Hersenen willen lezen

by Erik Scherder

Erik Scherder leest. Veel. En hij zou nog veel méér willen lezen. En ook eens iets anders dan wetenschappelijke studies (hoe interessant ook), want hij merkt dat lezen hem uitdaagt, energie geeft, slimmer maakt, stimuleert. En Scherder is Scherder: dat wil hij natuurlijk voor iedereen! Hersenen willen lezen biedt inzicht in de belangrijkste wetenschappelijke bevindingen op het gebied van lezen. Daarnaast vertelt Scherder enkele mooie anekdotes over bijzondere lezers. Lees Scherder. Maar vooral: lees.

Genres: Nonfiction, Audiobook, Science, Health

96 pages, Paperback

Published May 5, 2021

About the author

Prof. Dr. Erik J.A. Scherder is hoogleraar Klinische Neuropsychologie en hoofd van de gelijknamige afdeling bij de Vrije Universiteit in Amsterdam. Ook is hij hoogleraar Bewegingswetenschappen aan de Rijksuniversiteit te Groningen. Beide universiteiten kende hem de onderwijsprijs toe, mede bepaald door studenten. Hij wordt beschreven als een bevlogen spreker, zijn onderzoek focust zich met name op de positieve effecten van beweging op het functioneren van ons brein.

Hij is bekend geworden door zijn optreden bij DWDD en de Universiteit van Nederland.

Reviews

[Johannes de Wit · Rating 3 out of 5]

Altijd fijn om een wetenschappelijke verdediging te vinden van gedrag dat je toch al vertoond.

[Manon · Rating 3 out of 5]

‘’De auteurs concluderen dus dat lezen cognitief gezien echt een hersenactiviteit is die ertoe doet, terwijl het zitten voor een scherm leidt tot passiviteit in de hersenen ‘’

Leuk boekje om te lezen, fijn om bevestiging te krijgen op iets dat je toch al doet :)
Maar wel wat kort, veel onderwerpen worden aangesneden maar er wordt niet diep genoeg op ingegaan.

[Anneke de Bundel · Rating 2 out of 5]

Ik had gedacht dat t zou gaan over waarom lezen goed is voor je brein. Maar t waaiert alle kanten uit. Over iemand die een herseninfact heeft gehad of voorlezen aan vluchtelingen, zonder dat er een link wordt gelegd met het uitgangsthema. Het is een beetje van alles niets.

[Manou · Rating 2 out of 5]

De onderwerpen zijn uiteenlopend en hebben allemaal op een bepaalde manier te maken met lezen en de hersenen, maar zijn onderling weinig samenhangend. Het voelt alsof de onderwerpen anekdotisch gekozen zijn en dat daar enkele wetenschappelijke studies bij gekozen zijn. Ik denk (hoop) dat de keuze voor deze specifieke studies wel bewust gemaakt is, maar dat zie ik niet expliciet terug.

Daarnaast was de titel enigszins misleidend. Ik ging er namelijk vanuit dat ik iets ging lezen over waarom hersenen een voorkeur hebben voor lezen (want: hersenen *willen* lezen), maar het grootste deel van het boek ging over positieve effecten van lezen op de hersenen. Ook interessant, maar niet wat de titel belooft.

Het lijkt bijna alsof dit boek snel geschreven is, aangezien er ook hier en daar wat fouten in staan. Waar is de (eind)redactie van het werk?

[Nancy · Rating 1 out of 5]

De titel is geweldig. Verder vond ik het boekje helemaal niets: te veel deelonderwerpen, te veel van de hak op de tak en vaak te kort door de bocht… zonde van zo’n mooi en belangrijk onderwerp.

[Martijn Nicolaas · Rating 2 out of 5]

Aardig boekje over het nut van lezen voor de hersenen, jonge en oude hersenen. ‘Hersengebieden gaan beter met elkaar functioneren door cognitieve inspanning, zoals lezen.’ Dat is natuurlijk goed nieuws. Verder niet echt goed geschreven en een beetje een bij elkaar geraapt geheel.

[Ilse · Rating 4 out of 5]

Top boekje. Zou iedereen moeten lezen!!!!
Ook gelezen hoe ik dus mn kinderen moet gaan opvoeden / hoe niet wat betreft lezen :p
En wellicht kan ik iedereen nog zo ver krijgen met de kennis die ik heb opgedaan, want wat is lezen belangrijk volgens Erik the man himself✨

[Daphne]

Er word echt veel benoemd in dit boek, maar daar ligt het probleem, het wordt alleen maar benoemd. Bij een aantal hoofdstukken wordt er wat dieper op het onderwerp gekeken, maar niets geeft een substantieel beeld weer wat er nou echt gaande is.
Voor een onderzoek zijn de gebruikte bronnen dan wel weer erg handig. Daar blijft het jammer genoeg ook maar bij.

[Larissa · Rating 4 out of 5]

Per toeval kwam ik dit boek tegen in mijn luisterboek app en ik besloot er meteen naar te luisteren. De auteur (en voorlezer) Erik Scherder is hoogleraar neuropsychologie. Zo nu en dan verschijnt hij op televisie (o.a. bij De Wereld Draait Door en Dreamschool) en hij draagt bij aan de podcast van Universiteit van Nederland waarin hij mini-colleges geeft.
Ik vind hem altijd bijzonder prettig om naar te luisteren. Hij is, net als Diederik Jekel (wetenschapsjournalist), iemand die ik graag als docent zou hebben. Iemand met passie voor zijn vak die op een boeiende en enthousiaste manier zijn kennis deelt.
Daarnaast vind ik neurowetenschap interessant en vind ik, net als Scherder, lezen belangrijk en leuk, dus de keuze om naar Hersenen Willen Lezen te luisteren was snel gemaakt.

Scherder wil met dit boek aantonen waarom lezen goed is voor je brein en hij begint daarmee door het belang van bewegen en lezen (lichamelijke en geestelijke/cognitieve training) voor de neuroplasticiteit uit te leggen. Beweging zorgt namelijk voor nieuwe structuren in de hersenen en cognitieve inspanning zorgt er weer voor dat die structuren beter functioneren. De boodschap is dus: als je toch gaat zitten, pak dan in ieder geval een boek erbij.
Vervolgens vertelt Scherder enkele anekdotes en brengt hij verschillende wetenschappelijke onderzoeken naar voren. Zo vertelt hij bijvoorbeeld over een jonge lezeres met maar 23% zicht, lezen in de gevangenis en de invloed daarvan op recidive, ouders die voorlezen aan hun kinderen vanuit de gevangenis, de voor- en nadelen van schermtijd en het verzinnen van verhaaltjes voor zijn kinderen.

Uiteindelijk richt dit boek zich vooral op de ontwikkeling van kinderen als het gaat om lezen en voorgelezen worden en minder op het effect dat lezen heeft op volwassenen. Dat maakt het daarmee wel weer pedagogisch aantrekkelijk en ik vind het ook zeker een aanrader voor toekomstige en jonge ouders.
Iedere ouder die geneigd is zijn of haar kind voor een scherm (televisie dan wel tablet) te zetten en zelf vervolgens in de smartphone te duiken, zou dit boek sowieso moeten lezen. Scherder illustreert namelijk op duidelijke en krachtige wijze de nadelen hiervan.

Scherder’s voorleesstem is minder prettig dan zijn “normale” stem. In het luisterboek is zijn enthousiasme die normaal te horen is in zijn televisieoptredens en colleges enigszins verdwenen en is duidelijk te merken dat hij geschreven tekst opleest. Jammer, want juist die boeiende vertelstijl die ik van hem gewend ben, was wat mij ertoe aanzette meteen dit boek te luisteren.

Al met al is dit een prima en begrijpelijk boekje (en het is echt een boekje met maar anderhalf uur audio en 84 pagina’s), maar ook niet meer dan dat.
Het is fijn dat de schrijfstijl en de informatie heel toegankelijk is, maar dat gaat helaas wel ten koste van de diepgang.
Je zou Hersenen Willen Lezen kunnen zien als de “light” versie van een wetenschappelijk boek over de invloed van lezen op de hersenen. Het is leerzaam en interessant, maar bevat geen honderden pagina’s met moeilijke materie die voorkennis vraagt van de lezer.
Dus ben je geïnteresseerd in dit onderwerp, heb je al behoorlijk wat basiskennis en zoek je een boek met veel informatie en diepgang, sla Hersenen Willen Lezen dan over.
Echter, ben je nieuwsgierig naar dit onderwerp (en/of ben je een (toekomstige) ouder) en zoek je een boek dat vlot wegleest en makkelijk te begrijpen is, dan is dit het lezen zeker waard.

3.5 uit 5 sterren.

This review can also be found on writtenbylarissa.com: https://writtenbylarissa.com/2019/08/...

[Daniella · Rating 3 out of 5]

Even een snel, kort, informatief boekje. Ik merk dat ik het zelf vooral met een referentiekader naar mijn werk heb gelezen. Het is weer even de ‘basis’ ophalen, want samen lezen en voorlezen is toch het mooiste wat er is?

Het las lekker weg. Vooral de korte ‘informele’ verhaaltjes waren een mooie afwisseling tot de wat meer wetenschappelijke stukken.

[Julia]

Op zich interessant, maar erg van de hak op de tak.

[Lucia Jane · Rating 2 out of 5]

Niet erg substantieel. Ik had hier liever een goed artikel van een paar pagina’s over gelezen. Of een dikker, maar beter uitgewerkt boek.

[Stella Starlight · Rating 1 out of 5]

Zo, het slechtste boek(je) van het jaar is ook weer gelezen. Tenenkrommend. Nul sterren.

[Myrthe Heikens · Rating 3 out of 5]

Leuk om eens wetenschappelijke neuro-literatuur terug te zien in een vrolijk uitgelegd en beknopt verhaal. Dat gezegd hebbende heb ik niet echt heel veel nieuws geleerd. Heel veel hoofdstukken hadden niet echt een duidelijk punt en bleven erg algemeen (opsomming van meerdere gebieden die met een functie te maken lijken te hebben zonder verdere diepgang - hoe is dat gevonden, wat voor leuk experiment zat daarachter? Wat betekent dit voor de realiteit?). Ook werden er klinische cases in de mix gegooid, die (bijna) niet vanaf een neuro kant worden besproken, waardoor ik niet echt wist waar ze voor dienden.

[Wendy · Rating 3 out of 5]

3.5

[Chantal · Rating 3 out of 5]

3.5*

[Jo · Rating 5 out of 5]

Cool!

- gevangenen die lezen en daardoor per boek + samenvatting 4 dagen eerder uit de gevangenis mogen
- ebook
- verhalen verzinnen
- in de avond voor het slapen moet je geen mentale inspanningen meer leveren. Dan moet je juist ontspannen, dat hoort echt bij ‘slaaphygiëne’

[Thomas · Rating 3 out of 5]

Kort overzichtje van wetenschappelijke literatuur over wat lezen met mensen doet. Gaat veel over taalontwikkeling bij kinderen. Vlot geschreven, leest als een informele voordracht.

[Stardust · Rating 3 out of 5]

Goed voor een basis aan kennis over lezen op te doen, maar daar blijft het wel bij.

[Danique Bos · Rating 3 out of 5]

Leuk simpel boekje dat lekker wegleest, Erik Scherder haalt interessante studies en artikelen aan. Wel ben ik van mening dat het ietwat tegenstrijdig is omdat hij in het boek praat over mensen die moeite hebben met lezen en wat daar allemaal voor wordt gedaan (samen lezen, verschillende vrijwillige initiatieven, training voor mensen met dyslectie). Maar in het boek staan mega veel wetenschappelijke termen over hersengebieden en is de toon soms best complex. Dat maakt dat dit boekje niet helemaal laagdrempelig is. Het zou juist zo tof zijn dat het voor iedereen te begrijpen is! De afbeeldingen in het boek zijn dan weer wel heel behulpzaam hierin.

[Anne · Rating 2 out of 5]

Scherder komt met veel feiten over de hersenen, hoe ze werken en waar en wat er gebeurt als je leest. Deze stukjes lezen soms wat lastig dankzij alle termen die gebruikt worden. Sommige plaatjes maken het niet perse duidelijker voor me.
Tussendoor staan 'gezellige verhalen' over mensen en over lezen. We lezen bijvoorbeeld over Gea die in Portugal gaat wonen, want het leven is daar rustiger. De verhaaltjes tussendoor begrijp ik niet altijd. Ze lijken soms tegen te spreken dat lezen nuttig is en ze lijken niet of nauwelijks over lezen te gaan.
De toon van het boekje is luchtig en vlot. Het doet me denken aan de schrijfstijl van de omdenk-boekjes. Je leest er makkelijk doorheen, ook al lees je een informatief boek. Dit zorgde er wel voor dat ik soms de moeilijke termen in mijn hoofd oversloeg en daardoor niet beter ging begrijpen.
Het nawoord van het boekje vond ik het meest nuttig. ""Lezen heeft, kortom, een heel positief effect!" Van mij had dit wel wat beter uitgewerkt mogen worden in het boekje zelf. Sommige conclusies lijken wat snel en makkelijk getrokken en dat in combinatie met de rare verhaaltjes tussendoor, zorgde ervoor dat ik het niet overtuigend vond.

Stiekem zonde van mijn geld geweest dit mini boekje over hersenen, over lezen en over lieve mensen die ook iets doen in het leven.

[Maartje Kusters · Rating 4 out of 5]

In een dag uitgeluistert, ik heb wel het idee dat je een zekere basiskennis nodig hebt van het brein om het goed te kunnen volgen (best logisch aangezien het een wetenschappelijk boek is). Ik vond het wel lekker om naar te luisteren! Erg kort wel

[Lauren · Rating 1 out of 5]

DNF. Ik heb geprobeerd het luisterboek te luisteren maar ik kwam er niet doorheen.

[Amber van Buuren · Rating 4 out of 5]

Een leerzame boekje. Het leest ook heel erg fijn, hij heeft een duidelijke schrijfstijl

[Linda · Rating 1 out of 5]

Voor wie schreef Scherder dit boek? Dat is de vraag die tijdens het lezen in mij opkomt. De flaptekst doet een populaire insteek voor een groot publiek vermoeden, maar de inhoud van het boek is meer wetenschappelijk-gedetailleerd opgezet. Zinnen als 'Orthografische en fonologische tekortkomingen zijn gerelateerd aan executive dysfuncties' horen niet in een boek voor een breed publiek thuis. Het zou best mogelijk zijn geweest om de inhoud over te brengen zonder het gebruik van vakjargon.

En zijn de gedetailleerde onderzoeksresultaten werkelijk relevant voor een lezer van dit boek? En de vele plaatjes van de anatomie van en onderzoeksresultaten gevisualiseerd in de hersengebieden? Ik meen dat een lezer-uit-het-grote-publiek beter uit zou zijn met gewoon een conclusie van deze onderzoeken - in normale mensentaal - met een referentie in bijlage voor de liefhebbers. Ook wordt niet duidelijk wat de onderzoeksresultaten in de praktijk nu zouden betekenen - en of ze uberhaupt praktische (i.e. klinische) relevantie hebben. D.w.z.: onderzoek kan aantonen dat lezen bepaalde gebieden activeert of verbindt in de hersenen, maar merken we daar in de praktijk wat van, en wanneer? Hij gaat ook niet in op de vraag of andere activiteiten hetzelfde effect als lezen zouden kunnen hebben. Aan de andere kant speculeert Schreder schaamteloos over bijvoorbeeld de prakische relevantie van lezen bij het voorkomen van recidive (p. 46, 'zal zeker een gunstig effect hebben op'), zonder te refereren aan onderzoek dat dit zou onderbouwen.

De wetenschappelijke feel wordt versterkt door het gebruik van literatuurreferenties in officiële wetenschappelijke stijl. Maar het is geen wetenschappelijk artikel: waarom niet gewoon werken met voetnoten? Wat de leesbaarheid ook niet ten goede komt zijn de lange URL's in de tekst (weer: waarom geen voetnoot!) en het veelvuldig gebruik van haakjes. De droog-wetenschappelijke insteek wisselt hij af met willekeurige verhalen over lezen en lezers, die dan weer in Jip-en-Janneketaal zijn geformuleerd, totaal geen link hebben met de wetenschappelijke inhoud van het boek, en die ik bovendien totaal oninteressant vond.

Als lezer met kinderen nam ik dit boek ter hand om te kijken wat nu eigenlijk de onderbouwing is van 'lezen is goed voor je'. Ook ben ik gek op boeken over lezen. Maar op de eerste vraag vond ik geen eenduidig antwoord, en wat het tweede betreft bracht dit boek mijn geen enkele vreugde.
Lekker laten liggen.

[Mlie · Rating 2 out of 5]

Zo, dit boek viel echt wel een beetje tegen.

Het was chaotisch, van de hak op de tak en er was weinig samenhang. Het voelde een beetje alsof een redacteur zei 'Zo Erik, die serie is een succes, zou je ook een deeltje over lezen kunnen maken?' We hebben twee weken.

Wat voorbeelden:
- Er begint een hoofdstuk letterlijk met 'Ik heb eens even gegoogled.' En er volgt een verslag van verschillende leesinitiatieven die hij op google heeft gevonden, zonder dat er echt diep op in wordt gegaan.
- Er staan google-links helemaal uitgeschreven tussen haakjes in de tekst.
- Er blijkt al vrij snel dat de auteur zelf eigenlijk helemaal niet zo veel leest. Wel veel artikelen, maar weinig fictie (alleen een paar bladzijden in een thriller elke avond om in slaap te vallen).
- Er zit geen logische opbouw in de hoofdstukken.
- Er zitten veel afbeeldingen in van hersenen en er wordt veel met termen gestrooid, maar ze worden weinig toegelicht.
- De case-study's over lezen waren wel interessant ergens, maar voelden ook vaak randomen voelden gewoon niet helemaal op hun plaats/uitgedacht.
- De feitjes die genoemd werden waren soms interessant, maar... klopten soms ook niet helemaal mijns inziens? Zo stond er dat peuters van 2 letters beginnen te herkennen (ik werk zelf met peuters en sommige peuters kunnen dat, maar er zijn er ook heel veel voor wie dat echt een brug te ver is. Vanaf 3/3,5 klinkt logischer).
- Er worden maar een paar bronnen gequoted door het hele stuk heen (heel veel dezelfde auteurs), terwijl er achterin veel meer auteurs staan.

Toch twee sterren, want... dit boek is wel een handige plek om te starten met zelf op onderzoek uitgaan en en stonden wel interessante feitjes in (al waren voor mij persoonlijk ook wel veel dingen dubbel). Je merkte gewoon dat hij niet echt expert is op het gebied van lezen en dat het (denk ik) haastig in elkaar is gezet. Beetje jammer, maar was toch wel interessant om te lezen voor een project wat ik ga doen en het leest gemakkelijk weg.

[Sander · Rating 5 out of 5]

Erik Scherder heeft bij een studiedag op mijn werk een presentatie gegeven. Het boek heb ik na de presentatie via mijn werk ontvangen.

Het boek bevat informatie naar verschillende onderzoeken die zijn gedaan naar het effect van lezen op de hersenen. Erik legt iedere keer in begrijpelijke taal uit wat de onderzoeken inhielden en sluit af met een anekdote uit de praktijk. Mocht je jezelf verder willen verdiepen in een bepaald onderwerp, dan kan dat via de bronvermelding die bij de informatie staat.

Het boek snijdt dus veel onderwerpen aan en laat het aan de lezer om verder te gaan. Ik vind dit een fijne manier, omdat je zo zelf verder kan ontdekken wat je interessant lijkt.
Het enige minpunt dat ik bij dit boek kan noemen zijn sommige benamingen die gebruikt worden voor delen van de hersenen. Veel in het boek is al gesimplificeerd, maar de benamingen van de hersendelen zijn zo complex dat het moeilijk te volgen of onthouden is wat er nu precies gebeurd. Wellicht dat Erik een manier kan vinden om deze benamingen voor de normale mens duidelijker te maken in andere bewoordingen.

Ik raadt dit boek aan voor iedereen die geïnteresseerd is in de neurowetenschappen achter het lezen en onderwijs.

[Jacob-Carl Pauw · Rating 4 out of 5]

Kort en praktisch. Bij het lezen van enkele reviews las ik meerdere keren dat sommige mensen dit boek slechte een bevestiging vonden van wat ze toch al deden, en er dus niet echt mee geholpen worden. Als ze daarmee doelen op Nederlanders in het algemeen is dit natuurlijk een hele ongenuanceerde reactie, want er is sprake van veel eenzijdigheid, overmatigheid en gemakzucht. Een voorbeeld: Als in dit boek een voorbeeld wordt aangehaald over het positieve effect van computerspelletjes met actie op de hersenen, dan is dit natuurlijk geen advies om dat overmatig te doen en dus net zo min een goedkeuring van het fenomeen van de verslaving en afvlakking die we om ons heen zien. Want dat is vooral wat “we” lijken te doen. Ook zie ik weinig mensen die echt interactief met hun kind naar een leerzaam programma achter het scherm kijken. Wat ik wél vaak zie is overmatige schermtijd bij kinderen, vooral bij hen die voor de rust van hun verzorgers maar passief achter het scherm worden gedumpt. Zo biedt dit boek dus nog steeds genoeg praktische informatie voor, wat ik geloof, het overgrote deel van de bevolking die niet meer weet wat goed en gedoseerd is. Voor mij was er niet veel nieuws, maar een paar tips dienden wel als aanscherping.

[Laurens · Rating 3 out of 5]

Lezen (N.B. geletterdheid) is een soort superkracht. Voor de mensheid als geheel, maar ook als individu in ontwikkeling. Met name voor het kind is (gezamenlijk) lezen ontzettend belangrijk. Je zou dit boekje kunnen opvatten als een betoog voor het introduceren van (voor)lezen in de opvoeding en ontwikkeling van het kind.

Wat is er mooier dan tegelijkertijd het brein van je kind te prikkelen, jullie persoonlijke band te versterken middels 'quality reading time' en eveneens je eigen hersenen te activeren?

Leuk boekje dat men in één adem uitleest, maar ik mis de diepgang. Erik had de gemiddelde lezer meer kunnen geven door iets meer inhoud en verdieping, en minder neuroanatomische terminologie. Voegt het benoemen van al deze hersengebieden nu echt iets toe aan de materie? Gegeven dat er verder weinig aanvullende informatie gegeven wordt? En gegeven dat de meeste lezers geen neurologische, -psychologische, of -wetenschappelijke achtergrond hebben? Deze specifieke informatie had meer gepast in een uitgebreider boek met meer context en uitleg.

3 sterren voor Erik zijn enthousiasme en het belang van het onderwerp, maar deze uitvoering had veel beter gekund!

[MariaTheMillennial · Rating 3 out of 5]

Een kort en bondig verslag over waarom lezen zo belangrijk is en wat de nadelige gevolgen zijn van niet lezen (vooral onder kinderen). Interressant om te lezen als je weinig van het onderwerp afweet. Zelf heb ik weinig verniewende informatie gevonden in het boek, maar het was leuk om over de verschillende onderzoeken te lezen.
De conclusie blijft dat lezen ontzettend belangrijk voor je ontwikkeling is (en hersenplasticiteit :)) en dat dit al begint bij de geboorte! Samen lezen met het kind geeft de beste resultaat. En een fysiek boek blijft toch superieur aan een e-book (alweer vooral voor kinderen, een boek zorgt voor minder afleiding).
Zelf vind ik een fysiek boek ook het meest prettig lezen en ik merk dat ik de informatie beter onthoud, vergeleken met het lezen van een e-book. Dat is denk ik hetzelfde met ''typen'' en ''schrijven''.

Dit boek is een aanrader als je alle argumenten voor het nut van het lezen even op een rijtje wil zetten.