ΣΜΥΡΝΗ 1913.Η Μαργή, πληροφοριοδότρια των Βρετανών, αισθάνεται τα δάχτυλα του Τούρκου διώκτη της να σφίγγουν τον λαιμό της, την ανάσα της να κόβεται. Η εντεκάχρονη κόρη της Διδώ, με τα παράξενα μάτια που όλοι τα κοροϊδεύουν και τα φοβούνται, τίθεται μαζί με τον αδελφό της υπό την προστασία του λεβαντίνου Έντουαρντ, συνεργάτη της Βρετανικής Μυστικής Υπηρεσίας. Εκείνος θα αντιληφθεί την ιδιαίτερη ευφυΐα της και θα αναλάβει να της προσφέρει, μέσα στα επόμενα χρόνια, όλα τα εφόδια που θα τη μετατρέψουν σε πολύτιμη κατάσκοπο, ενώ παράλληλα προσπαθεί να κρύψει το ανόσιο αίσθημα που γεννιέται για την προστατευόμενή του. Η μέρα της φωτιάς και της καταστροφής θα σημαδέψει για πάντα τη Διδώ. Κουβαλώντας βαριές απώλειες στις αποσκευές της, θα πάρει τον δρόμο της προσφυγιάς, δημιουργώντας μια νέα ζωή στην Ελλάδα, σε έναν τόπο που ταλανίζεται από τα δικά του προβλήματα. Ένα πιάτο που ράγισε στο ταξίδι για τη νέα πατρίδα θα υπενθυμίζει σε όλους πως ό,τι σπάει ξανακολλάει και ό,τι καταστρέφεται μπορεί να φτιαχτεί από την αρχή. Ένα μυθιστόρημα πλημμυρισμένο από τους ηδονικούς αναστεναγμούς της Σμύρνης πριν από την Καταστροφή, τους ψιθύρους των μυστικών υπηρεσιών που έδρασαν τότε εκεί και τον έρωτα που μπορεί να γεννηθεί από δυο μάτια διαφορετικού χρώματος.
Η Ιφιγένεια Τέκου είναι μία συγγραφέας που τα τελευταία χρόνια, και με κάθε νέο της βιβλίο, αποδεικνύει πως ο κανόνας της εξέλιξης της γραφής ενός ανθρώπου ισχύει, και πως όσο περισσότερο αφιερώνεται κανείς στην Τέχνη της συγγραφής, τόσο καλύτερος γίνεται. Έτσι κι εκείνη, κάθε φορά πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, εξελίσσοντας τόσο τον τρόπο γραφή της όσο και το αφηγηματικό της ύφος, προσφέροντάς μας ιστορίες που γίνονται ολοένα και καλύτερες, πιο ουσιώδεις, πιο περιεκτικές και ως προς το συγγραφικό σκέλος, πολύ πιο συγκροτημένες και ώριμες.
Η ιστορία μας ξεκινάει στη Σμύρνη του 1913, όπου η Μαργή λειτουργεί για λογαριασμό των Βρετανών, ως πληροφοριοδότρια, όμως οι Τούρκοι βρίσκονται στο κατόπι της και ξέρει πως η ζωή της βρίσκεται σε κίνδυνο και πως ο χρόνος της είναι μετρημένος -και πράγματι, έτσι έχουν τα πράγματα. Κάπως έτσι, η κόρη της, Διδώ, μαζί με τον αδερφό της, τίθενται υπό την προστασία του Έντουαρντ, ενός λεβαντίνου που επίσης συνεργάζεται με τη Μυστική Υπηρεσία της Βρετανίας. Πολύ σύντομα, ο Έντουαρντ αντιλαμβάνεται πως εκτός από μια πολύ ιδιαίτερη ομορφιά -αφού έχει δυο μάτια μυστηριώδη που άλλα τα χλευάζουν και άλλοι τα φοβούνται, αλλά εκείνος βρίσκει μαγευτικά-, διαθέτει και μια πολύ ιδιαίτερη ευφυΐα, που θα μπορούσε να την αναπτύξει.
Έτσι, περνάνε τα χρόνια, με τον Έντουαρντ να έχει αναλάβει πλήρως την ανατροφή των δύο παιδιών, ρίχνοντας το μεγαλύτερος βάρος σε εκείνη της Διδώς, ώστε μια μέρα να μπορέσει να εργαστεί ως πράκτορας, όπως ακριβώς και η μητέρα της, ενώ την ίδια στιγμή παλεύει μέσα του με όλα εκείνα που νιώθει για τη νεαρή προστατευόμενή του, που μέρα με τη μέρα γίνεται όλο και πιο ισχυρό. Μέχρι που φτάνει η αποφράδα μέρα της Καταστροφής που σημάδεψε για πάντα, όχι μόνο την Σμύρνη, αλλά την ίδια την Ιστορία, και στην προκειμένη περίπτωση, τη ζωή της Διδούς, που όπως και τόσοι άλλοι, αναγκάστηκε να ξεριζωθεί βίαια από τον τόπο της μέσα σε μια μόνο νύχτα, φτάνοντας στην Ελλάδα, σε μια νέα πατρίδα που έχει τα δικά της βάσανα, και στην οποία καλείται εκείνη, όπως και οι συνταξιδιώτες πατριώτες της, να χρίσουν μια νέα ζωή.
Η αλήθεια είναι πως, όπως έχω δηλώσει πολλές φορές στο παρελθόν, έχω κουραστεί κάπως να διαβάζω βιβλία σχετικά με τη Σμύρνη και την όλη χρονική περίοδο που την περιβάλλει. Κάθε φορά που ένα βιβλίο, που τοποθετείται σε αυτό το χρονικό πλαίσιο, πέσει στα χέρια μου, κάνω την ίδια ακριβώς σκέψη: Τι άλλο έχει μείνει να ειπωθεί; Κι όμως, η Ιφιγένεια Τέκου καταφέρνει να πάρει μια χιλιοειπωμένη ιστορία και να την διανθίσει με μια ιστορία βγαλμένη από τον κόσμο της κατασκοπίας, ανάμεσά τους Ιταλοί και Τούρκοι κατάσκοποι, αλλά και των Μυστικών Υπηρεσιών της Αγγλίας και της Γαλλίας που δρούσαν τότε στην Μικρά Ασία, με τον καθέναν απ' αυτούς να ποντάρει στο δικό του παιχνίδι και να εξυπηρετεί τους δικούς του σκοπούς. Όσο για τη θέση της Ελλάδας σε όλο αυτό... καλύτερα να μην σας το αποκαλύψω, αλλά να σας αφήσω να το ανακαλύψετε μόνοι σας, αφού τόσο αναλυτικά τα περιγράφει η συγγραφέας, ερεθίζοντας το ενδιαφέρον μας και κάνοντάς μας να παρακολουθούμε καθηλωμένοι.
Και μέσα σε όλον αυτόν τον κυκεώνα της κατασκοπίας, του κινδύνου και της αγωνιώδους περιπέτειας, εξελίσσεται και το ανθρώπινο δράμα όλων εκείνων που κλήθηκαν να ξαναφτιάξουν τη ζωή τους πάνω στα συντρίμμια της προηγούμενης, με συντροφιά τους τις μνήμες ενός παρελθόντος που δεν θα ξαναζούσαν, αλλά που δεν έπρεπε να το ξεχάσουν. Κι εκεί, ανάμεσά τους, ένας έρωτας που γεννήθηκε για να παλέψει με θεριά και δαίμονες, μέσα σε μια κόλαση απ' την οποία παλεύει να ξεφύγει διεκδικώντας το κομμάτι της ευτυχίας που του αναλογεί. Άραγε, όταν κολλήσουμε τα σπασμένα μας κομμάτια, ακόμα κι αν φαίνονται οι ρωγμές, μπορούμε να συνεχίσουμε χωρίς να κινδυνεύουμε να καταρρεύσουν όλα και πάλι απ' την αρχή; Αυτό, μάλλον εξαρτάται από εμάς. Ένα βιβλίο νοσταλγικό, τρυφερό, βαθιά συναισθηματικό, που σε ταξιδεύει σε άλλες εποχές.
Το καλό μπλε σερβίτσιο είναι ο συνδετικός κρίκος μεταξύ τριών και πλέον γενεών της οικογένειας της Μαργής και με ιδέα αυτό, μαθαίνουμε κομμάτια της ιστορίας της Σμύρνης, πριν και μετά την καταστροφή της με εμβάθυνση στην προσωπική ζωή της οικογένειας της Μαργής και του περιγύρου της. Έξυπνη η ιστορία με την κατασκοπευτική δράση, διαφοροποίησε το συγκεκριμένο πόνημα από τα υπόλοιπα που έχουν ως αντικείμενο τη Σμύρνη και το έκανε πιο ενδιαφέρον και πιο "σύγχρονο". Ένα από τα σημεία τα οποία θεωρώ στα συν της κ. Τέκου είναι η όμορφη γλώσσα που σου δίνει την εικόνα και το νόημα χωρίς υπερβολές (που λόγω του θέματος κάποιος θα τις θεωρούσε και αναμενόμενες) αλλά με πολύ ζωντανές και παραστατικές εικόνες και ψυχολογικές περιγραφές των ηρώων που μεταδίδουν το κλίμα και είναι ψυχολογικά σωστές, χωρίς παραφωνίες και υπερβολές. Λίγη προσπάθεια παραπάνω ήθελε η επιμέλεια (π.χ. σε ένα σημείο όταν έχουν φύγει από τη Σμύρνη, η Μαργή αποκαλείται κα Σέιν, ενώ Σέιν είναι το επώνυμο της Διδούς μετά το γάμο της και δεν είχε καμμία σχέση με το επώνυμο της Μαργής που ήταν παντρεμένη με τον Κριστιάν), ένα δυο ορθογραφικά αλλά αυτά είναι μικρά και δεν ενοχλούν. Επίσης, το θέμα του Αλέκου με προβλημάτισε! Το 1920 στη Σμύρνη δεν ήταν και η πιο πεφωτισμένη εποχή και η παραδοχή της διγαμίας (αν και χωρίς να υπάρχει δόλος ή πταίσμα από την πλευρά της Μαργής) δεν μου φαίνεται πιστευτή. Επίσης, ο δεύτερος σύζυγος δεν είχε πρόβλημα που ο πρώτος ήταν εν ζωή; ο περίγυρος; εκεί νομίζω ότι δεν έγινε καλός χειρισμός της ιστορίας και έπρεπε να υπάρξει άλλη διακλάδωση. Αυτό που μου έκανε εντύπωση στην ιστορία είναι η αφήγηση σχετικά με το διάστημα από τότε που ξέσπασαν οι ταραχές μέχρι την αναχώρησή τους. Η εικόνα που έχω είναι ότι οι Τούρκοι είχαν στοχοποιήσει τις γειτονιές των Ελλήνων και τις λεηλατούσαν με σχέδιο και μέθοδο. Ακόμα και αν έμεναν οι γυναίκες στο κελάρι, πως το σπίτι γλίτωσε την επιδρομή από τους Τσέτες; ευτυχώς για τις ηρωίδες μας αν και πέρασαν δύσκολα στη διαδρομή μέχρι τη βάρκα που θα τις πήγαινε στο γαλλικό πλοίο!
This entire review has been hidden because of spoilers.
Ενα βιβλίο γεμάτο μυρωδιές. Με άγγιξε πραγματικά. Σε κάποια σημεία υπήρχε μία υπερβολή, ένα "δεν γίνονται αυτά τα πράγματα" αλλά με έναν μαγικό τρόπο, να που γίνονταν! Ο επίλογος υπέροχος, με άφησε μ έναν αναστεναγμό και μία νοσταλγία γι' αυτούς που έχω χάσει και κατάγονταν από τα βασανισμένα αυτά μέρη.
Πόσες μνήμες μεταφέρει ένα σερβίτσιο; Πόσες στιγμές χαράς και ευτυχίας γνωρισε; "Σε αυτό θα γιορταζετε τις χαρές, γιαβρί μου", είχε πει στη Διδώ η μάνα της η Μαργή. Όλα αυτά όμως πριν τις θηριωδίες και την καταστροφή.
Η ιστορία ξεκίνα το 1913 όταν η Μαργή δέχεται να γίνει κατάσκοπος των βρετανών και να κλέβει έγγραφα των Οθωμανών. Κάποια στιγμή θα γίνει αντιληπτή και αυτό θα έχει άσχημες συνέπειες. Ο Έντουαρντ, συνεργάτης της βρετανικής μυστικής υπηρεσίας, θα αναλάβει τη φροντίδα των δύο παιδιών της. Η Διδώ, το 11χρονο κορίτσι με τα παράξενα μάτια, θα βρει στο πρόσωπο του Έντουαρντ έναν προστάτη που θα της προσφέρει την ασφάλεια που χρειάζεται, θα την σπουδάσει και θα την μυήσει στα μυστικά της κατασκοπείας. Ωστόσο τα χρόνια περνάνε και ο έρωτας καραδοκεί. Πώς θα εξελιχθεί αυτή η συμβίωση; Πώς θα αντιμετωπίσουν την καταστροφή και τον ξεριζωμό; Πώς θα ειναι η ζωη στη νεα πατριδα;
Ένα λα υπέροχο βιβλίο με φόντο την Σμύρνη και την Αθήνα! Πόσο αγάπησα τη Διδώ, που με τη δύναμη και το θάρρος της δε δίστασε να πέσει κυριολεκτικά στη φωτιά για να σώσει αθώους ανθρώπους! Και γύρω από τη Διδώ, η Ραλλού, η Ωραιάνθη, ο Διονύσης, ο Νικόλας, σχέσεις ζωής με κοινές μνήμες που ο πόνος και η απώλεια τους ένωσαν για πάντα.
Πόσα όνειρα κάηκαν μαζί τους χιλιάδες ανθρώπους εκείνο το βράδυ του 1922; Πόσες ψυχές ξεριζώθηκαν από τον τόπο τους; Πόσες οικογένειες χωρίστηκαν για πάντα; Όσα βιβλία κι αν διαβάσω για εκείνη την εποχή πάντα θα με πιάνει το ίδιο σφίξιμο στην καρδιά.
"Ό,τι σπάει ξανακολλάει και ό,τι καταστρέφεται μπορεί να φτιαχτεί από την αρχή".
Ό,τι σπάει ξανακολλάει και ό,τι καταστρέφεται μπορεί να φτιαχτεί από την αρχή“, ακόμα και ένα καλό μπλε σερβίτσιο. Αυτό είναι το αισιόδοξο μήνυμα που θέλει να περάσει η Ιφιγένεια Τέκου μέσα από το νέο της βιβλίο που τιτλοφορείται Το καλό μπλε σερβίτσιο.
Αυτό που έχει σημασία στη ζωή και αυτό που μένει τελικά είναι η οικογένεια, η βαθιά αγάπη, η φιλία και, γενικά, οι ανθρώπινες σχέσεις. Αυτό είναι το απόσταγμα από την όμορφη ιστορία που μας διηγείται η Ιφιγένεια Τέκου, μία ιστορία με φόντο τη Μικρασιατική Καταστροφή.
Η ίδια η συγγραφέας δίσταζε- ενώ το ήθελε πολύ- να προσθέσει άλλο ένα πόνημα στην τεράστια βιβλιογραφία που υπάρχει στη χώρα μας για τη Μικρασιατική Καταστροφή. Έτσι μας εξομολογείται στον πρόλογο του βιβλίου της, μιας και η καταγωγή της ίδιας κρατάει από τη Μικρά Ασία. Τελικά το πόνημά της απεικονίζει μεν τα τραγικά γεγονότα, συνάμα όμως τον πρωταγωνιστικό ρόλο κρατάει μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πλοκή, με τα ιστορικά γεγονότα απλά να την κινούν και όχι να την καθορίζουν. Η υπόλοιπη κριτική στο Literature
Τί μας συνδέει,άραγε,με έναν τόπο; Η καταγωγή,τα συναισθήματα καί οι μνήμες,οι εμπειρίες ζωής,ή,οι άνθρωποι; Μήπως είναι όλα αυτά μαζί καί τίποτα την ίδια στιγμή; Άν ακούσουμε τους μεγαλύτερους,η συμβουλή τους προς εμάς είναι να δενόμαστε με ό,τι μας προσφέρει ευτυχία κι όχι με τα άψυχα αντικείμενα. Βλέπετε,οι τόποι δεν ανήκουν σε εμάς τους ανθρώπους,αλλά εμείς ανήκουμε σε εκείνους. Οξύμωρο κι όμως αληθινό! Εμείς οι ίδιοι/ες δημιουργούμε την όποια ευτυχία,ή,την όποια δυστυχία μας βάσει των δικών μας επιλογών καί πράξεων. Οι τόποι δεν φέρουν καμία ευθύνη. Απλά είναι το σκηνικό όπου θα λάβουν χώρα τα όποια γεγονότα. Ας πάψουμε,πια,να μοιρολατρούμε καί να αρχίσουμε να αναζητάμε ό,τι πραγματικά αξίζει. Όταν έχουμε εμπιστοσύνη στον εαυτό μας καί περιστοιχιζόμαστε από ανθρώπους που τους νοιαζόμαστε κι εκείνοι/ες το ίδιο,στο χέρι μας είναι να καταφέρουμε πολλά. Αρκεί να το θέλουμε.
Θα μου επιτρέψετε,προτού σας μιλήσω για το βιβλίο που διάβασα σήμερα,να σας εξομολογηθώ κάτι. Υπάρχουν φορές που διαβάζω βιβλία τα οποία με γέμισαν με πληθώρα συναισθημάτων καί σκέψεων καί δυσκολεύομαι,έπειτα,να γράψω τις εντυπώσεις μου γι'αυτά. Κατά έναν παράδοξο τρόπο,εισχωρούν τόσο βαθειά στην ψυχή μου,χωρίς να βρίσκουν την παραμικρή αντίσταση. Ναι,αυτά τα βιβλία χαράσσονται με ανεξίτηλο τρόπο στο μυαλό μου. Αισθάνομαι πως δεν υπάρχουν λόγια για να περιγράψουν ακριβώς το τι νιώθω. Πως οι λέξεις λιγοστεύουν. Ακόμη κι αν πρόκειται για μυθοπλασία,ή,αληθινές ιστορίες,που σε καμία των περιπτώσεων δε σχετίζονται με εμένα,έχω την αίσθηση πως τα έχω ζήσει κι εγώ. Είναι τόση η σφοδρότητα των περιγραφών των εικόνων που κυριαρχούν μέσα σε αυτά που δεν μας αφήνουν περιθώρια για να τα απορρίψουμε ως λιγότερο αρεστά κείμενα.
Η συγγραφέας Ιφιγένεια Τέκου επανέρχεται με το νέο της ιστορικό/κοινωνικό βιβλίο με τίτλο ''Το καλό μπλε σερβίτσιο'' που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Ένα μυθιστόρημα που μπορεί να θεωρηθεί φόρος τιμής στην μακραίωνη παρουσία καί ιστορία του ελληνισμού της Σμύρνης καί των όσων φρικτών καταστάσεων έζησαν οι Έλληνες καί οι Ελληνίδες στην καταστροφή του 1922. Μία καταστροφή που δεν είχε μόνο απώλειες περιουσιών καί της πατρίδας,αλλά καί αθώων ανθρώπινων ζωών. Μία από τις μεγαλύτερες καταστροφές που ''λερώνουν'' με μαύρο χρώμα την ανθρώπινη ύπαρξη,αποδεικνύοντας πως οι άνθρωποι είναι τα χείριστα εκ των θηρίων...
Η διαφορά του παρόντος βιβλίου,σε σχέση με άλλα που αναφέρονται στην Σμύρνη καί το ελληνικό στοιχείο εκεί,είναι πως η συγγραφέας δεν επιλέγει να εστιάσει μόνο στο τραγικό συμβάν της καταστροφής,αλλά στον τρόπο ζωής καί δράσης των ανθρώπων εκεί προτού προηγηθούν τα τραγικά γεγονότα,αλλά καί κατά την άφιξή τους στην Ελλάδα. Αυτοί οι άνθρωποι δεν ήταν πάντα πρόσφυγες. Είχαν οικογένειες,την περιουσία τους,τους φίλους καί τους συγγενείς τους,τις εργασίες τους,τους έρωτες,τα πάθη,τα λάθη καί τα προσωπικά τους βιώματα. Άραγε,έχουμε αναρωτηθεί ποτέ το πως ήταν η ζωή τους όσο ζούσαν ειρηνικά εκεί κι έπειτα όταν έχασαν τα πάντα κι αναγκάστηκαν να έρθουν στην Ελλάδα μην έχοντας σχεδόν τίποτα; Το πως τους/τις επηρέασε όλο αυτό που έζησαν; Το πόσο αγωνίστηκαν για να ζούν αξιοπρεπώς; Το πως τους/τις υποδέχθηκε ο ντόπιος πληθυσμός εδώ; Τις όποιες ελπίδες έτρεφαν πως θα γύριζαν πάλι πίσω,αλλά λόγω των πολιτικών εξελίξεων κι αυτές εξαλείφθηκαν παντελώς;
''Το καλό μπλε σερβίτσιο'' ο τίτλος του βιβλίου κι αυτομάτως περνά από το νού μας η σκέψη πως κάτι τόσο μικρό κι ασήμαντο δύναται να σημαίνει τόσα πολλά για εμάς. Μπορεί να γίνει η πυξίδα που θα μας οδηγεί με σιγουριά στο μέλλον,ενώ ταυτόχρονα να διατηρεί ζωντανή τη μνήμη. Το ραγισμένο σερβίτσιο που κοσμεί την εικόνα του εξωφύλλου,όχι μόνο ταιριάζει απόλυτα με τον τίτλο,αλλά δηλώνει πως με προσοχή,αγάπη,υπομονή καί θέληση ακόμη καί κάτι που έχει ραγίσει μπορεί να κολλήσει καί να είναι όπως παλιά.
Η συγγραφέας μέσα από την υπόθεση του βιβλίου της στήνει ένα ονειρικό σκηνικό που δεν αφήνει κανέναν καί καμία ασυγκίνητο/η. Μοιάζει σαν να αφορά όλους κι όλες μας. Οι ήρωες καί οι ηρωϊδες της σαν να είναι βγαλμένοι/ες από κάποια αρχαία τραγωδία,έρχονται να μας δώσουν σημαντικά μαθήματα για τη ζωή μας. Η σκιαγράφηση των χαρακτήρων τους θεωρώ πως είναι από τα δυνατά χαρτιά στα χέρια της συγγραφέως. Μας διδάσκουν την ελπίδα,την αληθινή φιλία,τον έρωτα,την συντροφικότητα,την ανιδιοτελή προσφορά στον συνάνθρωπο,την μητρική καί αδελφική αγάπη καί την καλοσύνη μα καί την κακία που υπάρχει μέσα στις ψυχές των ανθρώπων. Μα πάνω απ'όλα είναι ένα βιβλίο που υμνεί την ειρήνη καί την ελευθερία. Δεν βλέπουμε το μίσος να φωλιάζει στις ψυχές των ανθρώπων.
''ΣΜΥΡΝΗ 1913.Η Μαργή, πληροφοριοδότρια των Βρετανών, αισθάνεται τα δάχτυλα του Τούρκου διώκτη της να σφίγγουν τον λαιμό της, την ανάσα της να κόβεται. Η εντεκάχρονη κόρη της Διδώ, με τα παράξενα μάτια που όλοι τα κοροϊδεύουν και τα φοβούνται, τίθεται μαζί με τον αδελφό της υπό την προστασία του λεβαντίνου Έντουαρντ, συνεργάτη της Βρετανικής Μυστικής Υπηρεσίας. Εκείνος θα αντιληφθεί την ιδιαίτερη ευφυΐα της και θα αναλάβει να της προσφέρει, μέσα στα επόμενα χρόνια, όλα τα εφόδια που θα τη μετατρέψουν σε πολύτιμη κατάσκοπο, ενώ παράλληλα προσπαθεί να κρύψει το ανόσιο αίσθημα που γεννιέται για την προστατευόμενή του. Η μέρα της φωτιάς και της καταστροφής θα σημαδέψει για πάντα τη Διδώ. Κουβαλώντας βαριές απώλειες στις αποσκευές της, θα πάρει τον δρόμο της προσφυγιάς, δημιουργώντας μια νέα ζωή στην Ελλάδα, σε έναν τόπο που ταλανίζεται από τα δικά του προβλήματα...Ένα μυθιστόρημα πλημμυρισμένο από τους ηδονικούς αναστεναγμούς της Σμύρνης πριν από την Καταστροφή, τους ψιθύρους των μυστικών υπηρεσιών που έδρασαν τότε εκεί και τον έρωτα που μπορεί να γεννηθεί από δυο μάτια διαφορετικού χρώματος." (Περίληψη οπισθοφύλλου)
''Το καλό μπλε σερβίτσιο'' είναι το δεύτερο βιβλίο της συγγραφέως που διαβάζω καί τολμώ να πω πως το αγάπησα ακόμη παραπάνω από το προηγούμενο. Ο λόγος της πιο μεστός καί αισθαντικός βρήκε κατευθείαν το στόχο του,που δεν ήταν άλλος από μία θέση στην καρδιά μου. Από το άφθονο λεξιλόγιο που ενισχύεται από την τοπική ντοπιολαλιά έως καί τις ζωντανές εικόνες της Σμύρνης καί όλων όσων συνέβησαν,η όσφρησή μου ερεθίστηκε από μυρωδιές καπνού,αισθάνθηκα τις φλόγες να γλείφουν το κορμί μου,άκουσα τις φωνές πόνου καί απελπισίας καί γέλασα πάλι δυνατά βλέποντας το μέλλον να υπόσχεται μόνο χαρά από εδώ καί πέρα. Αναζητήστε το κι εσείς!
[non-spoiler review] Στο βιβλίο αυτό θα έβαζα κανονικά 3.5 αστέρια, αλλά, αφού αυτή η ιστοσελίδα με υποχρεώνει να επιλέξω μεταξύ των τριών και των τεσσάρων, κλίνω προς τα τρία. Θα πρότεινα το βιβλίο ανεπιφύλακτα σε κάποιον που ψάχνει ένα ιστορικό μυθιστόρημα με θέμα τη Μικρασιατική Καταστροφή και την Καταστροφή της Σμύρνης συγκεκριμένα.
Οι περισσότεροι χαρακτήρες ήταν καλογραμμένοι, όπως η Διδώ, η Ραλλού, η Ωραιάνθη, η Μαργή κλπ, ενώ άλλοι ήταν μέτρια γραμμένοι, όπως ο Έντουαρντ, μα σε γενικές γραμμές, νοιαζόσουν για εκείνους και ήθελες το καλύτερο για αυτούς, κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης.
Το γράψιμο, ενώ ξεκινά αρκετά απλοϊκό-ερασιτεχνικό θα έλεγα- δείχνει να βελτιώνεται στη διάρκεια του βιβλίου, σε βαθμό που, προς το τέλος, υπήρχαν αρκετά σημεία που ήθελα να υπογραμμίσω ως σημαντικά αποφθέγματα ή απλά ως όμορφη χρήση της ελληνικής. Επιπλέον ήταν ένα ιδιαίτερα ευανάγνωστο βιβλίο στον κόσμο του οποίου μπορείς εύκολα να χαθείς. Η γλώσσα, η οποία-ακόμη και στην αρχή που δεν ήταν ιδιαίτερα αριστουργηματική- κράταγε τον αναγνώστη, κάνοντας τον να επιθυμεί να διαβάσει κι άλλο. Μακάρι να μπορούσε να ειπωθεί το ίδιο και για τους διαλόγους, οι οποίοι δεν είχαν καθόλου ρεαλιστική χροιά, όπως και τίποτε σε αυτό το βιβλίο, αλλά και παρέπεμπαν σε πολλά κλισέ.
Γενικότερα, εάν σας αρέσουν οι ρεαλιστικές απεικονίσεις της ζωής, το βιβλίο αυτό δεν είναι για εσάς. Το μελόδραμα είναι τόσο ακραίο σε κάποια σημεία(κρυφοί έρωτες, δολοφονίες, αμνησίες), που θα μπορούσε άνετα να ειπωθεί ότι η πλοκή "σαπουνοπερίζει" ή θυμίζει υπόθεση από ένα τούρκικο. Ωστόσο, το κομμάτι αυτό είναι εξαιρετικά υποκειμενικό, καθ' ότι εγώ, που δεν απολαμβάνω το δράμα, το χάρηκα σε αυτό το βιβλίο και θεωρώ ότι είναι ένα ρίσκο που αξίζει να πάρει κανείς, όταν το κέρδος είναι η κατανάλωση ενός αξιοπρεπέστατου έργου τέχνης.
Συνοψίζοντας, εάν σας αρέσουν οι οικογενειακές και ερωτικές ίντριγκες, το μελόδραμα και η νεώτερη ελληνική ιστορία, αυτό το βιβλίο είναι γραμμένο για εσάς. Προχωρώ τώρα στην παράθεση του spoiler review.
[spoiler review] Ένα από τα κυριότερα προβλήματα αυτού του βιβλίου- αν όχι το κυριότερο- είναι η διαφορά ηλικίας μεταξύ του βασικού ζευγαριού αφ' ενός και η δυναμική της σχέσης τους αφ' ετέρου. Μολονότι τα δεκατέσσερα χρόνια διαφορά δεν είναι κάποια τραγική διαφορά, την κατάσταση χαλάει ότι τη στιγμή της γνωριμίας τους, στην αρχή του βιβλίου, η Διδώ είναι έντεκα χρονών, ενώ προς το τέλος ο Έντουαρντ περιγράφεται να έχει άσπρες τρίχες. Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι τόσο ότι η γνωριμία τους ξεκινά από τη μικρή ηλικία της Διδώς, όσο ότι η μεταξύ τους ερωτική χημεία ξεκινά επίσης σε μικρή ηλικία της κοπέλας. Πριν τα δέκατα έκτα γενέθλιά της μάλιστα, υπάρχει μία σκηνή, κατά την οποία μία μικρή ακόμη Διδώ με παιδικές εκφράσεις και συμπεριφορά φιλά τον Έντουαρντ στο μάγουλο κι εκείνος κοκκινίζει.
Παρ' όλα αυτά, δεν θεωρώ ότι η συγγραφέας είχε την πρόθεση να έχει η σχέση τους αυτή τη φύση. Πρόκειται για αστοχία λόγω μέτριου γραψίματος στην αρχή του βιβλίου. Στα θετικά της σχέσης του Έντουαρντ και της Διδώς, θα μπορούσε να ενταχθεί όλο το κομμάτι του βιβλίου από την Καταστροφή και 'πέρα. Ο πόλεμος, η αδυναμία τους να κάνουν παιδιά, η υιοθεσία του Νικόλα, οι υποχρεώσεις του Έντουαρντ κεντρίζουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη, αφού είναι πολύ όμορφο να βλέπεις το κεντρικό ζευγάρι να ξεπερνά όλα αυτά τα εμπόδια. Ένα από τα καλύτερα στοιχεία του βιβλίου αποτελεί το σημάδι της Διδώς, πράγμα που με εντυπωσίασε ιδιαίτερα ως εμπόδιο για χαρακτήρα σε βιβλίο. Με έκανε να θαυμάσω την συγγραφέα, όχι μόνο για την πρωτοτυπία της(οι συγγραφείς τείνουν να θέλουν υπερπανέμορφους πρωταγωνιστές), αλλά και για τον ρεαλιστικό και συνάμα συναισθηματικό τρόπο που διαχειρίστηκε τα συναισθήματα της πρωταγωνίστριας σχετικά με το σημάδι.
Προσπάθησα να βάλω στην άκρη τις προσωπικές μου ευαισθησίες σχετικά με την Μικρασιατική Καταστροφή στην κριτική αυτού του βιβλίου-πράγμα δύσκολο, καθώς έχω και πολλές ευαισθησίες και σχέση με την Μικρά Ασία- προκειμένου να την κάνω όσο πιο αντικειμενική γίνεται. Λαμβάνοντας όλα τα παραπάνω υπ' όψη, λοιπόν, ήταν ένα όμορφο, ευανάγνωστο και συγκινητικό ταξίδι στον χρόνο.
ΜΕΣΟ ΤΕΧΝΗΣ!!! Λίτσα Κοντογιάννη «Ό,τι σπάει ξανακολλάει και ό,τι καταστρέφεται μπορεί να φτιαχτεί από την αρχή, ακόμα και ένα καλό μπλε σερβίτσιο». Αυτό το αισιόδοξο μήνυμα θέλει να μας μεταφέρει η κυρία Τέκου. Εγώ θα προσθέσω αυτό που λένε πως κάνουν οι Κινέζοι: «Ό,τι σπάει ξανακολλάει με χρυσό». Ποια να είναι η σημασία του μηνύματος; Η ζωή ξεκινάει και πάλι, και φέρνει μαζί της ακόμα πιο όμορφα πράγματα. Ποτέ όμως δεν πρέπει να αρνούμαστε τις μνήμες του παρελθόντος. Συγχωρούμε, αλλά ποτέ δεν ξεχνάμε. Ξέρω πως το έχω ξαναπεί, αλλά αξίζει να το αναφέρω και πάλι. Είναι πραγματικά αξιοθαύμαστη η εξέλιξη της γραφής της κυρίας Τέκου. Κάθε φορά μας εκπλήσσει με ένα ακόμα, καλύτερο πόνημα. Μπορεί αυτή τη φορά να δίστασε να ασχοληθεί με τα γεγονότα της Σμύρνης, αλλά αυτό το πάντρεμα πραγματικών γεγονότων και μυθοπλασίας πραγματικά απογειώνει την αφήγηση και το αποτέλεσμα αποζημιώνει τόσο τη συγγραφέα όσο και εμάς. Εδώ δεν έχουμε πρωταγωνιστή τα ιστορικά γεγονότα, αυτά κρατούν περισσότερο τον δεύτερο ρόλο. Η λεπτομερή περιγραφή όμως των γεγονότων αλλά και της ίδιας της Σμύρνης, δίνοντας παράλληλα ολοζώντανες εικόνες, καταφέρνει και μας μεταφέρει πολύ πετυχημένα χωροχρονικά εκεί. Είναι σαν να συμβιώνουμε με τους ήρωες της ιστορίας και να αναπνέουμε τον ίδιο αέρα που αναπνέουν κι εκείνοι. Γινόμαστε κι εμείς κοινωνοί αυτής της κοσμοπολίτικης ατμόσφαιρας που είχε τότε η πόλη αυτή. Καταφέρνει έτσι να μας γεμίσει με νοσταλγία για αυτές τις χαμένες πατρίδες που έχουν ποτιστεί εδώ και χιλιάδες χρόνια με Ελληνικό αίμα και που η γη κρύβει στα σπλάχνα της ιερά κόκκαλα των προγόνων μας. Το μυθιστόρημα αυτό είναι ένα εξαιρετικό ψυχογράφημα, που έχει περισσότερο ένα γυναικείο άρωμα. Δίνεται μεγαλύτερη βαρύτητα στους γυναικείους χαρακτήρες και προβάλλει το πως βίωναν και έβλεπαν τη ζωή και τα γεγονότα από τη δική τους πλευρά. Μπορεί η αφήγηση να είναι αρκετά συναισθηματική, δεν στερείται όμως στο ελάχιστο ρεαλισμού. Η συγγραφέας εστιάζει περισσότερο στη Σμύρνη και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη ζωή εκεί, αλλά η αφήγηση μεταφέρεται κάποια στιγμή και μετά, και στην Αθήνα, στην Αγγλία, στη Γαλλία αλλά και στη Γερμανία. Δίνει παράλληλα ιδιαίτερη έμφαση στις ανθρώπινες σχέσεις, στον ψυχικό πόνο και τις δυσκολίες της ζωής, στον έρωτα, στην αγάπη, στη φιλία, στη αξία της οικογένειας, είτε είναι εξ αίματος ή όχι, ή εξ αγχιστείας. Εκφράζεται με πολύ αγάπη και σεβασμό για τα άτομα με ιδιαίτερες ανάγκες. Πρόκειται για 480 σελίδες δεμένες και καλοδουλεμένες, έτσι ώστε να μη θέλει ο αναγνώστης να τις αφήσει στιγμή από τα χέρια του. Και το τέλος αφήνει μια επίγευση πληρότητας.
Μολονότι μεταφέρει την ατμόσφαιρα της Σμύρνης πειστικά κ τα Πολιτικά γεγονότα είναι ορθά, δεν με έπεισε η υπόθεση ούτε το βιβλίο με γοήτευσε. Έχοντας διαβάσει όλα σχεδόν τα βιβλία που γράφτηκαν για την Μικρά Ασία (οι ρίζες ποτέ δεν ξεχνιούνται ), έχω ορισμένες ενστάσεις : 1. Ο τίτλος του βιβλίου αναφέρεται μια φορά κάπου στη μέση του βιβλίου κ ξανά εμφανίζεται στην τελευταία σελίδα. Όμως πουθενά δεν αναφέρεται ΣΑΦΩΣ ότι το μετέφερε η πρωταγωνίστρια. Πώς θα μπορούσε άλλωστε καμένη από τη μια πλευρά κ στην άλλη έχοντας ένα μωρό αγκαλιά; Ακομη κ η γιαγια μου που ηρθαν ολοι σωοι κ αβλαβεις λιγο πριν την καταστροφη, δεν εφεραν σερβιτσιο, αλλα μερικα αλλα μικρα, προσωπικα αντικειμενα. Αυτό λοιπόν το στοιχείο δεν είναι αληθοφανές. 2. Οι γάμοι μεταξύ αλλοεθνων δεν ήταν κ τόσο συνηθισμένοι. Πώς γίνεται ένας ολλανδός να παντρεύεται μια ελληνίδα; Ποιος έμαθε τη γλώσσα ποιανού; Διάβασε μάλιστα κ γράμμα στα Ελληνικά; 3. Η μητέρα που ,ενώ χάνει τη μνήμη της, παντρεύεται τον ολλανδο, με τι χαρτιά γίνεται γάμος; σε ποια εκκλησία; χριστιανή ορθόδοξη, καθολική; Πώς βαφτίστηκε το παιδί; αλλαξοπιστησε ο ολλανδός; δλδ να τηρούμε κ τα πρακτικά ζητήματα. Όταν επανεμφανιστηκε ο πρώην σύζυγος δεν θεωρήθηκε διγαμη; 4. Υπάρχουν γεγονότα κ συναντήσεις, στις οποίες περιμένεις να διαβάσεις την κορύφωση κ τη συγκίνηση, αλλά γίνεται μια απλή αναφορά. Παράδειγμα η επανένωση της μητέρας με τα παιδιά της, Ο γάμος του Κωνσταντίνου με τη Ραλλου, η επανεμφάνιση της Κλερ κ το τέλος της οικονόμου. 5. Ο πρώην σύζυγος πάει στο ίδιο μέρος που μένει κ η Μαργή; Πόσες συμπτώσεις πια... συνεχίζει να στέλνει γράμματα κ να βρίσκουν αποδέκτη ακόμη κ πριν πέσει το μέτωπο; Είναι γνωστό ότι η αλληλογραφία αργούσε μήνες από τα μετόπισθεν. Αυτά είναι ορισμένα μόνο από τα σημεία που δεν με έπεισαν. Ο Διονύσης ως χαρακτήρας , Ο γάμος του Έντουαρντ με την προστάτιδα του, το γλέντι των γυναικων στο σπίτι ενώ οι Τούρκοι καίνε κ καταστρέφουν τα πάντα είναι μερικα ακομη. Για μένα στα περισσότερα σημεία το κειμενο δεν ευσταθεί.
Η συγγραφέας μας μεταφέ��ει στη Σμύρνη το 1913 που η Μαργή έχει αναλάβει τον ρόλο της πληροφοριοδότριας των Βρετανών. Η απειλή του Τούρκου διώκτη καλύπτει με άγχος την ζωή των κατοίκων και της ηρωίδας μας που χάνεται από την ζωή των παιδιών της. Η Διδώ και ο Διονύσης, τα παιδιά της δεν μένουν στο έλεος αλλά αναλαμβάνει την φροντίδα τους ο λεβαντίνος Έντουαρντ.
Ένα βιβλίο που ήθελα πολύ να διαβάσω λόγω της θεματολογίας του καθώς ασχολείται με την Μικρασιατική καταστροφή. Είναι μία περίοδος της ιστορίας που με συγκινεί. Με αριστοτεχνικό τρόπο η κυρία Τέκου αναλύει τον ψυχισμό των προσώπων που έζησαν τον ξεριζωμό και τα κατάλοιπα που άφησε στις ψυχές τους. Το πως αντιμετωπίστηκαν στο νέο τόπο που επέλεξαν να μείνουν. Η καχυποψία και ο στιγματισμός του πρόσφυγα είναι ένα στοιχείο που το βιώνουμε και σήμερα. Οι περιγραφές και ο τρόπος που παρουσίασε τα γεγονότα είναι ανατριχιαστικός.
Με αφορμή τις ιστορίες που τις είπε η γιαγιά της δημιουργήθηκε αυτό το αξιόλογο κοινωνικό μυθιστόρημα που αποπνέει νοσταλγία και θύμησες της ματωμένης ιστορίας μας. Ένα στοιχείο που μένει κοινό όσα χρόνια κι αν περάσουν είναι ότι ο ξεριζωμένος από την πατρίδα του δυστυχώς πάντα θα είναι παρείσακτος στο νέο τόπο που θα πάει.