What do you think?
Rate this book
Dagboek uit Bergen-Belsen
Een waardevol en uniek document uit de Tweede Wereldoorlog, te vergelijken met Eindstation Auschwitz van Eddy de Wind.
In november 1943 wordt Renata Laqueur, dochter van een Pruisische hoogleraar en van Joodse afkomst, met haar man Paul Goldschmidt gearresteerd. Ze komt terecht in doorgangskamp Westerbork en vier maanden later worden ze samen overgebracht naar kamp Bergen-Belsen in Duitsland. Laqueur maakte altijd al aantekeningen wanneer ze op reis was. En hoe cru ook, zij ziet haar gedwongen vertrek naar Bergen-Belsen op dat moment als een soort reis. Vanaf het moment van haar aankomst in het kamp, schrijft ze op wat zij en haar man meemaken. Het is voor haar een manier om de verschrikkingen van het kampleven te doorstaan. Dat houdt ze vol tot december 1944, wanneer ze er te zwak voor wordt.
Een paar maanden later, op 10 april 1945, nauwelijks vijf dagen voordat de Engelsen en Canadezen het kamp zullen bevrijden, worden 2500 doodzieke en verhongerde gevangenen, onder wie Renata en haar man, in een trein gestopt. Onder bewaking van de SS rijden ze kriskras door het vernietigde Duitsland. Het doel van de reis is onbekend. Op 23 april wordt de trein door de Russen in Tröbitz bevrijd. Daar beschrijft Renata Laqueur deze reis in korte aantekeningen. Eenmaal in Nederland werkt zij de aantekeningen van de reis en het dagboek dat ze heeft bijgehouden verder uit en beantwoordt in 1946 de oproep van Loe de Jong, om oorlogsdagboeken in te leveren.
Dagboek uit Bergen-Belsen is een waardevol en uniek document dat het leed van miljoenen weerspiegelt. Renata’s schrijven wordt gekenmerkt door een nuchter, meedogenloos maar tegelijk gevoelig waarnemen van eigen en andere reacties. Als lezer kun je niet anders dan haar bewonderen om haar vermogen, zich werkelijk boven de ellende uit te schrijven.
In november 1943 wordt Renata Laqueur, dochter van een Pruisische hoogleraar en van Joodse afkomst, met haar man Paul Goldschmidt gearresteerd. Ze komt terecht in doorgangskamp Westerbork en vier maanden later worden ze samen overgebracht naar kamp Bergen-Belsen in Duitsland. Laqueur maakte altijd al aantekeningen wanneer ze op reis was. En hoe cru ook, zij ziet haar gedwongen vertrek naar Bergen-Belsen op dat moment als een soort reis. Vanaf het moment van haar aankomst in het kamp, schrijft ze op wat zij en haar man meemaken. Het is voor haar een manier om de verschrikkingen van het kampleven te doorstaan. Dat houdt ze vol tot december 1944, wanneer ze er te zwak voor wordt.
Een paar maanden later, op 10 april 1945, nauwelijks vijf dagen voordat de Engelsen en Canadezen het kamp zullen bevrijden, worden 2500 doodzieke en verhongerde gevangenen, onder wie Renata en haar man, in een trein gestopt. Onder bewaking van de SS rijden ze kriskras door het vernietigde Duitsland. Het doel van de reis is onbekend. Op 23 april wordt de trein door de Russen in Tröbitz bevrijd. Daar beschrijft Renata Laqueur deze reis in korte aantekeningen. Eenmaal in Nederland werkt zij de aantekeningen van de reis en het dagboek dat ze heeft bijgehouden verder uit en beantwoordt in 1946 de oproep van Loe de Jong, om oorlogsdagboeken in te leveren.
Dagboek uit Bergen-Belsen is een waardevol en uniek document dat het leed van miljoenen weerspiegelt. Renata’s schrijven wordt gekenmerkt door een nuchter, meedogenloos maar tegelijk gevoelig waarnemen van eigen en andere reacties. Als lezer kun je niet anders dan haar bewonderen om haar vermogen, zich werkelijk boven de ellende uit te schrijven.
255 pages, Hardcover
First published January 1, 1979
7 people are currently reading
131 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 17 of 17 reviews
May 28, 2021
Dagboek uit Bergen-Belsen is een waardevol en uniek document dat het leed van miljoenen weerspiegelt. Renata’s schrijven wordt gekenmerkt door een nuchter, meedogenloos maar tegelijk gevoelig waarnemen van eigen en andere reacties. Als lezer kun je niet anders dan haar bewonderen om haar vermogen, zich werkelijk boven de ellende uit te schrijven.
De ongelooflijke veerkracht van een mens. Willen overleveren, proberen te overleven tegen de verwachtingen in. De kracht hebben om nog andere mensen te redden. Dat is wat je leest in het dagboek van Renata.
‘Beste uitgever,
Is het niet ironisch dat u mijn teksten zult uitgeven alleen maar omdat ik niet meer leef? ... Ik heb altijd gedacht dat de teksten van dode personen, vooral van hen voor wie de dood te vroeg kwam, of voor hen die stierven door zelfmoord, veel beter zullen verkopen dan als ze waren blijven leven...
Misschien was mijn concentratiekampdagboek wel wereldwijd bekend geworden als ik in Bergen-Belsen gestorven was, in plaats van nog vijftig (?) jaar door te leven.’
Waar het in het begin van het boek lijkt alsof het allemaal heel zakelijk opgeschreven is, merk je dat dit een stuk van haar kracht is geweest om te overleven. Nuchter, realistisch maar begaan met ieders lot.
Voor deze dagboeken kan je niet anders dan ontzag hebben, respect hebben voor dat deze mensen doorstaan hebben. Een houvast, zowel voor Renata als voor ons als lezers.
Met dit boek onthou ik nog eens extra wat Primo Levi zei. Het is gebeurd, dus het kan weer gebeuren.
De ongelooflijke veerkracht van een mens. Willen overleveren, proberen te overleven tegen de verwachtingen in. De kracht hebben om nog andere mensen te redden. Dat is wat je leest in het dagboek van Renata.
‘Beste uitgever,
Is het niet ironisch dat u mijn teksten zult uitgeven alleen maar omdat ik niet meer leef? ... Ik heb altijd gedacht dat de teksten van dode personen, vooral van hen voor wie de dood te vroeg kwam, of voor hen die stierven door zelfmoord, veel beter zullen verkopen dan als ze waren blijven leven...
Misschien was mijn concentratiekampdagboek wel wereldwijd bekend geworden als ik in Bergen-Belsen gestorven was, in plaats van nog vijftig (?) jaar door te leven.’
Waar het in het begin van het boek lijkt alsof het allemaal heel zakelijk opgeschreven is, merk je dat dit een stuk van haar kracht is geweest om te overleven. Nuchter, realistisch maar begaan met ieders lot.
Voor deze dagboeken kan je niet anders dan ontzag hebben, respect hebben voor dat deze mensen doorstaan hebben. Een houvast, zowel voor Renata als voor ons als lezers.
Met dit boek onthou ik nog eens extra wat Primo Levi zei. Het is gebeurd, dus het kan weer gebeuren.
September 26, 2022
Ja jemig, wat moet je hier over zeggen? Je weet het wel, natuurlijk, maar dit soort autobiografische verhalen grijpt je bij de strot
Ik las een recente her uitgave met aanvullingen van Saskia Goldschmidt, de dochter van Renatas exman.
Ik las een recente her uitgave met aanvullingen van Saskia Goldschmidt, de dochter van Renatas exman.
June 4, 2018
Ive just finished the English version after I bought it in the bookshop at the Bergen-Belsen memorial site last week. I saw and read excerpts from the original diary which is on display in the museum there. a harrowing read but she showed such bravery and determination to survive against the odds.
December 24, 2021
Indrukwekkend en meeslepend maar bovenal een bizar verhaal, kon het slecht wegleggen.
September 28, 2022
I’ve always had a fascination for war diaries, and this one did not disappoint. Though it was a bit repetitive at some points, I still got through it pretty easy. Something I’m not so sure about is the text that was added into the entries after the war ended. Some bits I really liked and i think they added a lot of value to the story, others I could have done without
September 6, 2025
4€ boekwinkeltjes.nl
Kwam terug in mijn aandachtsveld na het beluisteren van de podcast "De hormoonfabriek" van Peter Te Nuyl, de gefictionaliseerde geschiedenis van het bedrijf Organon in Oss, waarvan de vader van de schrijfster een medeoprichter was. Hij speelt in de podcast een hoofdrol. Op het eind van de podcast blijkt dat deze man, Ernst Lacqueur, een jood, de hele oorlog in Amsterdam is kunnen blijven met zijn vrouw, in zijn eigen huis. Hoe kon het dan dat zijn dochter in Bergen-Belsen terecht kwam?
Ik herinnerde me bovendien dat ik het dagboek dat de dochter, Renate, in het kamp bijhield ooit gelezen had. Ik besloot dus het opnieuw te lezen.
In mijn korte aantekening na de eerste lezing (2007) formuleer ik de vragen die ik me ook nu weer stelde. Waarom schreef Renate Lacqueur nauwelijks over andere, individuele gevangenen en de interacties met hen? Ze noemt er niet één bij naam. Had ze er de tijd en de energie niet voor? Omdat ook wat ze over zichzelf zegt eerder verzuchtingen dan gedachten zijn (naast de feitelijke beschrijving van het kampleven) zijn het eerste en tweede deel emotioneel weinig pakkend. Maar wellicht was dat de enige manier waarop ze over haar ervaringen kon schrijven tijdens haar kamptijd en in augustus 1945 als ze in Amsterdam de periode van januari tot april 1945 beschrijft omdat ze vanaf januari niet meer de energie had om haar dagboek bij te houden. In het derde deel, als ze vertelt over de evacuatie per trein uit Bergen-Belsen en de bevrijding door de Russen in Tröbitz (en dat in 1945 en 1946 is geschreven) wint haar verhaal aan diepte omdat ze schrijft over de zorg voor haar echtgenoot Paul en in detail treedt.
Bij mijn eerste lezing had ik niet door dat Renate Lacqueur joods was. Het moet in die tijd in ieder geval haar identiteit niet hebben getekend. Ze spreekt er niet over. Dankzij Wikipedia weet ik nu dat haar ouders zich begin 20ste eeuw lieten dopen en de keus maakten voor assimilatie. En ik, onwetend over het bestaan van "Vorzugslager" en van "Austauschgefangenen" kende alleen maar de geschriften van Primo Levi over Auschwitz.
Blij dat ik dit boek herlezen heb en 17 jaar na de eerste lezing oog heb gekregen voor de veelvormigheid van de jodenvervolging door de nazi's. Ook in de kampen waar er niet systematisch werd uitgeroeid (Bergen-Belsen dus maar ook Westerbork bijvoorbeeld) vond er jodenvervolging plaats en telde een Joods leven voor niets. Het reduceren van personen tot hun geldelijke waarde, wat de opzet was van Bergen-Belsen, tot ruilmateriaal, ontmenselijkt evenzeer.
Kwam terug in mijn aandachtsveld na het beluisteren van de podcast "De hormoonfabriek" van Peter Te Nuyl, de gefictionaliseerde geschiedenis van het bedrijf Organon in Oss, waarvan de vader van de schrijfster een medeoprichter was. Hij speelt in de podcast een hoofdrol. Op het eind van de podcast blijkt dat deze man, Ernst Lacqueur, een jood, de hele oorlog in Amsterdam is kunnen blijven met zijn vrouw, in zijn eigen huis. Hoe kon het dan dat zijn dochter in Bergen-Belsen terecht kwam?
Ik herinnerde me bovendien dat ik het dagboek dat de dochter, Renate, in het kamp bijhield ooit gelezen had. Ik besloot dus het opnieuw te lezen.
In mijn korte aantekening na de eerste lezing (2007) formuleer ik de vragen die ik me ook nu weer stelde. Waarom schreef Renate Lacqueur nauwelijks over andere, individuele gevangenen en de interacties met hen? Ze noemt er niet één bij naam. Had ze er de tijd en de energie niet voor? Omdat ook wat ze over zichzelf zegt eerder verzuchtingen dan gedachten zijn (naast de feitelijke beschrijving van het kampleven) zijn het eerste en tweede deel emotioneel weinig pakkend. Maar wellicht was dat de enige manier waarop ze over haar ervaringen kon schrijven tijdens haar kamptijd en in augustus 1945 als ze in Amsterdam de periode van januari tot april 1945 beschrijft omdat ze vanaf januari niet meer de energie had om haar dagboek bij te houden. In het derde deel, als ze vertelt over de evacuatie per trein uit Bergen-Belsen en de bevrijding door de Russen in Tröbitz (en dat in 1945 en 1946 is geschreven) wint haar verhaal aan diepte omdat ze schrijft over de zorg voor haar echtgenoot Paul en in detail treedt.
Bij mijn eerste lezing had ik niet door dat Renate Lacqueur joods was. Het moet in die tijd in ieder geval haar identiteit niet hebben getekend. Ze spreekt er niet over. Dankzij Wikipedia weet ik nu dat haar ouders zich begin 20ste eeuw lieten dopen en de keus maakten voor assimilatie. En ik, onwetend over het bestaan van "Vorzugslager" en van "Austauschgefangenen" kende alleen maar de geschriften van Primo Levi over Auschwitz.
Blij dat ik dit boek herlezen heb en 17 jaar na de eerste lezing oog heb gekregen voor de veelvormigheid van de jodenvervolging door de nazi's. Ook in de kampen waar er niet systematisch werd uitgeroeid (Bergen-Belsen dus maar ook Westerbork bijvoorbeeld) vond er jodenvervolging plaats en telde een Joods leven voor niets. Het reduceren van personen tot hun geldelijke waarde, wat de opzet was van Bergen-Belsen, tot ruilmateriaal, ontmenselijkt evenzeer.
February 25, 2024
📖 Renata Laqueur „Dienoraštis iš Bergen-Belzeno koncentracijos stovyklos" ★★★★☆ 📖
„Aš – išgyvenusioji, o ne auka." – Renata Laqueur.
Prieš rašant šią apžvalgą, nutariau paieškoti kitų skaitytojų atsiliepimus ir pakraupau, daugeliui pasirodė, kad aprašomas sunkus, daug valandų trunkantis darbas, alinantis badas, ligos, bausmės už nieką, gyvenimas purvinuose barakuose susigrūdus yra nepakankamai žiaurus, nes juk tai knyga apie holokaustą, apie koncentracijos stovyklą. Bet juk ne visos tos stovyklos buvo greito naikinimo su dujų kameromis, kitose dar spėdavo ilgai alinant badu, smurtu ir sunkiu darbu nuvesti myriop tūkstančius kalinių. Būtent apie tokią stovyklą čia ir rašoma. O ir ne visi rašę dienoraščius laisvalaikiu užsiimdavo poezijos kūrimu, kad po 80metų žmonėm patiktų jų elegijos apie mirtį. Ne visi ir rašytojai taip nuostabiai rašė, juk iš bado buvo silpni, besisukančia galva ir aptemusiom mintim.....
Jauna, žavi, ištekėjusi mergina kartu su vyru patenka į pakankamai gerai kalinių vertinamą koncentracijos stovyklą, naiviai džiaugiasi užsitęsusiu karantinu, geru prižiūrėtojų elgesiu ir bedarbyste. Ilgisi namų, šeimos, bet po biški retėjant dienoraščio įrašams keičiasi ir jaunos merginos mąstymas, ir ne tik tai. Stovykla keičiasi ir tikrai ne į gera. Viskas aprašyta moters jausmais, išgyvenimais ir faktais.
Labiausiai įsiminė jos rūpestis vyru, kelionė mirties traukiniu link išvadavimo ir istorija po karo, kaip ji nugyveno savo gyvenimą ir ką nuveikė po viso siaubo, kurį teko patirti vien dėl savo žydiškos kilmės.
Man labai gaila, kad vis dar ne visi supranta holokausto žiaurumą ir patys nieko baisaus neišgyvenę šneka, jog kažko pritrūko, nebuvo taip žiauru. Jei nebuvo taip žiauru, reikėtų pamąstyti ką patys darytų tokiomis aplinkybėmis ir sąlygomis. Ar neužsinertų kilpos pirmai progai pasitaikius...
Knyga nervino, jaudino ir, eilinį kartą, sukretė žmonių nužmogėjimų. Susiskaitė greitai, vos per vieną dieną. Rekomenduoju.
„Aš – išgyvenusioji, o ne auka." – Renata Laqueur.
Prieš rašant šią apžvalgą, nutariau paieškoti kitų skaitytojų atsiliepimus ir pakraupau, daugeliui pasirodė, kad aprašomas sunkus, daug valandų trunkantis darbas, alinantis badas, ligos, bausmės už nieką, gyvenimas purvinuose barakuose susigrūdus yra nepakankamai žiaurus, nes juk tai knyga apie holokaustą, apie koncentracijos stovyklą. Bet juk ne visos tos stovyklos buvo greito naikinimo su dujų kameromis, kitose dar spėdavo ilgai alinant badu, smurtu ir sunkiu darbu nuvesti myriop tūkstančius kalinių. Būtent apie tokią stovyklą čia ir rašoma. O ir ne visi rašę dienoraščius laisvalaikiu užsiimdavo poezijos kūrimu, kad po 80metų žmonėm patiktų jų elegijos apie mirtį. Ne visi ir rašytojai taip nuostabiai rašė, juk iš bado buvo silpni, besisukančia galva ir aptemusiom mintim.....
Jauna, žavi, ištekėjusi mergina kartu su vyru patenka į pakankamai gerai kalinių vertinamą koncentracijos stovyklą, naiviai džiaugiasi užsitęsusiu karantinu, geru prižiūrėtojų elgesiu ir bedarbyste. Ilgisi namų, šeimos, bet po biški retėjant dienoraščio įrašams keičiasi ir jaunos merginos mąstymas, ir ne tik tai. Stovykla keičiasi ir tikrai ne į gera. Viskas aprašyta moters jausmais, išgyvenimais ir faktais.
Labiausiai įsiminė jos rūpestis vyru, kelionė mirties traukiniu link išvadavimo ir istorija po karo, kaip ji nugyveno savo gyvenimą ir ką nuveikė po viso siaubo, kurį teko patirti vien dėl savo žydiškos kilmės.
Man labai gaila, kad vis dar ne visi supranta holokausto žiaurumą ir patys nieko baisaus neišgyvenę šneka, jog kažko pritrūko, nebuvo taip žiauru. Jei nebuvo taip žiauru, reikėtų pamąstyti ką patys darytų tokiomis aplinkybėmis ir sąlygomis. Ar neužsinertų kilpos pirmai progai pasitaikius...
Knyga nervino, jaudino ir, eilinį kartą, sukretė žmonių nužmogėjimų. Susiskaitė greitai, vos per vieną dieną. Rekomenduoju.
September 8, 2025
via boekwinkeltjes.nl
Dit is een samenvatting van het proefschrift waarop Renata Lacqueur in 1971 aan New York university promoveerde. De deelstaat Nedersaksen gaf opdracht tot deze samenvatting; Bergen-Belsen, het kamp waar Renata Lacqueur gevangen zat, bevond zich in dat gebied. De bedoeling van het proefschrift was blijkbaar om een tiental thema's te beschrijven die steeds terugkomen in kampdagboeken. In deze samenvatting lees je per thema eigenlijk alleen een opsomming van citaten uit de diverse dagboeken die Lacqueur gebruikte voor haar studie.
Ik vermoed dat het proefschrift diepgravender was en de thema's synthetiseerde.
edit
1) Dit is niet hetzelfde boek als Dagboek uit Bergen-Belsen. Zelfde schrijfster, ander boek.
2)Interessant vanwege de bibliografie waarin een lange lijst staat van bekende maar vooral onbekende kampdagboeken.
3) Zoals ik al in mijn reactie bij het dagboek van Lacqueur opmerkte, de schrijfster was afkomstig uit een geseculariseerd milieu waarin, neem ik aan, iedere referentie naar de joodse identiteit of religie afwezig was. In de keuze van thema's die dienen als rode draad bij de lezing van de dagboeken ontbreekt dit thema opnieuw. Ik vind dat vreemd omdat bijvoorbeeld Herzberg en Bakels, wier dagboeken ze analyseert, gedreven werden door hun geloof, c.q. religieuze identiteit.
Dit is een samenvatting van het proefschrift waarop Renata Lacqueur in 1971 aan New York university promoveerde. De deelstaat Nedersaksen gaf opdracht tot deze samenvatting; Bergen-Belsen, het kamp waar Renata Lacqueur gevangen zat, bevond zich in dat gebied. De bedoeling van het proefschrift was blijkbaar om een tiental thema's te beschrijven die steeds terugkomen in kampdagboeken. In deze samenvatting lees je per thema eigenlijk alleen een opsomming van citaten uit de diverse dagboeken die Lacqueur gebruikte voor haar studie.
Ik vermoed dat het proefschrift diepgravender was en de thema's synthetiseerde.
edit
1) Dit is niet hetzelfde boek als Dagboek uit Bergen-Belsen. Zelfde schrijfster, ander boek.
2)Interessant vanwege de bibliografie waarin een lange lijst staat van bekende maar vooral onbekende kampdagboeken.
3) Zoals ik al in mijn reactie bij het dagboek van Lacqueur opmerkte, de schrijfster was afkomstig uit een geseculariseerd milieu waarin, neem ik aan, iedere referentie naar de joodse identiteit of religie afwezig was. In de keuze van thema's die dienen als rode draad bij de lezing van de dagboeken ontbreekt dit thema opnieuw. Ik vind dat vreemd omdat bijvoorbeeld Herzberg en Bakels, wier dagboeken ze analyseert, gedreven werden door hun geloof, c.q. religieuze identiteit.
November 7, 2022
Dienoraščio forma aprašytas Renatos Laquer buvimas Bergen - Belzeno koncentracijos stovykloje ir kelionė mirties traukiniu iki išvadavimo. Pradžioje tai buvo privilegijuotųjų stovykla, todėl nėra tokių baisumų kaip Aušvice ar kitose stovyklose. Be to Renata aprašo viską faktais, o ne jausmais (ko man ir pritrūko) ir visada susikoncentravusi į save. Ilgą laiką net pyktį kėlė jos mintys, kad darbas nuobodus (ypač kai esu skaičiusi kitų žmonių pasakojimų apie alinančius darbus koncentracijos stovyklose). Bet pagarbą kėlė jos rūpinimasis vyru, jos pastangos susirasti maisto ir jam padėti. Liūdina ir faktas, kad ji nieko nerašė apie seserį ir jos šeimą, nors jos buvo kartu. Įdomu buvo sužinoti ir apie jos gyvenimą Amerikoje, bei jos pastangas susidoroti su šių išgyvenimų pasekmėmis.
Išvada: skaičiau labiau mane sujaudinusių knygų šia tema.
Išvada: skaičiau labiau mane sujaudinusių knygų šia tema.
August 5, 2021
Dit dagboek is zo nuchter als de omstandigheden toelaten geschreven en dat is zeker te merken. Ondanks dat het deels herschreven is toen het voor het eerst uitgebracht werd, om het zo meer leesbaar te maken voor de lezers, is het op sommige stukken lastig leesbaar. Sommige stukken moest ik twee keer of meer opnieuw lezen. Desalniettemin is het een meeslepend boek en het besef (voor zover dat kan) wat daar gebeurt is komt wel binnen. Vooral als je 's avonds uitgebreid zit te eten terwijl je net hebt gelezen over de honger in Bergen-Belsen. Ik geloof zeker dat dit dagboek Renata bij zinnen heeft gehouden in het kamp.
Aan de geschiedenisjunkies onder ons en iedereen die meer wilt weten over de gebeurtenissen in Bergen-Belsen zou ik dit dagboek zeker aanbevelen.
Aan de geschiedenisjunkies onder ons en iedereen die meer wilt weten over de gebeurtenissen in Bergen-Belsen zou ik dit dagboek zeker aanbevelen.
November 4, 2023
Geluisterd via Storytel onderweg van huis naar werk en van werk naar huis. Getwijfeld tussen 3 en 4 sterren. Een interessant dagboek van een vrouw die vanuit de gegoede Joodse bovenklasse redeneert dat de dreigingen van Hitler misschien wel voor Joden in het algemeen zal gelden, maar niet voor haar in het bijzonder. Dagboek geschreven in Auschwitz, Bergen-Belsen en misschien wel het interessante deel: bij terugkomst in Nederland schrijft ze door. Oorspronkelijke uitgave 1979 en dat merk je ook het in taalgebruik.
February 18, 2023
Tikrai įdomu buvo skaityti ne istoriją apie koncentracijos stovyklas, parematą atsiminimais gautais iš liūdytojų po daugelio metų, bet tai, kas buvo fiksuota iškart vietoje per daug nepagrąžinant, neišpučiant, o tiesiog parašant kaip tuo metu atrodė.
September 4, 2025
Heruitgave gelezen van Saskia Goldschmidt. Wat een verhaal. Het nawoord maakt nog pijnlijker duidelijk hoe de oorlog levens maar ook de relaties tussen mensen voor altijd heeft verwoest.
August 12, 2022
een ontzettend indrukwekkend verhaal over het leven in Bergen-Belsen. Met duidelijk nawoord over bepaalde gebeurtenissen.
August 15, 2022
Kitoks, bet labai įtraukiantis pasakojimas apie gyvenimą koncentracijos stovykloje.
April 16, 2024
Toccante e straziante nel tema, ma potente nella forma del diario e dei passaggi tra passato e presente. Renate si rivela e narra, oltre alle terribili esperienze vissute, anche la loro elaborazione e le emozioni del "dopo".
December 27, 2025
Intenso.. drammaticamente attuale
Displaying 1 - 17 of 17 reviews