Margareta van Oostenrijk, Parel van Bourgondië

by Johan De Cock

In de geschiedschrijving over de Bourgondiërs in de Lage Landen is het verhaal van Margareta van Oostenrijk (1480-1530) meestal in de schaduw gebleven. Nochtans was zij voor de Nederlanden van grote betekenis. Dit is het verhaal van een uitzonderlijke vrouw die erin slaagde haar eigen accent te leggen in een Europa dat door mannen werd gedomineerd. Haar leven was een opeenvolging van dramatische gebeurtenissen. Gedurende twintig jaar regeerde zij als regentes en landvoogdes over de Nederlanden, eerst onder het gezag van haar vader keizer Maximiliaan en nadien van haar neef Karel V. De oorlogszuchtige machtspolitiek die zij voerden strookte niet altijd met de belangen die Margareta voor de Nederlanden voor ogen had. Zij wilde vrede. Tijdens haar regeerperiode kenden de Nederlanden de overgang van het tijdperk van de Bourgondische vorsten en kwamen de Habsburgers in hun plaats. Dit boek geeft verder een unieke inkijk in de organisatie en de dagelijkse werking van de Bourgondische hofhouding en licht de sluier op over een van de grootste omkoopaffaires uit de Europese geschiedenis: de keizersverkiezing van Karel V, waarbij Margareta een actieve rol speelde.

Genres: Nonfiction, History

304 pages, Hardcover

First published March 12, 2021

Reviews

[Herman De Wulf · Rating 4 out of 5]

Het boek brengt op een aangename wijze een geschiedenis in herinnering waar, in andere boeken, nogal snel wordt overgegaan. Of laat het me zo stellen, die in andere boeken vanuit een ander perspectief wordt voorgesteld. De auteur heeft me met zijn boek kunnen boeien tot net voor het einde. De delen VI en VII over de smaak van Margareta en de historische bronnen konden wat mij betreft net zo goed in een bijlage opgenomen worden. Ik heb ‘genoten’ van dit boek dat ik graag aanbeveel.

[Benny · Rating 4 out of 5]

Als de eerste helft van de 16de eeuw een film was, zou Margareta van Oostenrijk de Oscar voor de Beste Bijrol moeten krijgen, misschien wel de prijs voor Beste Vrouwelijke Hoofdrol, gesteld dat zo’n beeldje bestond. Vrouwen bleven in die tijd op de achtergrond. Dat maakt Margareta van Oostenrijk alleen maar opmerkelijker.

Bij de kleine Mechelse uitgeverij Elena verscheen in 2021 eindelijk de biografie die ze verdient. We volgen haar vanaf haar geboorte, doorheen haar tragische jeugd en diverse huwelijksperikelen tot in haar Hof van Mechelen waar ze van 1507 tot aan haar dood in 1530 resideerde. Ze leidde daar wat zo’n beetje de eerste regering van de Lage Landen was. Daarnaast was ze ook verantwoordelijk voor de opvoeding van haar neefje, de latere Karel V.

Zelf had ze geen kinderen. Zoals dat de gewoonte was die tijd, werd Margareta van Oostenrijk aan diverse goede partijen gekoppeld. Maar veel geluk had ze niet. Het huwelijk met de Franse troonsopvolger wordt om politieke redenen gecanceld en haar volgende echtgenoten, respectievelijk de Spaanse kroonprins en de hertog van de Savoye, overlijden vroeg. Als haar derde echtgenoot, Filibert van Savoye, sterft, is Margareta amper 24. Ondanks haar jonge leeftijd kan ze de gezaghebbers van haar familie ervan overtuigen dat het genoeg is geweest zo.

Als landvoogdes van de Nederlanden (met connecties aan alle belangrijke Europese hoven) speelt ze een belangrijke diplomatieke rol in het door oorlogszuchtige mannen gedomineerde politieke landschap van haar tijd. Hoogtepunt daarvan is de Damesvrede van Kamerrijk (1529), een vredesverdrag dat ze tot stand bracht i.s.m. Louise van Savoye, de zus van Filbert en de moeder van de Franse koning. Helaas sterft Margareta niet veel later, waarna ook het vredesakkoord aan diggelen gaat.

Margareta leefde in een ingewikkelde tijd vol wisselende allianties, met (heel) veel intriges, oorlogsgeweld en (vaak niet gerespecteerde) verdragen. Johan De Cock doet zijn stinkende best om een duidelijk beeld van dit tijdskader te schetsen. Dat levert een oerdegelijke en ook erg belangrijke biografie op, maar het is niet altijd even vlotte lectuur.

Margareta van Oostenrijk, Parel van Bourgondië is een aanrader voor geschiedenisfans en een must voor al wie in de onze zo boeiende 16de eeuw geïnteresseerd is, dat wel.

[Jonathan Haesaerts · Rating 4 out of 5]

Johan De Cock levert met 'Margareta van Oostenrijk, Parel van Bourgondië' een uitmuntende biografie over één van de belangrijkste vrouwen uit de geschiedenis van de Zuidelijke Nederlanden. Het boek leest erg vlot en kent een aangename variatie betreffende de politieke figuur Margareta (hertogin, landvoogdes, ...) en de mens Margareta. Deze laatste komt vaak aan het woord in droevige zelfgemaakte poëzie. Ondanks zoveel persoonlijk leed ageerde ze steeds plichtbewust wat duidelijk de sympathie van de auteur opwekt. Een minpunt is om deze te gaan associëren met vrouwelijke superioriteit (p. 10), maar los daarvan verdient ze alle lof voor haar prestaties in een mannenwereld met zo'n goed boek. De laatste hoofdstukken ná haar dood zijn soms wat langdradig, zeker over het hofleven, maar al bij al een prima boek.

[Chantal · Rating 2 out of 5]

Ik had dit boek graag veel sterren gegeven. Margareta van Oostenrijk was zonder meer een boeiende, intelligente en inspirerende vrouw en ik wil zeker nog meer over haar te weten komen. Waarom dan maar 2 sterren voor dit boek? De schrijfstijl ligt me niet helemaal (te veel feitelijke opsomming) maar dat kan ik de schrijver nog vergeven. Waar ik vooral problemen meeheb is dat er historische fouten instaan wat de Tudor-figuren betreft (zo wordt over meerdere pagina’s gesproken over Edward VII terwijl het Hendrik VII moet zijn en wordt Thomas Boleyn de titel van duke of Windsor toegekend terwijl hij dat nooit geweest is). Dergelijke zaken doen me dan twijfelen over de historische correctheid van de onderwerpen en figuren waar ik niet zoveel over weet; vandaar de mindere score.

[Tina · Rating 4 out of 5]

Duur boek om aan te schaffen! 50 euro! Gelukkig heb ik het via de bib kunnen lenen.

Prachtig boek die een mooie weergave biedt van het leven van deze bijzondere dame / weduwe.

Een aanrader als je van geschiedenis houdt!

[Bernard Sintobin · Rating 4 out of 5]

Waardevol boek, zeer goed gedocumenteerd. Het zeer volledige verhaal over de vrouw die voor onze contreien (en voor Mechelen!) zo belangrijk geweest is.