تاریخ ایران عصر هخامنشی بر دو منبع اصل استوار است: منابع داخلی که نقشبرجستهها، متون اقتصادی، اداری و مانند آنهاست، و منابع خارجی که از جمله شامل گزارشهای نویسندگان یونانی و رومی و کتاب مقدس است. کتاب حاضر ضمن معرفی و نقد تمامی این منابع، بخشهایی از هرکدام را که به دورهی پادشاهی کورش بزرگ تا اردشیر اول مربوط میشود، آورده است.
به جرات می توانم بگویم کتابی تاریخی به سردرگمی ، آشفتگی و بی نظمی کتاب شاهنشاهی هخامنشی نوشته ماریا بروسیوس تا به حال نخوانده بودم . آنچه که در این کتاب با آن روبرو هستیم نه تاریخ است ، نه رویدادهای تاریخی . در این کتاب از جنگ ماراتن یا نبرد ترموپیل یا جنگ دریایی سالامیس یا حتی ظهور اسکندر مقدونی و حمله او به ایران خبری نیست . به همین گونه خواننده متوجه نمی شود که هخامنشیان از کجا آمدند ، چگونه پادشاهی کردند و بر اثر چه دلایلی سقوط کردند ، یا حتی پادشاهان هخامنشی چه کسانی بودند ، چه خدماتی انجام دادند یا سیاست دینی آنان چه بود . خانم بروسیوس به خواندن کتیبه ها و سنگ نوشته ها دوران هخامنشی اهمیتی بسیار بیشتر از پاسخ به سوالات فوق که اصولا مبنا و اساس هر کتاب تاریخی را شامل می شود ، داده است . در حقیقت بیشتر حجم کتاب را این کتیبه ها ، با نگارشی بسیار سخت گرفته است . کتیبه هایی که نویسنده در کتاب آورده تنوع و گستردگی بسیار زیادی دارند ، از مدح شاهان و اهورا مزدا ، تا داد وستد بین مردم عادی . واضح است که در کتابی به این گونه ضعیفی هیچ خبری از توضیحات اضافی در مورد متن ومفاد کتیبه ها نیست . در پایان باید گفت کتاب شاهنشاهی هخامنشی کتابی ایست به شدت خسته کننده و کاملا مغشوش و بی هدف و آشفته که خواننده را به هیچ شکل ممکن با دوران هخامنشی و تمدن آن آشنا نمی کند .
در این کتاب چیزهایی رو میخونید که ممکنه تا بهحال دربارهشون نشنیده یا نخونده باشید. «شاهنشاهی هخامنشی» قرار نیست یک خط داستانی از کورش تا اردشیر یکم بکشه و قرار نیست روایتگر اتفاقات باشه. این کتاب ما رو به دنیای اسنادی میبره که از دل شاهنشاهی هخامنشی، و همسایگانش، بیرون اومدند؛ یک نگاه مستقیم به نوشتههای باستانی، چشم در چشم تاریخ! بخش مورد علاقهٔ خودم طبیعتا اسناد مصری بود و همونطور که همیشه گفتم، مصر هخامنشی بسیار جذابتر از پارس هخامنشیه. :)
این کتاب به چه کسانی توصیه نمیشه؟ به کسانی که هیچ اطلاعاتی از تاریخ هخامنشی ندارند، نه برای این که کتاب مفیدی نیست، بلکه چون ممکنه خط سیر روایتها و اسنادی که میاره براتون گنگ باشه یا خواندن متن تاریخی خستهتون کنه.
به چه کسانی توصیه میشه؟ آدمهای کنجکاو و اونهایی که دوست دارند مستقیم با تاریخ رو به رو بشن و ببینند که مردم اون زمان، در شاهنشاهی پهناور هخامنشی و در یونان، حوادث رو چطور میدیدند و چطور تحلیل میکردند. این کتاب کمکتون میکنه تا تفاوت نگاه مردمان مختلف به یک موضوع مشخص رو متوجه بشید و دنیا رو از دریچهٔ چشم کسانی ببینید که دو هزار پانصد سال پیش زندگی میکردند.
با وجود معدودی اطلاعات مفید، جزو کسالت بارترین کتابهایی بود که خوندم. عمده بخشهای کتاب شامل نقل قول های تاریخ نگاران و کتیبه ها و لوح های سنگی و گلی یافت شده که اکثرا فاقد اهمیت، بسیار مشوش، پر از جزئیات و تکرارهای زاید و فاقد هدف و استخوان بندی متنیست؛ و در لابه لا چند خط هم از زبان مؤلف آمده که اکثرا توضیح واضحات است... از نشر ماهی انتظار نداشتم.
اصلاً درّ و گوهره که از صفحات این کتاب میباره =))) جدی! به دید کتاب تاریخی همهپسند نباید بهش نگاه کرد. اگه کسی میخواد دربارهٔ حکومت هخامنشیان و اعمال پادشاهانش و قدرتشون بدونه، بهتره بره کتاب مفصل پی یر بریان رو بخونه. کتاب حاضر برای کسانیه که میخوان شاهان اولیهٔ هخامنشی رو از منابع دست اولی مثل کتیبهها و منشورهای بابلی و فارسی باستان در مقایسه با آثار یونانی معاصرشون بشناسن. سعی نویسنده اینه که از کوروش تا اردشیر رو از پرتو این آثار دست اول به خواننده معرفی کنه تا کمی دید اغراقشدهٔ مورخان یونانی تعدیل و واقعیتر بشه.