Willem Drees Daadkracht en idealisme

by Jelle Gaemers

Biografie van een strijdbare idealist en daadkrachtig bestuurder Willem Drees is hét gezicht van het tijdvak van de naoorlogse wederopbouw. Als minister-president gaf hij tien jaar lang, van 1948 tot 1958, leiding aan het economisch herstel en de sociale vernieuwing die ons land welvarend maakten. Het waren ook moeilijke jaren, waarin Nederland op pijnlijke wijze afscheid nam van Indonesië en de grootste crisis in de monarchie doormaakte. Behoedzaam loodste Drees het schip van staat langs deze klippen. Alom geroemd om zijn bekwaamheid als premier en gewaardeerd vanwege zijn eenvoud en integriteit groeide Drees uit tot een van de groten uit de geschiedenis. Nog altijd vormt hij de maatstaf van staatsmanschap in de Nederlandse politiek. Maar er bestaat ook een sterk vertekend beeld van een even gemoedelijke als saaie ‘Vader Drees’ met zijn voorliefde voor mariakaakjes. In deze toegankelijke biografie maakt Jelle Gaemers korte metten met dergelijke mythen en misverstanden. Het resultaat is een scherp portret van Drees als een strijdbare socialist en daadkrachtig bestuurder. De levensbeschrijving is gebaseerd op de grote vijfdelige biografie die Gaemers samen met Hans Daalder schreef, aangevuld met nieuwe gegevens uit onbekende bronnen, zoals de ultrageheime ‘zuurkastnotulen’ over de Greet Hofmans-affaire. Jelle Gaemers (1964) is historicus en biograaf. Hij werkt als archivaris bij het Nationaal Archief.

480 pages, Paperback

Published April 1, 2021

Reviews

[Klaas Bisschop · Rating 5 out of 5]

Wat een heldere tekst heeft Jelle Gaemers geschreven.
Zonder in kinderachtige uitleg te vervallen geeft Gaemers op de juiste plekken even aan waar het ook al weer precies om ging. Heel functioneel in een boek met zoveel persoonsnamen, functies, jaartallen en afkortingen.

Ook de inhoudsopgave is een verademing. Daar waar andere auteurs van non-fictiewerken nog al eens op de literaire toer gaan door hoofdstukken ‘romantische’ titels te geven, die je alleen begrijpt als je het boek al gelezen hebt, geeft Gaemers nuchtere titels en subtitels (een sobere jeugd, stenograaf, strijd om de grondpolitiek, een jaar in Buchenwald, hoeder van de monarchie, breuk met de PvdA). Heel zinvol en praktisch.

In dit boek geeft de auteur een evenwichtig beeld van Drees zijn leven en werk (inherent aan de persoon Drees betekent dat vooral: werk). Hoe Drees als bestuurder gevormd is door zijn ervaringen als wethouder. Hoe Drees zich opstelde als idealist/socialist in de weerbarstige wereld van de politiek. Zijn rol tijdens de oorlog, de Indonesische vrijheidsstrijd (hfdst 9) en de Greet Hofmans affaire (hfdst 10). (Deze twee hoofdstukken springen er extra uit door de goed geschetste context en vormen ieder een geschiedenis op zich.) Hoe en waarom hij breekt met de PvdA en waarom hij toch de iconische socialist is gebleven, ondanks zijn imago van kleurloze bestuurder.
En hoewel Drees zeer gesloten was over zijn persoon en privéleven haalt Gaemers toch de essentiële persoonlijke elementen naar boven die verklaren waarom Drees zo succesvol was.

Gaemers houdt een aantal anekdotes tegen het licht (w.o. het Maria kaakjes-verhaal), beoordeelt het waarheidsgehalte ervan maar geeft ook de waarde en de functie van de anekdote (waar of onwaar) in het politieke krachtenveld van dat moment. Dat doet hij goed, de situatie schetsen waarbinnen Drees moest opereren. Een van de belangrijkste elementen was wel dat de PvdA altijd een minderheid was in de regeringen waarvan Drees (toch opvallend) de minister-president was.

Een helder boek met een continue sprankeling door, naast anekdotes, de juist gekozen pittige citaten, de voorbeelden van Drees’ onderkoelde humor en de triomfen van de vele politieke/bestuurlijke successen die Drees toch maar heeft weten te bewerkstelligen.

[[W] · Rating 5 out of 5]

Uitstekende biografie. Deze gecondenseerde en bijgewerkte weergave van de eerdere vijfdelige biografie van Daalder en Gaemers is zo pakkend en levendig geschreven dat - hoewel Gaemers zelf stelt dat alleen fijnproevers en specialisten een werk van dergelijke omvang zouden doorploegen - je toch bij herhaling die uitgebreidere versie van het levensverhaal erbij wil pakken om nog meer te weten te komen.