Het Stadspaleis: De geschiedenis van het Paleis op de Dam

by Geert Mak

Zondag 7 juni 1652 maakte een ongekend felle brand in het oude middeleeuwse stadhuis van Amsterdam de weg vrij voor nieuwe tijden. Het 'ijslijck rattennest' werd vervangen door een gloednieuw gebouw van ongekende omvang en allure, een stadspaleis dat in alles de vreze voor God en Staat weerspiegelde, en de volmaakte ordening van Gods schepping.

Geert Mak analyseert in deze monografie de grote greep naar 'volcomenheit' van de 'vinder' van het gebouw, Jacob van Campen, en zijn dramatische gevecht met de realiteit van bestuurders en bezuinigingen. Hij beschrijft hoe dit stadspaleis een koninklijk paleis werd en laat telkens het huidige gebouw spreken: de ingekraste namen op de celmuren, de teilen op de zolder tegen het binnendruppelende regenwater, de krakende vloeren 's nachts, terwijl er niemand is.

Genres: History, Nonfiction, Audiobook

149 pages, Paperback

First published January 1, 2006

About the author

Dutch historian mostly known for his documentary series 'In Europa' (In Europe) and book of the same name. Nowadays he gives lectures about the Netherlands in the USA.

Reviews

[Robert Lambregts · Rating 4 out of 5]

Geert Mak heeft met dit boek een mooie biografie van het Paleis op de Dam, dat begon als stadhuis of stadspaleis geschreven. In het begin moest ik er even inkomen, het was wat droog, maar dat maakt hij snel goed. vlog geschreven, geen overbodige details en een mooie tijdlijn van een gebouw dat we allemaal kennen, maar waarvan de geschiedenis voor velen nog vaag bekend is, als men al weet wat de werkelijke reden van de bouw van dit gebouw is geweest. Erg van genoten.

[José Van Rosmalen · Rating 4 out of 5]

We kennen het gebouw als het paleis op de Dam. Het werd gebouwd in de zeventiende eeuw onder leiding van architect Jacob van Campen. Amsterdam was toen de hoofdstad van de belangrijkste handelsnatie in de zeventiende eeuw, met recht de gouden eeuw genoemd. Het gebouw werd gebouwd als stadhuis voor de gemeente Amsterdam. Het was een prestigieus gebouw dat tal van functies in zich verenigde: bestuurlijk centrum, centrum van de rechtspraak, gevangenis, financieel centrum, belastingkantoor en vooral ook ontmoetingsplek voor Amsterdammers. Het gebouw hield deze functies tot het begin van de negentiende eeuw, toen Nederland door Frankrijk werd bezet en de broer van keizer Napoleon, Lodewijk Napoleon voor enige jaren koning van Nederland werd. Toen later koning Willem 1 koning werd bleef het gebouw het Koninklijk paleis en dat is het tot op de huidige dag. Behalve ten tijde van Lodewijk Napoleon is het paleis nooit het verblijfspaleis van de zittende vorst geweest. Nu heeft het af en toe een representatieve functie en kunnen toeristen er worden rondgeleid. Ik heb een keer aan zo’n rondleiding deelgenomen. Toen heb ik ook dit boek gekocht. Geert.Mak is een goede geschiedenisleraar die je enthousiast vertelt wat er allemaal te zien is. In Nederland kennen we de aparte situatie dat de regering niet in de hoofdstad zetelt en de koning niet in de hoofdstad woont. In de grondwet staat wel dat de koning in Amsterdam moet worden ingehuldigd. Het boek is levendig geschreven en je merkt dat Mak het onderwerp beheerst. Hij geeft je inzicht in de geschiedenis van de zeventiende eeuw toen Rembrandt nog leefde tot eind van de twintigste eeuw.

[Jan · Rating 3 out of 5]

De historicus Geert Mak verhaalt de geschiedenis van het gebouw dat we nu kennen als ‘het paleis op de Dam’ te Amsterdam. Het werd gebouwd als stadhuis. Architect Jacob van Campen maakte een ontwerp dat grootsheid uitstraalde. Mak brengt zijn worsteling met het stadsbestuur dichtbij, waarbij Van Campen heeft moeten inbinden. Niettemin is het gebouw zelf een instituut geworden, alleen al door de omvang, de structuur, de ver doorgevoerde symmetrie, de verhoudingen in de vormgeving. Lodewijk Napoleon heeft ongeveer een eeuw na de ingebruikname bewerkstelligd dat het een koninklijk paleis werd. Mak weet – we kunnen hem en zijn benaderingswijze onderhand kennen – de grote geschiedkundige lijn aansprekend te verbinden met kleine feitelijkheden. JM

[Saad Abdulmahmoud · Rating 5 out of 5]

In Het Stadspaleis werpt Geert Mak een levendig en indringend licht op het iconische Amsterdamse stadhuis, dat later het Koninklijk Paleis op de Dam zou worden. Mak begint bij het ambitieuze besluit van het gemeentebestuur in 1640 om een stadspaleis te bouwen dat de grootheid van Amsterdam moest weerspiegelen. De keuze voor architect Jacob van Campen, die zich liet inspireren door de Romeinse ideeën van Vitruvius, onderstreept die ambitie. Van Campen wilde niet zomaar een gebouw – hij streefde naar een weerspiegeling van universele perfectie.

Mak toont zich een meester in het verhalend overbrengen van historische processen. De politieke spanningen, zoals de oorlog met Engeland die leidde tot een versobering van het oorspronkelijke ontwerp, krijgen betekenis door persoonlijke anekdotes en maatschappelijke context. Hierdoor blijft het verhaal niet hangen in droge feitelijkheden, maar komt de geschiedenis tot leven.

Bijzonder is de manier waarop Mak het gebouw zelf tot personage maakt: van de eerste steenlegging in 1648 tot de voltooide status in 1705, en later de transformatie tot koninklijk paleis in 1808 onder Lodewijk Napoleon. Deze transitie markeert een kantelpunt in het gebruik van het gebouw – van een huis van het volk naar een residentie van de macht. Mak’s stijl is literair-journalistiek, toegankelijk en beeldend. Hij weet grote historische lijnen te combineren met kleine, veelzeggende anekdotes. De zwart-witillustraties uit de afgelopen drie eeuwen voegen een extra laag toe aan de vertelling en brengen de lezer visueel dichter bij het verleden.

Het Stadspaleis is een boek over een gebouw en over macht, identiteit en het veranderende gezicht van de stad Amsterdam. Een geslaagde balans tussen feiten en vertelling maakt dit werk tot een aanrader voor wie van geschiedenis houdt – verteld oog voor menselijk detail.

[Hermien · Rating 5 out of 5]

Een informatief boek over een stukje Amsterdam.

[Irma · Rating 4 out of 5]

Prachtig!

[Katarina Celikovic · Rating 5 out of 5]

Aan het einde van het boek leefde ik bijna met het gebouw mee alsof het een karakter in een roman of een novel is, de geschiedenis is super mooi beschreven en door letterlijke teksten en namen van mensen die vroeger in het stadhuis werkte of gevangen zaten mee te nemen in het boek heb je niet veel verbeeldingskracht nodig om je het stadhuis zoals het was in de 17e eeuw voor te kunnen stellen. Eerst was ik er in begonnen voor mijn profielwerkstuk maar al snel las ik het voor mijzelf en was ik het werkstuk helemaal vergeten.

[Elma Voogdt · Rating 4 out of 5]

Een boek over het Paleis op de Dam zoals we het nu kennen. Het boek dateert uit 1997. Het telt rond de 160 pagina’s. Vroeger was het Paleis op de Dam echter een stadhuis of stadspaleis. Geert Mak is de auteur van het boek. Geert neemt ons mee door de geschiedenis van dit paleis.

Voor wie niet echt bekend is met dit stadspaleis : In het boek lezen en leren we dat Architect Jacob van Campen de bedenker van dit stadspaleis is. Het werd tussen 1648 en 1665 gebouwd als stadhuis, naar ontwerp van architect Jacob van Campen, en ingewijd op 29 juli 1655. Amsterdam was in die tijd een belangrijke handelsstad dus dat vereiste een groot en degelijk stadhuis….

De ontwerper van het stadspaleis had het niet gemakkelijk met toen der tijd het stadsbestuur. Maar ondanks dat wist Van Campen er is groots van te maken. Onder Lodewijk Napoleon werd het stadhuis een koninklijk paleis. Ook onder de eerst koning van Nederland : Koning Willem I bleef het gebouw het Koninklijk paleis en dat is het tot op de huidige dag.

Het stadhuis diende vooral als centrum van de rechtspraak, gevangenis, financieel centrum, belastingkantoor en vooral ook ontmoetingsplek voor Amsterdammers. Tevens lezen we in het boek dat er voor op het plein van het stadhuis het vonnis van de terdoodveroordeelden werd uitgevoerd..

Het Paleis op de Dam werd echter nooit pertinent bewoond. Waarschijnlijk om dat het kil en koud overkwam of komt…. Het Paleis heeft nu een representatieve functie en kunnen toeristen er worden rondgeleid. Dit en nog veel meer zoals de verbouwingen, inrichting door de eeuwen heen wordt deskundig beschreven door de historicus Geert Mak. Het is dan ook een interessant en leerzaam boek. Het paleis op de Dam, een Paleis in de Nederlandse hoofdstad, zonder dat het de koning er woont of er zijn werkpaleis van heeft gemaakt…. Waarom dat zo is? Ja ik hoor het jullie vragen : Eenvoudig weg : De regering zit in Den Haag en dan is het normaal dat de zittende Vorst ook daar resideert… ( Juliana ging daar echter gewoon haar eigen weg in). In de grondwet staat wel dat de koning of koningin in Amsterdam moet worden ingehuldigd. En zo gebeurt het ook.

Het boek leest op zich vlot, het taalgebruik is normaal en het verhaal wordt goed aangevuld met de nodige illustraties. Het boek is dan ook zeker een aanrader voor degene die zich interesseren in de geschiedenis van het paleis of Amsterdam.

[Maarten Van Elburg · Rating 3 out of 5]

Het Stadspaleis is een klein maar zeer informatief boek over het Paleis op de Dam. Geert Mak verteld over de omvangrijke geschiedenis en alle verschillende functies die het gebouw kenmerken.

De schrijfstijl is nog zakelijk en feitelijk. Niet altijd is het boek makkelijk te lezen. Uiteindelijk heb ik het met meerdere lange tussenpauzes uitgelezen.

[Marijke · Rating 4 out of 5]

3,5
Leuk onderwerp, zeer interessante geschiedenis. Maar niet bijzonder aantrekkelijk geschreven. Het is dat ik al interesse had in het Paleis op de Dam (en er niet ver vandaan woon), anders zou dit boek me niet bijzonder boeien

[Diederick van de Walle · Rating 5 out of 5]

Een juwel van een boek. Over wat het bruisende hart en de trots van Amsterdam was en een koud en kil koninklijk paleis werd.

[Annelauren · Rating 4 out of 5]

Dit boek vrij willekeurig uit de kast gepakt, maar ik heb mij erg vermaakt. In principe is het ‘gewoon’ een geschiedenisboek, maar het leest echt heerlijk. Ik ga hierna zeker meer van Geert Mak lezen

[Hko · Rating 3 out of 5]

Boeiend geschreven geschiedenis van het paleis en eigenlijk van een aamtal aspecten van Amsterdam

[Northawke · Rating 3 out of 5]

Interesting and filled with amusing little anecdotes; I would've loved more of those anecdotes and a bigger book.

[Sterre · Rating 3 out of 5]

Goed voor wat het belooft. Niet met heel veel plezier gelezen. Wil nu wel nog liever naar het Paleis!

[Mandy · Rating 3 out of 5]

Leuk om even te lezen. Aangezien we deze week een bezoekje gaan brengen.

[Margreet De Boer · Rating 3 out of 5]

boek geluisterd. interessant, maar wat veel opsommingen.