Johan Terryn verloor zijn vader midden in de eerste lockdown. Rouwen en verdriet delen werden sterk beperkt door de omstandigheden. Hij gebruikte dan maar zijn column op de radio om zijn rouwboodschap de wereld in te sturen. Vele luisteraars voelden zich geraakt en vertelden hem spontaan hun eigen verhaal over het gebrek aan nabijheid bij het afscheid. Met twaalf van hen ging hij in gesprek, tijdens een wandeling die begon in het pikkedonker en eindigde bij zonsopgang. Twaalf mensen kwamen zo op verhaal.
In dit boek verweeft Johan de verhalen van zijn tochtgenoten met een dertiende verhaal: dat van zijn eigen rouwproces. Het is een unieke vertelling over wat het betekent om een geliefde te verliezen, over rouwen in bijzondere tijden, over afscheid zonder nabijheid. Van donker naar licht, zoals ook de zon zich op het uur blauw langzaam laat zien.
'En dan komt dat ongemakkelijke moment waarop mensen je willen troosten. "Sterkte. Veel sterkte." Het is alsof ze je een veel te harde schouderklop geven. En je denkt: 'Sterkte? Ik heb geen sterkte nodig; ik voel me krachtig genoeg. Ik heb warmte nodig, en aandacht, en nabijheid."'
"Het rouwproces is een beetje als een vinaigrette. Eerst is er een flinke scheut azijn. Het zure verdriet van het gemis. En langzaam voeg je daar wat druppels honing bij. Hoe meer druppels van die zoete herinnering en dankbaarheid om wat geweest is, hoe meer de azijn onderaan komt te liggen. Hij is er wel, maar de zuurte wordt eetbaar. Op den duur misschien zelfs lekker met wat mosterd, peper en zout erbij .... Twee woorden die mij het meest werden toegestuurd waren : sterkte.... veel sterkte. .... En ge denkt : sterkte ? ik heb geen sterkte nodig ... Sterkte is de garde waarmee ge de vinaigrette door elkaar klopt. Hoe hard ge ook tekeer gaat, de azijn en de honing zullen nooit echt mengen. Na een tijdje drijft de honing weer bovenaan en is de azijn een stille onderliggende smaak "
Een auteur die er erin slaagt het rouwproces zo treffend weer te geven aan de hand van vinaigrette, verdient voor mij minstens 4 sterren. Johan Terryn schreef een kort maar bijzonder boek over afscheid nemen en het rouwproces, en heel specifiek in tijden van Corona, waarin strenge maatregelen een fysiek afscheid of een mooie herdenkingsplechtigheid vaak niet toelieten en nabestaanden met een leeg gevoel achterlieten.
Terry verloor in die periode zelf zijn vader en ging vervolgens met het thema aan de slag : hij sprak met 12 andere mensen die geliefden verloren en sprak met hen af voor het ochtendgloren, in het "uur blauw", zodat hun gesprek steevast van donker naar licht ging en werd afgesloten bij zonsopgang. Het resultaat is een verzameling verhalen die toont dat rouwen op zoveel manieren kan gebeuren en die mooie inzichten biedt.
“Het is niet omdat ge het verwacht, dat het niet onverwacht is”
Mijn hart huilt zachtjes bij de zinnen die Johan Teryn neerschrijft. Hij troost en prikt. Zijn eerlijkheid creëert ruimte voor eigen verdriet, gemis, gevoel. Terwijl het allemaal zo eenvoudig simpel klinkt, wat hij zegt. Misschien delen we te weinig. En misschien zeggen we te weinig waar het op staat. Geef een mens een uur blauw, zodat er gehuild gelachen en vooral gepraat kan worden. Merci Johan.
Alle superlatieven schieten tekort om dit boek te beschrijven. Prachtigste boek dat ik ooit las over afscheid nemen en rouwen. Net als de gelijknamige theatervoorstelling die ik ook zag, een absolute aanrader!
Dit boek maakte heel wat bij me los. Omdat het me heel erg verbond met mijn diepste kern van graag zien en dankbaarheid met mijn dierbaren die er niet meer zijn. Dankbaar!
"Iemand reikte mij het beeld aan van de onderzeeër. Nu ben ik nog nooit in een duikboot geweest, maar het past voor mij perfect bij wat ik ervoer. Je ligt op de bodem. Het buitenpantser beschermt je tegen het water dat tegen je aandrukt. Alles lijkt te vertragen: het geluid, de tijd, de realiteit. Je hebt weliswaar een periscoop om wat boven het wateroppervlak rond te kijken, maar dat lijkt toch eerder een andere verre wereld. De plek waar alles zich afspeelt, is de cabine waar je in zit: je binnenkant. (...) Het enige wat je weer in contact kan brengen met het feit dat je leeft, is dat iemand je streelt. Dat er aandacht is voor je gemis en verdriet. Als je je handen niet mag gebruiken om je medeleven te tonen, kies dan woorden die strelen. Gewoon strelen, je moet de pijn niet oplossen. Dat kan je toch niet. Zoek woorden die een warm dekentje kunnen leggen."
Ik had er meer van verwacht, misschien al te veel over gehoord of gelezen op voorhand. Terryn is een goed verteller, en er is het persoonlijk verhaal… maar de stukjes over die andere mensen worden zo gefragmenteerd dat ze niet echt meer binnenkomen. Of word ik gevoelloos. zelf mijn schoonmoeder en moeder verloren in coronatijd (nt door corona) en toch…
Ik zag dit boek bij Evi Hanssen voorbij komen. Normaal zou ik niet snel een boek over rouwen oppakken maar deze trok toch mijn aandacht. Helaas is het herkenbaar (een ouder verliezen tijdens de corona pandemie) en in dit boekje heb ik toch enkele fijne dingen onderstreept. Het leest heel vlot en ik vind het echt een aanrader!
Krachtig en teder tegelijk, maar zeker heel fijnbesnaard beschreven boek over hoe om te gaan met verlies, leegte, gemis. Een boek als therapie dat de mensen in het boek en de schrijver echt wel weemoed hebben geschonken, een echt lovenswaardig levensdoel!
Dit boekje lag al enkele weken te wachten om gelezen te worden. Een fijn, prachtig ding, dat kan ik je vertellen na het gelezen te hebben. Veel gelijkenissen maar ook enkele nieuwe bedenkingen, houvast en verdriet vond ik erin terug. Prachtige zinnen, mooie hoofdstukken... Ge wilt het niet alleen horen, ge wilt het ook voelen om het te geloven. De woorden van medeleven die ge wilt horen, zijn de woorden die strelen. De Afwezigheid doet Aanwezigheid voelen. De tijd is geen dokter, de dokter zijt ge zelf. En om te eindigen, als rouwen liefde is, waarom zou je dan willen dat het stopt? Ik kan het aanraden aan mensen die het moeilijk hebben bij het verdriet van iemand die ze verloren zijn. Maar ook aan mensen die binnenkort iemand zullen verliezen. Maar zeker ook aan mensen die mensen willen bijstaan. Aan iedereen die de dood omarmt en er geen taboe van maakt, die weet dat de dood bij het leven hoort. Aan al die mensen en speciaal aan Johan Terryn wens ik veel weemoed en veel liefs