U stóp słowiańskiego parnasu. Bogowie i gusła

by Leonard J. Pełka

Wyjątkowa opowieść wprowadzająca w świat bogów, wierzeń i obyczajów Słowiańszczyzny przedhistorycznej.

Świętowit – groźny bóg o czterech obliczach, gromowładny Perun, władający ogniem Swarożyc, Trygław – czczony w Szczecinie i na Wolinie, a także Weles, Rugiewit, Jarowit i wielu innych. Ich kult stanowił sens życia dawnych Słowian i był podstawowym elementem kultury religijnej.

Jaką rolę Słowianie wyznaczali bogom w swoim życiu codziennym? Temat ten stanowi dla Leonarda J. Pełki punkt wyjścia do dalszych rozważań nad kształtowaniem się magicznych praktyk i wierzeń, których ślady spotykamy do dziś w folklorystyce i obrzędowości ludowej. Autor z prawdziwą pasją opisuje również pogańskie zwyczaje, które przetrwały do czasów współczesnych, zachowując świecki charakter, i są obecne w kulturze ludowej, jak choćby dożynki, noc kupalna czy topienie marzanny.

U stóp słowiańskiego parnasu. Bogowie i gusła to książka dająca możliwość pełniejszego poznania naszych pradziejów, jakże często mitologizowanych i przedstawianych jako legendy.

Genres: Polish Literature, Mythology, Folklore, History, Nonfiction

208 pages, Hardcover

First published January 1, 1960

About the author

Doktor nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki, członek Polskiego Towarzystwa Religioznawczego, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego i Polskiego Towarzystwa Uniwersalistycznego. Współpracował z pismami "Studia religioznawcze", "Nomos. Kwartalnik religioznawczy", "Lud", "Parerga. Międzynarodowe studia filozoficzne" i "Res Humana".

Był uczniem Bohdana Baranowskiego. Doktorat uzyskał w 1977 r. na Uniwersytecie Łódzkim broniąc pracę pt. Demonologia ludowa regionu lubelsko-rzeszowskiego (studium etnologiczno-historyczne).

Reviews

[mysilicielka · Rating 4 out of 5]

"U stóp słowiańskiego parnasu" przeczytałam zaraz po "Śladami pierwotnych wierzeń" tego samego autora. Kilka rzeczy znalazłam powtórzonych, ale generalnie tematyka jest inna. W tej drugiej pozycji autor opowiada o religiach całego świata, a "U stóp..." skupia się już wyłącznie na słowiańszczyźnie. O samych bogach nie ma za dużo informacji, bo też ciężko czerpać z nieistniejących źródeł. Podobały mi się za to rozdziały dotyczące kultury i obyczajów Słowian, mogłam sobie chociaż w małym stopniu wyobrazić, jak wyglądało ich życie. Na szczęście nie ma już takiej politycznej wymowy ta książka, w "Śladach..." początek był mocno przesycony propagandą, tutaj tylko na końcu pojawia się wspomnienie marksizmu. Obie pozycje były pisane w czasach PRL, co może poniekąd tłumaczyć autora.

Nie posiadam na tyle wiedzy, żeby oceniać wartość merytoryczną "U stóp...", kilka rzeczy jednak było dla mnie nowych, a przynajmniej innych niż te, o których dotąd słyszałam, zwróciłam na nie uwagę. Np. fakt, że kobiety nie były traktowane jak ludzie, póki nie urodziły syna i mogły być bezkarnie zabite przez męża albo liczne zniekształcenia obecnie popularnych nazw, których Pełka używa swobodnie, a dla mnie brzmiały egzotycznie (leszyj, Swantewid, Prowe).

Język jest momentami dosyć ciężki i przez to czyta się wolniej. "Czynnik manistyczny bardzo silnie występował w wierzeniach słowiańskich, przy czym występował on w ścisłym związku z czynnikiem animistycznym" znaczy tyle, co powiedzenie, że Słowianie wierzyli, że zwierzęta posiadają duszę. Można coś przedstawić prosto, a można to w naukowy sposób zagmatwać. Nie trzeba się jednak zrażać, nie ma takich fragmentów dużo.

Książka jest wznowieniem, jak cała seria o wierzeniach wydawnictwa Replika. Wszelkie mapy i inne ilustracje zostały umieszczone bezpośrednio z oryginału, tak zgaduję biorąc pod uwagę ich jakość. Niestety niektórych nie da nawet rozczytać, tak bardzo są rozmazane, to minus.

Dowiedziałam się wielu ciekawych rzeczy na temat Słowian i ich krain, dlatego zainteresowanym tematem polecam.

[Ala · Rating 3 out of 5]

2.75

[Allia_sensei · Rating 5 out of 5]

Jest to książka, która przyjemnie się czyta po przebrnięciu przez pierwsze kilka stron historycznego bełkotu. Jest to zdecydowanie pozycja inna od tego co do tej pory pojawiało się na moim profilu. Jednak jest to coś co warto przeczytać i polecić każdemu kto choć trochę interesuje się naszą rodzimą kulturą słowiańską. Przedstawionych mamy tu Bogów znanych jak i tych nie znanych w naszej kulturze. Kim byli, czego byli patronami. A także jak chrześcijaństwo kolejny raz pokazało jaką to jest tragiczną religią niszcząc naszą rodzimą wiarę. W kolejnych rozdziałach zapoznajemy się demonami i duchami, w które nasi przodkowie wierzyli. W tym w duchy opiekuńcze. Mamy również przedstawianie najważniejszych świąt i okresów życia dawnych Słowian jak Jare Gody, postrzyżyny czy Noc Kupalną. Na koniec mamy wzmianki o mitologii Słowiańskiej oraz tym jak to chrześcijaństwo (kolejny raz) skrupulatnie niszczyło nasze dziedzictwo kulturowe. Czy książka jest warta przeczytania? Jak najbardziej tak. Czy jest to pozycja, która rozbudzi chęć poznania bliżej kultury i wiary Słowian? Zdecydowanie. Moją na pewno rozbudziła i z miłą chęcią zagłębię się w ten temat głębię, zwłaszcza, że sama czuje się blisko z naszymi przodkami.

[żyrafaczyta · Rating 4 out of 5]

Zainteresowanie kulturą i mitologią Słowian skłoniło mnie do poszukiwania literatury popularnonaukowej, która w sposób rzetelny i szczegółowy przybliżyłaby mi ten temat. Sięgając po "U stóp słowiańskiego parnasu. Bogowie i gusła" Leonarda J. Pełki, początkowo podchodziłam do lektury z rezerwą, obawiając się uproszczeń i braku solidnej analizy. Ku mojemu zadowoleniu, książka okazała się wartościowym i kompetentnym opracowaniem, które spełniło moje oczekiwania.
Język i styl autora są niezwykle przystępne, co znacząco ułatwia odbiór treści. Pełka unika skomplikowanego i hermetycznego języka naukowego, a jednocześnie nie rezygnuje z merytorycznej głębi. Dzięki temu książka stanowi doskonałe połączenie przystępności i rzetelności naukowej, umożliwiając czytelnikowi łatwe przyswojenie zawartych informacji. Autor w systematyczny sposób przedstawia historię Słowian, ich wierzenia, obrzędy oraz mitologiczne postacie, umiejętnie osadzając je w kontekście kulturowym i historycznym.
Jednym z kluczowych aspektów książki jest analiza wpływu chrystianizacji na kulturę Słowian. Pełka nie tylko opisuje proces stopniowego wprowadzania nowej religii, ale także wykazuje, w jaki sposób chrześcijaństwo przejęło oraz zaadaptowało elementy dawnego systemu wierzeń. Autor wskazuje na liczne przykłady asymilacji dawnych rytuałów i tradycji, co pozwala dostrzec, że wiele aspektów słowiańskiego dziedzictwa przetrwało do współczesnych czasów, zwłaszcza w obrębie folkloru i obrzędowości ludowej.
Książka dostarcza obszernych i rzetelnych informacji, wzbogaconych o liczne odniesienia do źródeł historycznych. Dzięki temu czytelnik może nie tylko zgłębić świat wierzeń słowiańskich, ale także zrozumieć jego ewolucję na przestrzeni wieków. To wartościowa lektura, która pozwala lepiej poznać kulturę naszych przodków w kontekście szerszych procesów społeczno-religijnych.
Podsumowując, "U stóp słowiańskiego parnasu. Bogowie i gusła" to pozycja godna polecenia każdemu, kto pragnie poszerzyć swoją wiedzę na temat wierzeń i kultury Słowian. Przystępny, a zarazem rzetelny charakter opracowania sprawia, że książka stanowi cenne źródło informacji dla pasjonatów tego tematu.

[Mcrvx · Rating 3 out of 5]

3,5
Początek ciężki do przebrnięcia, rozdział trzeci i czwarty zdecydowanie najciekawszy i napisany w najbardziej przystępnej formie. Zdecydowanie trzeba się skupić, by przeczytać całość i faktycznie coś z książki wynieść, natomiast jest to bardzo dobra pozycja. Książka jest nie tylko ciekawa, ale i zgodna z faktami historycznymi, o czym świadczy bibliografia na ostatnich stronach.

[Salem · Rating 3 out of 5]

2.5/5
Dość zawiły sposób napisane, niektóre mapki był dosłownie nieczytelnie, gdzie się nie dało nic z nich rozczytać. Zainteresowałem się mitologią słowiańską przez książę, ale nie polecam jej na początek bo może zniechęcić przez początek

[Emilka Mrozik · Rating 5 out of 5]

Uwielbiam wszystko co tyczy się słowiańskości i ta książka też mi się podobała. Dla niektórych język momentami może być trudny, jednak wystarczy się skupić aby zrozumieć. Zdecydowanie sięgnę po inne pozycje z tej serii. Polecam!! 🫶🏻

[Florrencja · Rating 4 out of 5]

4.5

[Księżycowa Czytelniczka · Rating 4 out of 5]

Co prawda nieco już przestarzałe informacje, ale książka napisana dawno. Moim zdaniem warto przeczytać, bo mimo wszystko nadal jest to dość dobre źródło, zwłaszcza, jeśli uzupełni się je innymi

[Haniax · Rating 4 out of 5]

nie jestem obiektywna, bo uwielbiam wszystko związane ze słowiańszczyzną, ale mi się bardzo podobało <33

[Sofia · Rating 3 out of 5]

2.75

[Mart · Rating 4 out of 5]

Bardzo miła i lekka czytanka o podstawach rodzimej mitologii.