobraźnię ludzi przez stulecia. Opowieści o dzielnych rycerzach, Okrągłym Stole, Graalu, tragicznej miłości, czy królu, który w najczarniejszej godzinie powróci, by uratować swój lud...

"Arthurus, Rex quondam, Rexque Futurus. [Artur, dawny i przyszły król]
Legenda żyje. Graal wciąż jest do odnalezienia. Avalon istnieje.
Ale wciąż osnuwają go mgły."

Prawdopodobnie jestem sentymentalny i miękki, ale te słowa mnie wzruszyły i się nawet tego nie wstydzę.

Jeżeli ktoś lubi legendy arturiańskie, zdecydowanie polecam.

[Notosik Paweł Kurpeta · Rating 4 out of 5]

Przyjemnie podana pigułka wiedzy, polecam!

[Universal · Rating 4 out of 5]

Niezła przeglądówka niepozbawiona wad. Przede wszystkim - ma spore przestoje, gdzie wgryzanie się w detale sprzed 500, 1000 czy 1500 lat męczy. Kilkukrotnie odkładałem "Świat..." na bok, bo miałem tej gawędy po prostu dosyć. To nie książka dla każdego, trzeba albo lubić świat arturiańskich legend, albo twórczość Sapkowskiego - inaczej można się odbić. Po mocno niejednoznacznym odbiorze Husyckiej i miłych wspomnieniach z Wiedźmina postanowiłem zmierzyć się z tym tytułem, bez większych oczekiwań, miejscami zaskoczyła mnie bardzo pozytywnie. Widać wpływy campbellowskiego monomitu, którego fanem najwyraźniej jest Sapkowski. Widać odniesienia do Husyckiej i Wiedźmina. Sapkowski całkiem nieźle, moim zdaniem, udowodnił swoją tezę z początku tej książki - Król Artur i Rycerze Okrągłego Stołu to potężna historia, której echa widać po dziś dzień. Sporo tu przykładów nie tylko z dzieł historycznych, ale też fantasy, trochę nawiązań współczesnych - i prawdę mówiąc dziwię się, że nie wrzucono tu PRLowskiego Okrągłego Stołu jako ukoronowania wpływu tego konkretnego mitu (zbioru mitów?) na kulturę.

Fanom Artura polecić mogę recenzję Ganca. Fanom Wiedźmina - trochę waleriany na uspokojenie, bo mimochodem następuje tu dekonstrukcja tego cyklu, inspiracji Sapkowskiego. A wszystkim innym - znalezienie innej książki, bo tą raczej się nie ubawią.

[Litttle._.clownn · Rating 2 out of 5]

2.5
It's nice to know about author's inspiration🙏

[Jakub Brudny · Rating 4 out of 5]

No, no, powiedziałbym że słuchając audiobooka tej książki czułem się jak na fascynującym wykładzie, ale ponieważ pan Sapkowski zaznaczył na początku ze książka ta nie jest pracą naukową (bowiem naukowcem nie jest i nie zamierza być), tylko zwyczajną bazującą na opowieściach i utworach fantasy, toteż powiem że czułem się jakbym słuchał wspaniałego bajarza który zajechał ku mej lokalnej karczmie by co opowiedzieć. A jest to historia świetna, powiedziałbym że temat wyjątkowo przekalkowany został tutaj przedstawiony w tak przyjemnej i zabawnej formie że wielu współczesnych mogłoby się uczyć od Sapkowskiego jak pisać teksty popularnonaukowe na temat literatury itp. Druga połowa niestety o wiele gorzej się przyswaja w formie słuchanej bo wiele postaci wprowadzanych jest jedna za drugą i można się pogubić. Ale poza tam chapeau bas

[Lynx · Rating 4 out of 5]

Świetny esej, bardzo rzeczowy i szczegółowo podchodzący do tematu. Jeśli komuś znającemu jego książki to umknęło, to w tym eseju widać wyraźnie, że Sapkowski prawdziwie fascynuje się legendami arturiańskimi. A wiedzę na ten temat ma naprawdę pokaźną, i to w wielu dziedzinach; porusza kwestie lingwistyczne, geograficzne, religijne i historyczne w bardzo wyczerpujący sposób. I choć podkreśla, że tekst nie jest naukowy, bo on sam naukowcem nie jest i być nie zamierza, to i tak ta króciutka książeczka jest skarbnicą wiedzy, podpartej źródłami wszędzie tam, gdzie jakieś źródła się znalazły. Do tego nie boi się tych źródeł krytykować i wchodzić z nimi w polemikę, naprawdę bardzo to doceniam.

A sam esej napisany został tak, że teraz mam ochotę czytać go ciągle od nowa, bez końca. Sapkowski przelał w niego tyle charyzmy i humoru, że czytało mi się to jak dobrą książkę. I jasne, nie każdemu taki sposób narracji przypadnie do gustu, ale ja byłam z miejsca kupiona.

Pewnie nie raz jeszcze do tego teksu wrócę, bo autor wspominał w nim kilka powieści, które również wykorzystywały legendę o królu Arturze jako podstawę, albo po prostu były jej retellingami i choć część z nich znam i czytałam, to esej ten z pewnością zachęca do przeczytania innych.

[Adrian Fulneczek · Rating 4 out of 5]

Esej, z którego można dowiedzieć się bardzo wiele o samym Sapkowskim i jego podejściu do wielu spraw.

Lista wspomnianych tu, historycznych i współczesnych lektur jest imponująca. Pan Andrzej wie, o czym mówi.

Dla osób nie-zafascynowanych Arturem może bywać usypiająca.

[Krzysztof Mirkiewicz · Rating 4 out of 5]

Świetnie napisana analiza mitu arturianskiego

[Trounin · Rating 3 out of 5]

Сапковский выразил уверенность — легенду о короле Артуре и рыцарях круглого стола знает каждый, причём в мельчайших деталях. Ежели так, об этом нужно в подробностях рассказать. И он начал с седых годин, решив искать истоки зарождения мифа в другом сказании, берущим начало от римлян, измысливших, будто они ведут свой род от Энея, жителя Трои, покинувшего родные земли после осады и обосновавшегося на территории, после ставшей принадлежать Риму. Внуком того Энея был Брут, предпринявший путешествие на север, высадившийся в области современного Девоншира, затем, вместе с соратниками, основавший поселение близ нынешнего Лондона. И вот, где-о между этим событием, и другим обстоятельством — вторжением норманнов, теряются времена, когда жил и боролся король Артур. А что в том правда и вымысел — в этом Анджей и постарался разобраться.

(c) Trounin

[Mateusz Chrapkowski · Rating 3 out of 5]

Dla fanów mitu arturiańskiego oraz Andrzeja Sapkowskiego.