Sinds een jaar of zeven heeft Nelleke Noordervliet een huis in Beara, in het zuidwesten van Ierland. Iedere ochtend loopt ze over dik gras en mos naar een eeuwenoud pad, de Beara Way. Sinds de steentijd hebben daar mensen gelopen, in een landschap dat alleen op trage wijze doorgrond kan worden. Te voet, dus.
Tijdens haar wandeling komen de oude mythes van de streek tot leven, verhalen waarin onverschrokken koninginnen zich meten met hun echtgenoten. In kaplaarzen en met een natte modderbroek aan maakt Noordervliet een pelgrimage naar het diepe verleden. Ze ziet een landschap dat al eeuwenlang leeft, en dat zwanger is van betekenis. Haar gewrichten mogen dan steeds strammer worden, de mosgroene weiden en de onstuimige watervallen om haar heen doen haar deel uitmaken van een continuüm, een landschap dat sterker is dan de dood. Noordervliet toont zich in Wat er werkelijk is wederom een van de meest lucide geesten van de Nederlandse letteren.
Een heerlijk kort boek, waarbij je een wandeling door de prachtige Ierse natuur combineert met de mijmeringen van de wandelaar.
Ik heb een aantal van mijn favoriete quotes opgeschreven:
“Wie uitgaat van een goddelijk plan is overtuigd van een bijzondere taak die de mens is opgedragen. Wie twijfelt aan een groots design, wie de willekeur ziet, het toeval, de wetten van natuur en biologie - los van moraal of metafysica - weet dat de mens zelf betekenis en moraal moet formuleren. Van die school ben ik. We ontdekken niet, we vinden uit. We onthullen niet, we maken. We maken onze goden, we maken onze werkelijkheid. We schrijven zelf ons leven. Een unieke taak die meer betekenis heeft dan de ontraadseling van een goddelijk plan of de onderschikking aan een onkenbaar besluit.”
“Alles gaat voorbij. De eeuwigheid zit in de herinnering.”
“Ik ben een schakel in de keten van leven, niets meer niets minder. Er zit geen zin of hoger doel in verborgen, dit is wat we zijn en doen door te leven. En als de mensheid verdwijnt, zoals soorten verdwijnen, het zij zo. We zijn niet de kroon op de schepping, eerder een parasiet of een hardnekkige schimmel.”
Niet diepgaand, zou het denk ik leuker vinden als ze echt verhalen zou hebben verteld over de geschiedenis van die plek (maar logisch dat daar niks over te vinden is)
Wat er werkelijk is - Nelleke Noordervliet 2021 - Van Oorschot Terloops
Een wandeling in Beara (Ierland) door Nelleke Noordervliet. Voor mij een weemoedig feest. Noordervliet woont daar in mijn huis aan mijn zee, [ik - ook hoogte vrezend - woonde aldaar van 1993 tot 1998] wandelt in mijn sporen (slurp, klunk, splsssh) en mijmert mijn gedachten over eigen kleinheid e.d., gedachten die wandelend in dat majestueuze schitterende land uit de oertijd als vanzelf opborrelen.
We zijn niet de kroon op de schepping, eerder een parasiet of een hardnekkige schimmel. (30)
Wij maken onze goden. We maken onze werkelijkheid. We schrijven zelf ons leven. (31)
Ze meent dat onze voorouders in de steentijd al wisten dat hun plaats temidden van 'het grotere plan der dingen' niet zo veel voorstelde. Dit lijkt tot lachen te hebben aangezet. Ik vermoed dat we de komende massa-uitsterving niet zullen overleven tenzij we eindelijk de grap begrijpen. (33)
Staan op een echt steile helling (Gleninchaquin) betekent duizelen. Duizelen betekent vallen. Vallen leidt tot de dood. Een diepte trekt me daarom aan. Ik spring. Laat het dan ook maar afgelopen zijn. (...) ...ik ben helemaal niets, kleiner en onbeduidender nog ben ik dan een insect dat zich te pletter vliegt tegen een windscherm. (38/39)
Het is niet de dood waar ik bang voor ben, het is het leven. (59)
En weer een wandeling uit de Terloops-reeks uit. Een mindere vond ik zelf. Ik had in het begin nog hoop, want het begon goed, maar helaas zwakte dat voor mij persoonlijk af. Neemt niet weg dat het nog steeds een mooie serie is om af en toe tussendoor op te pakken en tussen twee totaal verschillende boeken door te lezen.
Niceee! Hoe Nelleke je meeneemt door afgelegen niet bekende omgeving in Ierland. Ook mijn tweede boekje uit de -een wandeling- reeks is het lezen meer dan waard!
Verslag van een trektocht langs de Beara Way, een eeuwenoud pad van 200 kilometer in het zuidwesten van Ierland.
Het landschap domineert: Noordervliet observeert kale bergen, levend veen, de werking van de getijden. Het landschap ziet haar komen en gaan, niet omgekeerd. Voor Noordervliet is observeren meer dan alleen oppervlakkig registreren, het is kijken naar wat er werkelijk is en dat maakt haar anders dan een denk-of therapiewandelaar.
Al leidt dat observeren uiteraard tot reflecteren, wanneer ze nadenkt over geschiedenis en de eerste mensen:
Is het aanmatigend te denken dat het simpele levens waren, opgebouwd uit basisbehoeften en basisgevoelens? Dat wij complexer, intelligenter, emotioneel rijper zijn dan zij? Is er iets te zeggen voor het natuurkundige begrip entropie? De tweede wet van de thermodynamica zegt dat een systeem alleen maar complexer wordt, dat de chaos toeneemt. De maatschappij waarin zich onze levens afspelen is oneindig veel chaotischer en ingewikkelder dan die van een prehistorische familie. We staan bloot aan veel meer indrukken en kennis. We zijn het resultaat van een lange, cumulatieve ontwikkeling. Daarentegen zijn wij veel intuïtieve kennis van de natuur en van overleven in barre omstandigheden kwijtgeraakt. Hoeveel hebben we nog gemeen met onze verre voorouders?
Het Ierse landschap ademt geschiedenis. Noordervliet refereert herhaaldelijk aan de Ierse verhalen en legenden en de geweldige literaire traditie. Voor alles is haar boekje doortrokken van een besef van de menselijke relativiteit, een besef geheel in de lijn met de beperkte menselijke invloed in het landschap.
Fijn gedetailleerd geschreven, leest enorm snel weg. Ierland in zijn pure schoonheid. Ben er al eens geweest dus snap waar ze over schrijft. Mooi en puur hoe ze haar omgeving -af en toe aanstekelijk- deelt met de lezer.
P.26 De andere oever ligt al klaar, verlokkend zichtbaar. Een berg verbiedt je het uitzicht op het volgende dal. De berg verspert het doel. De berg bewaakt het raadsel. Het dal waar je bent kan benauwen en insluiten, maar ben je eenmaal boven, dan moet je afwachten.
Fulacht fiadh, een plaats waar gekookt werd of vuur gemaakt. Op een lichte verhoging in het landschap van terpachtige allure, heel normaal heuvelland.
P.30 Geschiedenis is Sinngebung des Sinnlosen. Met de opvatting van de Duitse historicus Theodor Lessing was onze eigen Huizinga het beslist oneens. Als je van die stelling uitgaat, betoogde hij, is alles geoorloofd. Hij zag geschiedenis juist als Sinndeutung des Sinnvollen, dat wil zeggen een poging het verleden zo dicht mogelijk te benaderen in de overtuiging daartoe in staat te zijn en iets wezenlijks te onthullen over mens en werkelijkheid.
P.61 Alles gaat voorbij. De eeuwigheid zit in de herinnering.
Een boekje vol tegenspraak, hoe kan je met open ogen kijkend naar wat er werkelijk is continu bezig zijn met verslaglegging van zowel wat je ziet als dat waarvan je weet dat het er is? Toch vind ik het een geslaagd werkje. Ik ben nog nooit in Ierland geweest zoals zij het beschrijft en het is duidelijk dat Dublin niet tot dit Ierland behoort. Noordervliet is niet bang van een stukje wandelen ondanks haar hoogtevrees al beperkt ze zich wel tot paden en routes, ook al lagen die er enkel in het verleden. Het nodigt me uit er eens te gaan kijken, ook al was dat duidelijk niet haar bedoeling. Jammer dan maar, mar dat krijg je nu eenmaal van interne tegenspraak.
Alweer een boekje gelezen in die 'Terloops' reeks over wandelingen die ik steeds leuker ga vinden. (Ik wil ze allemaal lezen!) Deze keer is het Nelleke Noordervliet de lezer meeneemt op een wandeling in het Zuidwesten van Ierland. Mooie beschrijvingen, afgewisseld met reflecties en korte uitweidingen over de geschiedenis van de streek. Ik kreeg zomaar zin om er ook heen te reizen en dat ruwe landschap zelf te ondergaan.
Een prachtig klein boekje waarin de liefde voor het Ierse landschap en de geschiedenis duidelijk naar voren komt. De natuur en de historie zijn altijd hecht met elkaar verbonden in Ierland, en Noordervliet geeft dat goed weer. Het gaf me ook een gevoel van 'heimwee' naar Beara (of fernweh, misschien, hoewel ik er op het moment niet zover vanaf zit - aan de andere kant, Dublin voelt soms net zo ver weg van het Ierse platteland als de rest van de wereld). De omgeving is mij bekend, want de familie van mijn vriend heeft er een huisje. Het is inderdaad één van de mooiste plekken van het eiland, leger en minder toeristisch dan de nabijgelegen 'Ring of Kerry', en het zal altijd een bijzonder plekje in mijn hart hebben, net als dit wandelboekje.
Nice little gem. Hesitated about 3 or 4 stars: it's without question that Noordervliet can write. The Irish setting makes everything almost magical. And it feels like you are walking with her. I just yearned for it to go a bit deeper. Or go on a bit longer. However I did give this book to two friends as a small gift (it's easy to put in an envelope ;)): I felt like sending them a tiny 'escape' during corona: a little walk in mystical Ireland. Just for an hour or two.
Wat zijn de wandelboekjes van Terloops toch heerlijk. Ik wil nu instantly naar Ierland. Noordervliet weet het schrijven over wandelen mooi te combineren met de Ierse geschiedenis, het ouder worden en het landschap.
“Het is stil. De werkelijke ervaring van stilte komt - zoals het bijbelwoord het zegt over de aanwezigheid van God - als het suizen van een zachte koelte. Net zo onverwacht, net zo ongezocht, net zo kort net zo aangenaam.”
Dit was het boekje uit de reeks wat me het minste kon boeien. Het is teveel een opsomming van beschrijvingen van het landschap en de mogelijke vroegere beschavingen daarvan, zonder dat dit landschap voor je gaat leven. Er wordt namelijk niet ingezoomd op specifieke personen en er zit ook geen mooie spanningsboog in het verhaal.
Veel heb ik hier niet over te vertellen, behalve dan dat ik genoten heb van de wandeling. Hoe zalig om mee te wandelen in de verhalen van het groene Ierland. Zo’n mooie zinnen ook en wat een taal! En zo’n mooi einde!
Lag het niet zo noordelijk, en was het er (dus?) niet zo koud, ik wou zo naar Ierland vertrekken.
'En hoewel er geen dag voorbij gaat of ik denk aan de dood (hoe hij nader sluipt of plotseling toeslaat en hoe ik dan geschrokken of verslagen toegeef), toont dit landschap dat het leven sterker is dan de dood. Ik ben een schakel in de keten van het leven. Niets meer, niets minder.'
Er wordt wel met wat kennis en namen gegooid, je voelt de schrijfster kranig wandelen. Het resultaat is alvast dat ik er naar uit kijk nog eens terug te keren naar Ierland en deze wellicht verlichtende wandeling zelf kan maken.
Heerlijke wandeling door ongerept Ierland aan de hand van de belevings- en geesteswereld van Nelleke Noordervliet. Vaak was ik in lijf en hoofd één met het omschreven landschap door de meanderende vertelstijl. Dankjewel Nelleke dat ik mee mocht lopen.
Mooi en poëtisch geschreven. Het leest als een ongecensureerde, ongegeneerde gedachtenstroom die bestaat uit de liefde voor het landschap waar Nelleke loopt, persoonlijke anekdotes en andere mijmeringen.
3,5 sterren. Noordervliet weet op een beeldende manier de natuur te omschrijven. Ik heb naar het audioboek geluisterd en dat was rustgevend, nu heb ik zin om naar Ierland te reizen.