زندگی روزمره در دوره طاعون

by Joseph P. Byrne, یاسر پوراسماعیل (translator)

خود واژۀ «زندگی روزمره» سطحی از عادی‏ بودن، یکنواختی، یکدستی، معمولی‏ بودن و ثبات را القا می‏‌کند. اما در روزگار طاعون، این «زندگی روزمره» تقریباً برای همگان به تعلیق درآمد. معنای این تعلیق دربارۀ بعضی‏‌ها کنار گذاشتن همه چیز و گریختن به مکانی امن بود؛ درمورد بعضی دیگر به معنای حبس‏ خود در خانه و انتظار به‏ سر آمدن همه‏‌گیری. رژیم‏‌های غذایی ویژه و داروهایی که نویدبخش سلامت بودند جای غذای همیشگی روی میز را گرفتند و محدودیت‌‏های سفر، رسمی و غیررسمی، از طرف مقامات یا خودخواسته، باعث کاهش شدید ارتباطات و حتی خریدهای ساده می‏‌شدند. در شهرها، مدارس خالی شدند، کلیساها تعطیل و مغازه‏ها متروکه شدند، همسایه‏‌ها نقل‏‌مکان کردند، ساخت‏‌وساز راکد و خیابان‏‌ها از جمعیت و تماشاخانه‏‌ها از مخاطبانی که پول می‌‏پرداختند خالی شد. همه چیز شبیه تعطیلاتی طولانی و شوم بود.

زندگی روزمره، در شکل و شمایل جدیدش، با مرگ روزمره هم‌‏تراز شده بود. آشنایان ناپدید می‏‌شدند و تابلوهایی هولناک مقابل خانه‌‏ها قد علم می‏‌کردند و به بازدیدکنندگان هشدار می‌‏دادند از آنجا دور شوند. دیگر از فریادهای فروشندگان دوره‌‏گرد که اجناسشان را در خیابان‏‌ها می‌‏فروختند خبری نبود و، به جای آن، فریادهای زمخت «مرده‏‌ها را بکش بیرون!» شنیده می‏‌شد. به جای گاری‏‌دستی‏‌های مالامال از خواربار و دیگر اجناس، گاری‏‌های دوچرخ با پشته‏‌های جنازه‏‌ها و محتضران در مسیر خیابان‌‏ها غژغژ می‏‌کردند. آتش‌‏ها را برای طبخ غذا یا گرم‏ کردن جان و تن نمی‏‌افروختند؛ آتش به کار خاکستر کردن متعلقات قربانیان، مجازات مجرمان یا گندزدایی از فضای فرضاً «مسموم» می‏‌آمد. در مواجهه با بیماری عفونی، ایمان مردم به پزشکان و کشیشان کاتولیک کم شد و بسیاری از آنها به سراغ کتاب‏‌های خودیاری پزشکی و مذهب پروتستان رفتند.

Genres: History, Nonfiction, Medieval, Medieval History

584 pages, Hardcover

First published August 30, 2006

Reviews

[Maziyar Yf · Rating 3 out of 5]

برای سالیان سال و قرنها ، طاعون مرگبارترین و بزرگ ترین خطری بوده که بشر را تهدید می کرده ، خطر طاعون دست کم از قرن ششم تا اواخر قرن نوزده و سرانجام سال 1894 یعنی زمانی که الکساندر یرسین باسیل یرسینیا پستیس را کشف کرد همواره وجود داشته . طاعون حداقل سه دنیاگیری یا پاندمی داشته که پانادمی دوم که از قرن چهارده شروع و به مدت سیصد سال منطقه اوراسیا را فرا گرفت موضوع این کتاب است . طاعون در قرن چهارده و مشخصا میان سال های 1347-1353 به مدت شش سال به اوج خود رسید و به مرگ سیاه مشهور شد . تعداد قربانیان طاعون خیارکی را که نوع شایع طاعون آن سالیان بوده در این شش سال مخوف تا نیمی از مردم اروپا حدس زده اند .
در بخش عمده ای از این دوره ، هر منطقه ای تقریبا یک دهه با طاعون و پبامدهای وحشتناک آن مواجه بوده . طاعون معمولا در بهار پدیدار ، در تابستان شیوع و در پاییز و زمستان رو به افول می گذاشت و در بهار بعدی معمولا به گونه ای خفیف تر دوباره ظاهر می شد . شیوع این بیماری مهلک با رفتارهایی عجیب و غیر قابل پیش بینی معنی زندگی روزمره به سطحی از عادی بودن ، یک نواختی ، معمولی بودن و ثبات را از بین برد و گونه ای دیگری از زندگی را پایه گذاشت ، زندگی که یا به معنی کنار گذاشتن همه چیز و گریختن به مکانی امن یا به معنی حبس خود در خانه و انتظار به سر آمدن همه گیری بود . نویسنده با جزییات فراوان روایتگر همین تغییراتی شده که همه گیری به زندگی روزانه تحمیل کرده بود ، رژیم های غذایی خاص که جای غذاهای معمولی را گرفته بودند ، محدودیت های سفر رسمی و غیر رسمی ، تعطیل شدن مدارس ، کلیساها و متروکه شدن مغازه ها و مختل شدن خریدهای ساده ، بسته شدن سالنهای نمایش وتئاتر ، خالی شدن خیابان ها از جمعیت و دیگر پیامدهای همه گیری که شوربختانه و از بخت بد همه ما در همه گیری کرونا آن ها را تجربه کردیم .
این جاست که زندگی روزمره معادل و برابر با مرگ روزمره می شود ، نشانه هایی که پیش تر زندگی را فریاد می زدند حالا به گونه ای نماینده مرگ شده بودند ، گاری دستی های پر از مواد غذایی جای خود را به ارابه هایی که جنازه ها را می بردند داده بودند و یا آتش به جای طبخ غذا برای سوزاندن متعلقات قربانیان و یا ضد عفونی کردن آنچه که مسموم می پنداشتند به کار می رفت . طاعون همه چیز را برای همیشه تغییر داد .
پزشکی یکی از موضوعاتی بوده که نویسنده جوزف پی برن به آن مفصل پرداخته ، او نتیجه گیری کرده که با وجود رنسانس ، اصلاحات مذهبی و شروع انقلاب علمی ، پزشکی شوربختانه در باتلاق نظریه ها و روش های قدیمی گرفتار بوده. مردم همچنان خدا ، ستارگان و به ویژه هوای متعفن را سبب طاعون می دانستند و اساس کار پزشکان هم همچنان الگوهای الهی و فلکی و یا بوهای شیطانی ، مزاج های نامتعادل و از همه مهمتر هوای متعفن یا مسموم بوده . شوربختانه در پایان همه گیری پزشکی پیشرفت چندانی نکرده بود و روشهای مقابله با طاعون تقریبا مشابه همان روشها درسیصد سال قبل بودند . اساس کار پزشکان نظریات جالینوس و بقراط بوده که در شرق هم ابن سینا آنرا پرورش داده بود . این طب بر تئوری مزاج چهار گانه پایه گذاری شده بود که هر کدام حاصل برتری طبایع چهار گانه بودند . در این نگاه بیماری حاصل غلبه یکی از مزاج و بر هم خوردن تعادل بوده و درمان آن هم برگرداندن تعادل از راه مصرف خوردن و یا نوشیدن خوراکی هایی بوده که تعادل را به بدن بیمار برگرداند . باور عامه مردم ، مقامات و حتی پزشکان مراسم مذهبی دسته جمعی بوده که شاید خشم خدا کاهش یابد ، شوربختانه که ازدحام جمعیت سبب شیوع بیشتر طاعون می شد !
اما از جهتی دیگر پاره ای مردم دریافتند که شستن روزانه و مرتب دستها و صورت و بدن ، ضد عفونی کردن اشیا با سرکه ، شستن بیشتر البسه و البته روشهایی کار آمدتر برای دفع فضولات می تواند احتمال ابتلا و شیوع طاعون را کاهش دهد . از این رو رعایت کردن بهداشت توسط بخش یزرگتری از مردم سبب بالا بردن استانداردهای بهداشت عمومی و توجه بیشتر به آن شده بود .
نویسنده در دوازده فصل به طاعون و زندگی روزمره در آن روزگار سخت پرداخته ، نگاه او بسیار ریز بینانه بوده و توجه بیش از حد او به جزئیات گرچه که لازمه چنین کتابی ایست اما می تواند برای خواننده کمی خسته کننده باشد . او از مدرسه پزشکی و آنچه در آن می گذرد ، در مطب پزشکان ، در خانه ، در کلیسا و محوطه کلیسا ،در قصر اسقف و صومعه ، در طاعون خانه ها ، در شهرداری ، در خیابان ها و جاده های اروپا ، در کتابفروشی و تئاتر ، در روستا و ده اربابی ودر جهان اسلام طاعون را دنبال کرده و واکنش ها نسبت به آن و چگونگی زیستن با آن را بررسی کرده . فصل های در کلیسا و در قصر اسقف بیش ترین جزییات را داشته و از این رو خواندن این دو فصل برای خواننده کاری سخت است .
اما فصل های در طاعون خانه ها ، در خیابان ها و جاده ها و البته طاعون در جهان اسلام را می توان جذاب ترین و خواندنی ترین بخش های کتاب دانست . برای نمونه او از روحیه کسانی که در طاعون خانه ها کار می کردند تا آمار کسانی که جان سالم از طاعون به در برده اند تا شرایط فاجعه بار طاعون خانه ها و انبوهی دیگر از جزییات را بیان کرده است .
نویسنده نگاهی انتقاد آمیز به شرایط مواجه جهان اسلام با طاعون دارد ، در حالی که در اروپا دست کم روشهای پیشگیری با طاعون همواره به روز می شد و دولت ها به ویژه در انگلستان و شمال ایتالیا و فرانسه با جدیت قوانین را اجرا می کردند اما در جهان اسلام نه هیچ گونه پژوهشی در مورد طاعون انجام شد و نه قوانینی برای پیش گیری از طاعون وضع و اجرا شد . نویسنده قوانین حاکم بر گمرکات اتریش در مرز با امپراتوری عثمانی در قرنطینه کالاها و افراد به مدت های نسبتا طولانی و البته توانایی دولت اتریش در اجرای قوانین را شرح می دهد . توانایی دولت های اروپایی در400 سال پیش در اجرای قرنطینه سخت برتر از قدرت دولتها در شرق بوده است .
نویسنده در پایان نتیجه گیری کرده که اگرچه داس بی رحم طاعون میلیون ها تن از مردم را درو کرد اما اروپا وارد دوره مدرن شد ، اروپاییان گرچه نه مذهب را کنار گذاشتند و نه طب کهن را اما زندگی روز مره شان را تغییر دادند ، سیاست های جدیدی تدوین کردند و رویه های تازه ای اجرا کردند که مستقیما رژیم طاعونی را به چالش می کشید .
پیش بینی پایانی نویسنده را تنها می توان حیرت آور و شگفت انگیز دانست ، او 14 سال قبل از همه گیری کرونا هشدار داده که در قرن بیست و یکم همه گیری می تواند شیوع پیدا کند اما او به بشر این نوید را هم می دهد که باید با امید به آینده بنگرد ، گرچه که زمان حال وحشتناک است اما وحشت همراه با امید است که حس اعتماد و اعتقاد به پیروزی نهایی را در انسان تقویت می کند .

[Robin · Rating 3 out of 5]

I like that it had a chapter about the plague in the Muslim world even though it was kind of scant. The book was really Euro-centric but it encouraged the reader to look at books that go into depth about the plague in Asia and the Muslim world which is important because I think this is a book written for middle-school aged people. If you were having to write a report on the plague this book would be a good place to start- it has a ton of good references and bibliographies.

[Logan Truesdell · Rating 3 out of 5]

This was a very informative book, and it was very thorough. I have always been fascinated by the Black Plague and its effects on the everyday people. One of the few problems with it was the fact that it was pretty dry. There was very little variety in the sentences, and it seemed like the author was trying to reach a minimum word count. While it was informative overall, I felt that in many sections, it did a very good job of having a lot of words that amounted to very little meaning. However, I did enjoy that it included many different theories about the plague, and that it tried to be unbiased.
The way the book was structured was slightly odd. It never really talked about the wealthy, and focused mainly on the doctors and physicians. While I understand that those are the people who were more prone to document experiences, I though that this made the title slightly misleading. I did enjoy the last three to four chapters, simply because they were about the peasants and how some of them even benefited from the plague.
One of the things that I really enjoyed about the book was that it didn't just focus on one area. This book talked mainly about Europe, but also included the Middle East, Northern Africa, and the Slavic and Asian regions. It was refreshing to see information about these areas, simply because the most common areas that are associated with the plague are the UK and mainland Europe.
Some of my issues with this book are pretty nit picky, and may be common in most nonfiction books. Non fiction is usually not my genre of choice, but overall I am very glad I picked up this book. I did end up learning a lot from it, and it has reignited my interest in the history of this time period and the Black Plague in general.

[Lily C · Rating 4 out of 5]

I read this book while following a lecture series on the Black Death. It echoed and as expected contained much of the same material. I felt using Daily Life in the title was misleading, but it covered a lot about of the social norms that were impacted by the Black Death in Europe and was an interesting read.

[Chad Montabon · Rating 1 out of 5]

A long, joyless read for me. He doesn't have the sensibilities of a novelist and there were a lot of interesting tid-bits, but it never tied together well.

[Renee Pelletier]

on page 222

[Paul H. · Rating 5 out of 5]

I've read a couple dozen books on 'daily life' within various cultures/periods, and this is easily among the best. Byrne's writing style is lively and not at all pedantic; the woodcut illustrations are impressive; and there's a wealth of statistics and research, but it's not presented in an oppressive or tedious way. The book is very wide-ranging (covering the plague in Islamic culture, e.g.), and the author is especially good at providing apposite quotations from primary sources.

[Marius Aleksandr · Rating 5 out of 5]

A good book regarding daily life in the times of the Black Death. Has a chapter about the Muslim world, and some other references, but 95% it's about the Western world during the pestilence.

Nevertheless, it has a great bibliography and it's a very good start in discovering the daily life during the Pestilence of 1347-1352.

[Helena Sheibler · Rating 5 out of 5]

A reference book that lives on my nearest shelf.

[Arcturus · Rating 4 out of 5]

Really helpful. Nice information to write a story.