Daar praten wij niet over

by Miloe van Beek

De eigengereide Sacha Gerdes groeit in de jaren dertig op in een welvarend gezin in ’t Gooi. Haar vader, kunstschilder Ed Gerdes, ontwikkelt na de dramatische scheiding van Sacha’s moeder sympathie voor het nationaalsocialisme. Sacha wordt heen en weer geslingerd tussen de liefde voor haar vader en haar afschuw van de NSB, waarin hij een steeds prominentere rol gaat spelen. Ook al zwijgt de familie na de oorlog over Ed Gerdes en zijn werk, zijn ‘foute’ keuze zal Sacha haar leven lang blijven achtervolgen. Sacha’s kleindochter Miloe van Beek had een moeizame relatie met haar grillige oma en besluit bijna twintig jaar na haar dood om niet alleen Sacha’s levensverhaal te reconstrueren, maar ook te onderzoeken in hoeverre dat haar en haar kinderen nog steeds beïnvloedt. Zo hoopt Miloe de schaamte te doorbreken die haar familie al generaties lang in zijn greep houdt. Daar praten wij niet over: de erfenis van een oorlogsverleden is een indringend verhaal over verstikkende familiegeheimen en de zoektocht naar vergeving.

Genres: Nonfiction

224 pages, Paperback

Published May 25, 2021

Reviews

[Mireille · Rating 4 out of 5]

Het boek heb ik een paar weken geleden gelezen, maar ik kon er nog niet direct de juiste woorden over op papier zetten. Bestaan de "juiste" woorden eigenlijk wel? In feite is dat precies wat Miloe van Beek zelf ook onderzoekt in het verhaal. Kan ze haar overgrootvader, die vanaf 1933 al NSB-lid was, heel zwart-wit "fout" noemen en zijn dochter Sacha die zich daarvan afkeerde, "goed"? Is die familieschaamte reden om er zelf ook maar nooit over te schrijven? Die worstelingen lees je in het boek terug, want het verleden van Miloes overgrootvader is hoe dan ook deel van haar eigen leven.

Lang verhaal kort: 'Daar praten wij niet over' leent zich uitstekend voor een leesclub. Deze week heb ik dat ook gedaan en dan kom je algauw te spreken over welke omstandigheden leiden tot iemands situatie en waarom iemand op een bepaalde manier reageert. Ook: hoe de waarheid ongeloofwaardiger kan overkomen t.o.v. een fictief verhaal.
De auteur had zelf nog een goede schrijftip: "Denk aan de Titanic": als je alles van begin tot eind opschrijft, heb je kans dat lezers eerder afhaken omdat ze het toch al kennen (daarom heb ik die film ook nooit helemaal bekeken).

Ik ben het eens met de tekst op de achterflap: 'Daar praten wij niet over' is een indringend persoonlijk verhaal. Hoewel dit verhaal in dit boek natuurlijk echt persoonlijk is en met de familie Gerdes te maken heeft, zijn er meerdere universele elementen die je in veel familie- en streekgeschiedenissen aantreft, zoals onwetendheid en schaamte. Alleen al daarom is het goed om 'Daar praten wij niet over' op te pakken en erover te denken (wat hebben de generaties boven mij meegemaakt?) en te praten (ook al liggen sommige zaken twee generaties verder dus nog erg gevoelig). Een boek dat wat mij betreft gedurende komende jaren steeds opduikt en past in het discours rond oorlogsgeschiedschrijving.

[Helenjochems · Rating 5 out of 5]

Een werkelijk prachtige geschreven boek. Door de interessante ontwikkelingen van de personages wilde ik steeds maar blijven doorlezen. Het is een mooi voorbeeld van hoe een pijnlijke geschiedenis kan samengaan met leesplezier. Het deed me denken aan 'Het achtste leven' van Nino Haratischwili, over hoe verschillende standpunten voor spanning en dilemma's in een familie zorgen. Waar Haratischwili dat doet met een Oost-Europese familie, neemt Van Beek je mee in een West-Europese familiegeschiedenis, haar eigen familie bovendien.

[Peeters Pierre · Rating 4 out of 5]

De erfenis van een oorlogsverleden, of hoe een foute keuze tijdens de oorlog een familie blijft verscheuren!

In de proloog maken we kennis met de auteur en haar grootmoeder Sacha tijdens een familiebijeenkomst in Arnhem in juni 1996. Miloe van Beek en haar grootmoeder zijn het duidelijk oneens over de joodse staat Israël. In ruzie gaan ze uit elkaar. Wanneer Miloes vader haar later die avond opbelt, zijn de plooien uiteraard nog niet gladgestreken en heeft Miloe er geen enkel besef van hoe moeilijk de joodse kwestie ligt.
Miloe bevestigt dit, maar voegt er fijntjes aan toe: ‘Nee, ik begrijp het inderdaad niet. Misschien moeten jullie het me dan eens uitleggen en stoppen met dat geheimzinnige gedoe. Dag pap.’

Antwoorden komen er echter niet en in januari 2018 besluit de auteur ‘Het Grote Familiegeheim’ uit te klaren en zal ze de familiearchieven doorspitten, er met haar vader en tantes over praten en horen wat er vroeger is gebeurd.

Hoofdfiguur Sacha Gerdes groeit op in ‘t Gooi. Zij is de dochter van kunstschilder Ed Gerdes en heeft een oudere broer Eric en een jonger zusje Doedie. Het huwelijk van haar ouders krijgt scheuren en wat moet gebeuren, vindt uiteindelijk plaats: een vechtscheiding.

Ed Gerdes krijgt na zijn huwelijksbreuk steeds meer sympathieën voor het nationaal socialisme en sluit zich al vlug aan bij de NSB. Hij dweept met hun ideeën en klimt al snel op binnen de organisatie waar hij een prominente leidersrol zal opnemen. Sacha heeft het heel erg moeilijk met haar vaders voorkeur, maar in wezen houdt ze van haar vader. Na de oorlog wordt Ed Gerdes, en zijn foute keuze in de oorlog, door de familie doodgezwegen en genegeerd.

Heel gedurfd van Miloe van Beek om een zwarte bladzijde uit de familiegeschiedenis openbaar te maken en met iedereen te delen. Anderzijds betekende dit ook een opluchting, een afsluiting van een lang vervlogen familieruzie en een grote overwinning om de bestaande schaamte te benoemen, te duiden en uiteindelijk achter zich te kunnen laten.

Het boek is ingedeeld in een pakkende proloog, gevolgd door twee delen waarin het leven van Sacha overheerst en een kleiner deel waarin de inzichten en bedenkingen van Miloe aan bod komen. Een epiloog sluit de familiegeschiedenis af.
De personages Sacha en Ed Gerdes zijn naar behoren en voldoende diep uitgewerkt. Als lezer leef je volledig mee met het trauma van Sacha enerzijds, maar krijg je ook wel wat voeling met Ed en zijn beweegredenen. Het deel over Miloes opzoekingen is klaar en duidelijk, maar ik had toch graag meer vernomen en gelezen hoe haar gezin met heel deze oorlogskennis omgaat.

De auteur heeft een heel vlotte, fijne en beschrijvende schrijfstijl. De toenmalige sfeer, gevoelens en gedachten weet zij heel goed over te brengen. Het boek verveelde nooit, integendeel, het was erg moeilijk weg te leggen.

Het boek Daar praten wij niet over zet mijn inziens ook aan tot nadenken, waarom maakte iemand een ‘foute’ keuze? Was het wel een foute keuze? Dit boek kan misschien de aanzet zijn om binnen de eigen familie na te gaan, of er al dan niet ‘verborgen geheimen’ bestaan en deze – nu het nog kan – te ontsluiten.

Voor het gedurfde onderwerp en het zich blootstellen geef ik heel erg graag 4 sterren aan dit boek.

Meer leuke en interessante recensies zijn te lezen op www.indeboekenkast.com

[Evelyn Evertsen-Romp · Rating 4 out of 5]

Een prachtig, pijnlijk verhaal dat je gewoon niet weg kunt leggen als je eenmaal begonnen bent met lezen. Heel mooi geschreven!

[Irene · Rating 4 out of 5]

Een indringend verhaal over de familiegeschiedenis van Miloe van Beek.
Haar oma Sacha Gerdes groeit op in de jaren dertig in ’t Gooi. Haar vader, Ed Gerdes, is kunstschilder en sluit zich aan bij de NSB na de dramatische scheiding van Sachas moeder. Sacha belandt in een loyaliteitsconflict tussen haar ouders en later zelfs tussen de liefde voor haar vader en haar afkeer van de NSB. De NSB speelt een steeds grotere rol in haar/hun leven, zeker als de oorlog uitbreekt.

Dit boek werd besproken bij een leesclub van de Boekenkrant en daarom besloot ik aan te sluiten. Interessant boek om te bespreken. Wat doet schaamte, wat is schaamte en hoe werkt dat door? Wat gebeurde er in de voorgaande generaties en hoe werkt zoiets door in je eigen generatie? Hoever gaan gevolgen van één keuze? Persoonlijk vond ik het interessant om na te denken over de keuze van de vader van Sacha en waarom hij hiervoor gekozen heeft.
Wat is fout en wanneer is iets goed? Ed Gerdes dacht ongetwijfeld dat hij iets goeds deed, in zijn opinie wel.

Knap hoe Van Beek dit onderzoek aangegaan is, ondanks dat familie er ongetwijfeld iets van vindt. Non-fictie die regelmatig las als fictie waardoor dit een zeer goed leesbaar boek is. Een aanrader om te lezen, over na te denken en te bespreken met elkaar!

[Lalagè · Rating 4 out of 5]

Miloe van Beek wilde weten wat er was gebeurd in de familie van haar oma rond de Tweede Wereldoorlog. Zij moest destijds kiezen tussen haar geliefde, die in het verzet zat, en haar vader, die een hoge positie had binnen de NSB… Sacha had dit jarenlang verzwegen voor haar kinderen en kleinkinderen.

Ik vind het zo knap hoe Miloe zich heeft ingeleefd in haar eigen oma. Ze heeft het opgeschreven alsof ze het zelf heeft meegemaakt, in een mooie, vlotte stijl.

https://lalageleest.nl/2021/10/20/daa...

[Marleen · Rating 4 out of 5]

"Because the line between,
Wrong and right,
Is the width of a thread,
From a spider's web." - Katie Melua

In Daar praten wij niet over schetst Milou van Beek op een knappe en integere wijze hoe haar oma Sacha in de jaren 30 en 40 van de vorige eeuw worstelde met het NSB-lidmaatschap van haar vader (en van Beeks overgrootvader), kunstschilder Ed Gerdes. Deze zwarte bladzijde in de familiehistorie werd lange tijd niet meer aangehaald, maar van Beek voelde door Els van Steijns familieopstellingen dat het ook in haar leven nog steeds een rol speelt. Ze deed diepgaand onderzoek, praatte met familieleden en zo reconstrueerde ze hoe het kwam dat haar overgrootvader voor de "verkeerde kant" koos en dat er allerlei heftige omstandigheden aan vooraf waren gegaan. Dochter Sacha sluit je meteen in je hart. Ik las het boek tijdens mijn verhuizing en ze bleef maar door mijn hoofd spoken tijdens het inpakken van dozen. Haar levendige, eigenwijze manier van doen als kind en jongere is bewonderenswaardig. Na de oorlog raakt ze die bevlogenheid min of meer kwijt en schikt ze zich in haar lot. Ik heb het boek met veel plezier en belangstelling gelezen. Een heftige familiegeschiedenis bezien vanuit een (achter)kleindochter met een talent voor het schrijven van mooie, beeldende zinnen en het neerzetten van een indringende roman.

[Kirsten Paoline König]

'Als iedereen moet zwijgen, hoor je niets.' Dat zwijgen, over het voor haar verre familielid Ed Gerdes, doorbreekt auteur Miloe van Beek met een persoonlijk verhaal over die volgens historici 'heel erg foute man' die de kunstenaar en haar overgrootvader was.
.
.
Waar een historicus naar de feiten kijkt, kijkt auteur van Beek ook naar iemands beweegredenen. Zoals ze zelf zegt: 'Als je weet waarom iemand iets doet of heeft gedaan, wordt het dan minder erg?' Familieverhalen zijn in het licht van historische gebeurtenissen allicht onbetrouwbaar, ze schetsen ook glashelder de patronen waaraan we als mens binnen familierelaties onderhevig zijn. Hoe de grootmoeder van de auteur, Sacha Gerdes, ondanks afstand nemen van haar vader - die uit vrije wil lid werd van de NSB, zijn zoon dwong om de Duitsers te dienen en met het nationaal-socialisme kitsch wilde bestrijden - deel uitmaakte van een ontwricht familiesysteem door verantwoordelijkheden op zich te nemen die helemaal niet de hare waren.
.
.
De vraag is niet of Van Beeks overgrootvader fouter dan fout was, maar of een dergelijk familiepatroon doorbroken kan worden door het verleden te accepteren zoals het is - zonder de verantwoordelijkheid er boete voor te moeten doen. 'Daar praten we niet over' leest niet zozeer als een roman, maar schetst een biografisch beeld van het leven van een eigenzinnig meisje uit een op z'n minst ingewikkeld gezin, dat de auteur aanvankelijk vooral zag als vrouw waaraan alles zwaar en serieus was, 'de lucht gevuld met waarschuwingen, berispingen, gezucht, cynisme'.
.
.
Het boek laat zien welke menselijkheid er achter iedere keuze schuilgaat en hoe die vaak over generaties doorwerkt. Het is geen vrijpleiten of uitleggen, maar vooral een document om los te komen van de verantwoordelijkheden die een ontwrichting van een oorlogserfenis met zich meebrengt. Of schuld zwaarder weegt dan trots, doet er minder toe dan het belang erover te praten.

[Aline Boogaart · Rating 4 out of 5]

Boeiend verhaal, mooi geschreven. Wat doet het met je als familieleden keuzes maken die later sterk veroordeeld worden? Wat is überhaupt de rol van familieleden op ons eigen leven? Leven wij nog met de frustraties, angsten en dromen van onze ouders/grootouders?

[Mirjam · Rating 5 out of 5]

Het pakt je bij de strot en duwt je met de neus op de gevoelens van mensen die in een complexe familieverband zitten in een ingewikkelde en gevaarlijke tijd. Expres ‘gevoelens’, en niet met de neus op de gebruikelijke feiten. Die blijken in dit boek van minder belang voor dat wat verteld moest worden.

5 sterren: waarachtigheid, eerlijkheid, kernachtig, educatief en ontzettend goed leesbaar.

[Choc Rebel · Rating 4 out of 5]

Het boek Daar praten wij niet over van Miloe Van Beek is een prachtig geschreven en pijnlijk eerlijke familiegeschiedenis van de schrijfster zelf. Een indringend persoonlijk verhaal over verstikkende familiegeheimen en de zoektocht naar vergeving.

[Dagmar Holtman · Rating 4 out of 5]

Prachtige beschrijving van het leven van Sacha Gerdes, die opgroeit in een disfunctionele upper class familie, met een vader die meer en meer sympathieën begint te krijgen voor de nazi-ideologie en uiteindelijk een van de drijvende krachten achter de NSB vormt. Wat doet dat met een dochter? En wat doet dat met het hele familiesysteem, tot aan de achterachterkleinzoon aan toe? Miloe heeft een mooi verhaal geschreven over hoe wiebelig en breed uitgesmeerd de scheidslijn tussen 'goed' en 'fout' is. Sowieso, en helemaal in familieverband.

[Linda]

Hoe bijzonder dat ik lees dat Milou ook Het Hoge Nest en De keuze heeft gelezen en dat ik deze drie boeken tegelijk besteld heb, zonder hier iets van te weten. Ik kom uit Bussum en woon in Amsterdam. Vele verhalen leven echt voor mij, omdat ik er gewoond heb.

[Jolanda · Rating 4 out of 5]

Deze familiegeschiedenis wringt, is schrijnend, verschrikkelijk, maar prachtig opgeschreven door Miloe. Door het familiesysteem uit te lichten, geeft ze ruimte aan een deel van de geschiedenis dat meestal onderbelicht blijft.

[Eelco Kaper · Rating 5 out of 5]

Met veel interesse en plezier heb ik dit boek gelezen. Het boek heeft een mooie opbouw en las prettig. Hoewel het non-fictie is, voelde het halverwege als een oorlogsroman. Het is erg bijzonder en belangrijk dat dit soort familiegeschiedenissen worden beschreven want we hebben - denk ik - nog maar een tipje van de ijsberg gezien qua foute Nederlanders in de Tweede Wereldoorlog. Het boek laat goed zien hoe een glijdende schaal werkt en dat miskenning daarbij vaak een grote rol speelt in keuzes. Dit maakt het boek zeker in het licht van het oprukkende populisme extra waardevol.

[Ruby · Rating 4 out of 5]

Wauw. Prachtig. Indrukwekkend. 4,5⭐️

[Lisa Bijvang · Rating 5 out of 5]

Een bijzonder verhaal dat indruk heeft achter gelaten.

[Hanneke · Rating 4 out of 5]

Heel gedurfd van Miloe van Beek om een zwarte bladzijde uit de familiegeschiedenis openbaar te maken.
Ze beschrijft de jeugd van haar oma, Sacha van Beek, die opgroeit met gescheiden ouders en een vader die in de ban raakt van nationaalsocialisme ten tijde van de tweede Wereldoorlog.
Mooi hoe zij haar proces beschrijft en door een familie-opstelling bij Els van Steijn komt tot onderzoek naar wat er heeft plaats gevonden in de generaties voor haar. Door het schrijven van het boek onderzoekt ze in hoeverre het onbesproken verleden haar nog beïnvloedt.
De personages, haar grootouders en overgrootouders weet ze echt tot leven te wekken. Ik had nog wel meer willen lezen over wat deze zoektocht haar persoonlijk opgeleverd heeft en in het bijzonder met de generaties na haar.

[Caroline Griep · Rating 4 out of 5]

In de loop der jaren ben ik ervan overtuigd geraakt dat heftige gebeurtenissen in families nog generaties lang van invloed kunnen zijn. Miloe van Beek schreef een aangrijpend boek over haar grootmoeder, Sacha, wier vader ronduit fout was tijdens de Tweede Wereldoorlog. En over hoe dat levens tot op vandaag raakt. 'Daar praten wij niet over' maakt wat mij betreft pijnlijk duidelijk hoe belangrijk het is om het juist wèl over zulke dingen te hebben. In een wereld waarin iedereen voortdurend zijn oordeel klaar heeft. Zeer de moeite waard om te lezen.

[Gerdien · Rating 4 out of 5]

Wat is de invloed op een familie van verkeerde keuzes van een voorvader, dat onderzoekt Miloe in dit boek. Mooi geschreven, interessant ook. Had graag meer willen lezen hoe ze verband ziet met haar eigen patronen en dat van haar kinderen, vooral omdat ze dat wel vaak noemt. Had meer concreet mogen worden jn haar boek. Dapper dit te schrijven.

[Béjanne Hobert · Rating 5 out of 5]

Heerlijk geluisterd via Storytel onderweg van huis naar werk en van werk naar huis.
Prachtig boek met een onderzoekende hoofdpersoon die stukje bij beetje onderzoekend ontdekt wat de (ontbrekende) basis is het ouderlijk huis van haar vader, waardoor veel stukjes van haar eigen geschiedenis op zijn plaats vallen.

[Elsbeth Kwant]

Wat een mooi boek - over familieverhalen die minder makkelijk onder ogen te zien zijn. Een vader die meewerkte met de Duitsers en het effect dat dat nog jaren op de familie heeft. Goed verteld, mooi geschreven

[Marco · Rating 3 out of 5]

Een boek over vrijheid. En hoe een oorlogsverleden kan doorwerken in latere generaties.

[Frans Van Der Zanden · Rating 4 out of 5]

Aan de hand van achtergelaten foto’s en geschriften heeft Miloe van Beek met dit boek een biografie geschreven over haar grootmoeder kunstenares Sacha Gerdes. Haar vader Ed Gerdes, ook kunstschilder, koos in de oorlog voor de kant van de Duitsers. Dit heeft grote repercussies voor zijn familie en de rest van zijn nageslacht. Zo heeft Miloe, 20 jaar na het overlijden van haar oma, het familiegeheim ontrafeld en, ter verwerking, ook een plaats kunnen geven. Boeiend boek.